Prof. dr med. habil. Klaus-Peter Günther jest czołowym autorytetem w dziedzinie chirurgii stawu biodrowego i endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Jako dyrektor zarządzający Centrum Uniwersyteckiego Ortopedii, Chirurgii Urazowej i Plastycznej przy Klinice Uniwersyteckiej im. Carla Gustava Carusa w Dreźnie łączy wiedzę medyczną z innowacyjnymi podejściami w leczeniu chorób stawów. Jego specjalizacja medyczna koncentruje się w szczególności na kompleksowej endoprotezoplastyce stawu biodrowego, endoprotezoplastyce rewizyjnej oraz chirurgii zachowawczej stawu biodrowego.
Centrum kierowane przez prof. dr Günthera posiada certyfikat centrum endoprotezoplastyki o maksymalnym zakresie opieki, który gwarantuje najwyższe standardy w zakresie endoprotezoplastyki. Uznanie to odzwierciedla doskonałą jakość leczenia, którą zapewniają doświadczeni i certyfikowani chirurdzy, tacy jak prof. dr Günther. Jako główny chirurg ma on potwierdzone wybitne kompetencje fachowe. W swojej działalności klinicznej prof. dr Günther zajmuje się całym spektrum chirurgii biodra. Obejmuje to pierwotną i rewizyjną endoprotezoplastykę w przypadku różnych powikłań, zabiegi artroskopowe w przypadku ucisku biodra i wad postawy, a także operacje korekcyjne i osteotomie miednicy. Jego podejście charakteryzuje się wysokim stopniem precyzji, najnowocześniejszymi technikami chirurgicznymi oraz opieką zorientowaną na pacjenta.
Zaangażowanie naukowe prof. dr. Günthera przejawia się w jego licznych publikacjach i wieloletniej działalności badawczej. Głównymi obszarami jego prac są badania nad opieką w zakresie endoprotezoplastyki stawu biodrowego oraz epidemiologia chorób zwyrodnieniowych stawów. Jego prace badawcze stanowią ważny impuls dla dalszego rozwoju medycyny ortopedycznej i endoprotezoplastyki. Jako kierownik Katedry Ortopedii na Politechnice w Dreźnie prof. dr Günther odgrywa kluczową rolę w kształceniu młodych lekarzy. Jednocześnie angażuje się w działalność stowarzyszeń branżowych, komisji egzaminacyjnych i rad, co podkreśla jego wpływ na dalszy rozwój tej dziedziny. Dzięki jego wkładowi Klinika Uniwersytecka im. Carla Gustava Carusa w Dreźnie należy do najbardziej renomowanych klinik w Niemczech i wyznacza standardy w opiece ortopedycznej i urazowej. Prof. dr Klaus-Peter Günther jest wybitnym lekarzem, który uosabia doskonałość w nauce i opiece nad pacjentami.
Redakcja Leading Medicine Guide rozmawiała z prof. dr Güntherem na temat aktualnych możliwości chirurgii zachowawczej stawu biodrowego.
Chirurgia zachowująca staw biodrowy oferuje innowacyjne podejścia do leczenia chorób i urazów stawu biodrowego bez konieczności zastępowania go protezą. Celem jest zachowanie w jak największym stopniu naturalnej funkcji i struktury stawu biodrowego, a jednocześnie złagodzenie bólu oraz poprawa mobilności pacjentów. Zabiegi te odgrywają ważną rolę zwłaszcza u młodszych pacjentów oraz osób we wczesnych stadiach chorób zwyrodnieniowych stawów. Dzięki zastosowaniu technik minimalnie inwazyjnych, precyzyjnej diagnostyki i nowoczesnych procedur chirurgicznych można skorygować nieprawidłowe ustawienie, naprawić uszkodzenia, a w wielu przypadkach również zapewnić długotrwałe zdrowie stawu biodrowego.
Aby ustalić, czy pacjent kwalifikuje się do operacji zachowującej staw biodrowy, konieczna jest szczegółowa i stopniowa diagnostyka.
Rozpoczyna się ona od szczegółowego wywiadu, podczas którego dokładnie pyta się pacjenta o objawy. Kluczową rolę odgrywają tu intensywność bólu, jego lokalizacja i przebieg, a także ograniczenia funkcjonalne oraz wpływ na codzienne życie. Dokładnie rejestruje się również historię choroby, na przykład wcześniejsze urazy, operacje lub schorzenia, takie jak dysplazja stawu biodrowego lub artroza. Badanie kliniczne stawu biodrowego dostarcza dalszych ważnych wskazówek. Lekarz sprawdza ruchomość stawu, szuