Leading Medicine Guide Logo

Endoprotezoplastyka kolana wspomagana robotami a medycyna spersonalizowana w endoprotezoplastyce kolana: wywiad z ekspertem – prof. Hirschmannem

09.05.2025
Leading Medicine Guide Redaktion
Autor
Leading Medicine Guide Redaktion

Profesor dr Michael Hirschmann jest uznanym na arenie międzynarodowej ekspertem w dziedzinie ortopedii i traumatologii, posiadającym szczególne doświadczenie w chirurgii kolana oraz endoprotezoplastyce kolana. Jako prezes Personalized Arthroplasty Society oraz członek zarządu wiodących stowarzyszeń, takich jak Niemieckie Towarzystwo Kolanowe (Deutsche Kniegesellschaft) oraz Europejskie Towarzystwo Traumatologii Sportowej, Chirurgii Kolana i Artroskopii (European Society of Sports Traumatology, Knee Surgery and Arthroscopy), wywiera on znaczący wpływ zarówno na badania naukowe, jak i praktykę kliniczną w swojej dziedzinie. Dzięki ponad 450 publikacjom naukowym i licznym międzynarodowym wyróżnieniom ugruntował swoją pozycję jako jeden z czołowych ekspertów w dziedzinie urazów kolana i artrozy kolana.

Prof. dr Hirschmann wniósł znaczący wkład w rozwój medycyny spersonalizowanej w chirurgii kolana i wyznacza innowacyjne standardy w endoprotezoplastyce kolana. W szczególności dzięki swojej koncepcji fenotypowania i pozycjonowania protez kolanowych w oparciu o fenotyp, a także dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii, takich jak protezy drukowane w 3D i asysta robotów, zapoczątkował nową erę w indywidualnej opiece nad pacjentem. Jego podejście umożliwia precyzyjniejsze dostosowanie protez do konkretnych potrzeb pacjentów i w znacznym stopniu przyczynia się do poprawy wyników pooperacyjnych.

Oprócz pracy klinicznej prof. dr Hirschmann intensywnie angażuje się w rozwój ortopedii i chirurgii kolana. Jako kierownik Uniwersyteckiego Centrum Układu Ruchowego w Kantonsspital Baselland realizuje ścisłą integrację badań naukowych z praktyką i dba o to, by najnowocześniejsze zabiegi ortopedyczne były połączone z holistyczną rehabilitacją układu mięśniowo-szkieletowego. Połączenie wiedzy akademickiej i innowacyjnych technologii sprawia, że jest on siłą napędową opieki ortopedycznej w regionie i poza nim.

Redakcja Leading Medicine Guide miała okazję porozmawiać z profesorem dr. Hirschmannem i dowiedzieć się o fascynujących aspektach robotycznej endoprotezoplastyki kolana oraz medycyny spersonalizowanej w protetyce kolanowej.

Prof. Michael Hirschmann_Bruderholz

Robotyzowana endoproteza kolana i medycyna spersonalizowana rewolucjonizują chirurgię kolana i oferują pacjentom bardziej precyzyjne i zindywidualizowane leczenie. Dzięki zastosowaniu najnowocześniejszej technologii robotycznej pozycjonowanie protez kolana jest zoptymalizowane, co może prowadzić do lepszych wyników i szybszego powrotu do zdrowia. W połączeniu ze spersonalizowanymi podejściami medycznymi, dostosowanymi do konkretnego fenotypu każdego pacjenta, ta innowacyjna technologia umożliwia leczenie dostosowane do indywidualnych potrzeb, co znacznie poprawia jakość życia pacjentów. Postępy te dają nową nadzieję pacjentom z artrozą kolana i wyznaczają nowe standardy w chirurgii ortopedycznej.

Artroza kolana i inne choroby zwyrodnieniowe kolana, które wymagają wszczepienia protezy kolana, powstają zazwyczaj w wyniku połączenia obciążeń mechanicznych, procesów biologicznej degradacji oraz indywidualnych czynników ryzyka. 

„Artrozę kolana można zasadniczo podzielić na dwa główne rodzaje: pierwotną i wtórną. Artroza wtórna powstaje zazwyczaj w wyniku wcześniejszych urazów lub operacji kolana. Może być również spowodowana chorobami reumatycznymi, które uszkadzają tkanki w stawie i ostatecznie prowadzą do artrozy. W przypadku artrozy pierwotnej przyczyna jest mniej jednoznaczna i często opisuje się ją jako mechaniczne zużycie chrząstki stawowej, spowodowane najczęściej nieprawidłowym ustawieniem kolana. Taka nieprawidłowa pozycja może wystąpić na przykład w przypadku odchylenia osiowego, takiego jak koślawość, co powoduje większe obciążenie wewnętrznej części stawu i odpowiednio większe zużycie. Natomiast w przypadku koślawych nóg to zewnętrzna część stawu jest narażona na większy nacisk. Te dwie główne przyczyny w wielu przypadkach prowadzą do artrozy. Artroza kolanowa jest bardzo częstą chorobą, zwłaszcza u osób powyżej 60. roku życia. „Szacuje się, że od 70 do 80 procent osób w tej grupie wiekowej cierpi już na mniej lub bardziej zaawansowaną artrozę kolan” – wyjaśnia prof. dr Hirschmann na początku naszej rozmowy i dodaje:

„Pierwsze dolegliwości związane z artrozą kolana często szybko skłaniają osoby dotknięte tą chorobą do wizyty u lekarza, zwłaszcza gdy nagle zauważają silniejszy obrzęk stawów kolanowych lub ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie stawu. Często między pojawieniem się objawów a pierwszą wizytą u lekarza mija zaledwie kilka miesięcy, przy czym dolegliwości zazwyczaj mają przebieg falisty – najpierw są silniejsze, potem ustępują, by później ponownie nasilić się. Jednak nawet jeśli objawy początkowo słabną, z czasem stają się coraz bardziej dotkliwe. W końcu pacjenci decydują się na leczenie. Na tym etapie istnieje jeszcze wiele możliwości złagodzenia dolegliwości bez operacji. Oprócz fizjoterapii, która jest ważnym elementem leczenia, stosuje się również zabiegi z użyciem zastrzyków. Do popularnych opcji należą między innymi kwas hialuronowy, kortyzon i terapia własną krwią. W niektórych przypadkach stosuje się również tkankę tłuszczową, która jest przetwarzana i ponownie wstrzykiwana do dotkniętego stawu w celu wspomagania gojenia lub złagodzenia dolegliwości”.

Medycyna spersonalizowana w endoprotezoplastyce kolana oferuje decydujące korzyści w porównaniu ze standardowymi metodami leczenia, ponieważ uwzględnia indywidualne uwarunkowania anatomiczne, wymagania biomechaniczne i specyficzne potrzeby każdego pacjenta. 

W medycynie tradycyjnej często kładzie się nacisk na opracowywanie terapii i diagnoz odpowiednich dla szerokiej grupy ludności. Podejście to opiera się na zasadzie, że jedno rozwiązanie działa jednocześnie dla wielu osób. Natomiast medycyna spersonalizowana stosuje inne podejście: stawia w centrum uwagi specyficzne potrzeby poszczególnych pacjentów. Szczególnie w ortopedii, a zwłaszcza w przypadku implantacji protez kolanowych, oznacza to znaczącą zmianę paradygmatu. Wcześniej opracowywano standardowe rozwiązania, które opierały się na średnich potrzebach pacjentów. Te standardowe protezy były często tylko z grubsza dostosowywane do indywidualnych uwarunkowań pacjentów. Dzisiaj jednak stosuje się nowe podejście. Zamiast stosować rozwiązania ogólne, dokładnie analizuje się i leczy konkretny staw kolanowy pacjenta. Protezy nie są już produkowane według ogólnych standardowych wymiarów, ale ich pozycjonowanie i konstrukcja są w coraz większym stopniu dostosowywane do konkretnej anatomii pacjenta. To zindywidualizowane podejście umożliwia znacznie bardziej precyzyjne i skuteczne leczenie. Szczególnie ważnym elementem tego postępu jest wykorzystanie nowoczesnych technologii druku 3D. Dzięki drukowi 3D zarówno protezy, jak i niezbędne narzędzia mogą być wytwarzane z najwyższą precyzją i indywidualnie dostosowane do potrzeb anatomicznych pacjenta. „Technologie te dają możliwość tworzenia rozwiązań dostosowanych do indywidualnych potrzeb, które zapewniają pacjentom znacznie lepsze dopasowanie i funkcjonalność protez” – wyjaśnia prof. dr Hirschmann.

Główną zaletą jest precyzyjny dobór protezy kolana, którą dzięki nowoczesnym technikom obrazowania, takim jak skanowanie MRI lub CT o wysokiej rozdzielczości, można dokładnie dopasować do naturalnego kształtu i ustawienia stawu pacjenta. Dzięki temu uzyskuje się nie tylko lepsze dopasowanie, ale także zapewnia się możliwie najbardziej naturalną kinematykę stawu kolanowego. Kolejną zaletą jest zoptymalizowane umiejscowienie protezy. Dzięki komputerowym metodom planowania i chirurgii wspomaganej robotami chirurdzy mogą przeprowadzić implantację z najwyższą precyzją. Zmniejsza to ryzyko nieprawidłowego ustawienia, minimalizuje zużycie elementów protezy i zapewnia równomierny rozkład obciążenia w stawie. To z kolei może wydłużyć trwałość protezy i zmniejszyć konieczność operacji rewizyjnych. Podczas gdy standardowe protezy kolanowe są często wytwarzane i wszczepiane zgodnie z ogólnymi wartościami średnimi, medycyna spersonalizowana może pomóc w jak najdokładniejszym odtworzeniu naturalnego zakresu ruchu i trwałej poprawie jakości życia pacjentów.

Robotyzowana endoprotezoplastyka kolana stanowi znaczący postęp w ortopedii, ponieważ umożliwia wyjątkowo precyzyjne i indywidualnie dostosowane wszczepianie protez kolanowych. 

W porównaniu z tradycyjnymi metodami, w których chirurg pracuje ręcznie w oparciu o anatomiczne punkty odniesienia, chirurgia wspomagana robotami wykorzystuje najnowocześniejsze technologie obrazowania, planowanie wspomagane komputerowo oraz zmechanizowane precyzyjne narzędzia, aby zapewnić dokładne umiejscowienie i ustawienie protezy. 

Dzięki asyście robota lekarze mogą dokładniej zmierzyć staw kolanowy podczas operacji, aby zapewnić jak najlepsze ustawienie i pozycjonowanie protezy. Kolejnym ważnym narzędziem jest pomiar krzywych napięcia więzadeł, które są rejestrowane indywidualnie dla każdego pacjenta podczas operacji. Technika ta pozwala przywrócić stabilność stawu kolanowego. W przypadku operacji kolana wspomaganej robotem nie chodzi o to, aby robot samodzielnie przeprowadził całą operację. Jest to raczej system nawigacyjny, który pomaga chirurgowi w dokładnym ustawieniu protezy i pomiarze napięcia więzadeł. Chirurg pozostaje osobą, która przeprowadza całą operację, podczas gdy robot służy jedynie jako precyzyjne narzędzie pomocnicze. Zaletą tej technologii jest zwiększenie precyzji i dokładności operacji” – mówi prof. dr Hirschmann i dodaje:

Pacjenci są zazwyczaj dobrze poinformowani o tej technologii i wielu z nich celowo decyduje się na operację wspomaganą robotem, ponieważ są przekonani, że ta metoda zapewnia dokładniejsze wyniki. W praktyce jednak żadna technologia nie jest całkowicie bezbłędna i podkreśla się, że chirurg musi posiadać solidne doświadczenie w zakresie endoprotezoplastyki kolana, zanim zastosuje technikę robotyczną. Tylko w ten sposób chirurg może prawidłowo interpretować i wykorzystywać dane wspomagane przez robota. „Podstawowe doświadczenie w zakresie endoprotezoplastyki kolana jest zatem warunkiem koniecznym do pełnego wykorzystania zalet systemów wspomaganych robotem”.

Kolejną zaletą techniki wspomaganej robotem jest oszczędzanie otaczających tkanek. Ponieważ robot usuwa tylko absolutnie niezbędną ilość materiału kostnego, a struktury miękkie, takie jak mięśnie, ścięgna i więzadła, są zachowane w jak najlepszym stopniu, prowadzi to do mniejszego urazu tkanek. W porównaniu z metodami konwencjonalnymi często występuje mniej bólu pooperacyjnego, a mobilność można przywrócić szybciej. Ponadto chirurgia wspomagana robotem umożliwia dynamiczne dostosowanie śródoperacyjne. Podczas operacji system może analizować indywidualne napięcie więzadeł pacjenta przy różnych stopniach zgięcia i w razie potrzeby dostosować pozycję protezy. Ma to szczególne znaczenie dla zapewnienia naturalnego ruchu stawu oraz zminimalizowania ryzyka niestabilności lub ograniczeń ruchowych.

Chirurgia wspomagana robotami odgrywa coraz ważniejszą rolę w skracaniu czasu rekonwalescencji i poprawie funkcjonalności stawu kolanowego po operacji. 

Czas rekonwalescencji po operacji kolana wspomaganej robotem różni się w zależności od pacjenta, ale ogólnie rzecz biorąc, pacjenci doświadczają szybszej rehabilitacji i poprawy funkcjonalności stawu kolanowego. Czas pobytu w szpitalu skrócił się w ostatnich latach dzięki postępom w chirurgii, jednak rzeczywisty czas pobytu zależy również w dużym stopniu od czynników finansowych i organizacyjnych. Decydującym czynnikiem wpływającym na trwałość protez jest precyzyjne ustawienie, które można jeszcze bardziej zoptymalizować dzięki zastosowaniu technologii robotycznej, co przyczynia się do potencjalnego wydłużenia żywotności protezy” – podkreśla prof. dr Hirschmann.

W mojej własnej praktyce zawodowej przez wiele lat intensywnie pracowałem z tymi zaawansowanymi, wspomaganymi robotami systemami, zdobywając przy tym cenne doświadczenie, które ma ogromne znaczenie dla mojej pracy. To wieloletnie doświadczenie ma kluczowe znaczenie, ponieważ prawdziwe korzyści płynące z tej technologii ujawniają się w pełni tylko wtedy, gdy chirurg doskonale zna systemy i jest w stanie stosować je w sposób celowy i precyzyjny. Szczególnie ważnym aspektem, który chciałbym w tym miejscu podkreślić, jest ścisły związek między medycyną spersonalizowaną a chirurgią wspomaganą robotami. To synergiczne połączenie stanowi klucz do znaczącej poprawy wyników leczenia. Ważne jest, aby zrozumieć, że sama technologia robotyczna nie gwarantuje sukcesu. To raczej precyzyjne i celowe zastosowanie tych innowacyjnych technologii, w połączeniu z bogatym doświadczeniem chirurga, tworzy ogromną wartość dodaną dla pacjentów. Tylko wtedy, gdy oba czynniki – zaawansowana technologia i dogłębna wiedza chirurga – są wykorzystywane w harmonijnej współpracy, nowoczesne techniki operacyjne w protetyce kolana mogą w pełni rozwinąć swój potencjał. Prowadzi to do bezpieczniejszych zabiegów i znacznie lepszych wyników, które trwale poprawiają jakość życia pacjentów. „W tym kontekście chirurgia staje się nie tylko bardziej wydajna, ale także znacznie bardziej precyzyjna i niezawodna” – podkreśla prof. dr Hirschmann na zakończenie naszej rozmowy.

Bardzo dziękujemy za te interesujące informacje, profesorze dr Hirschmann!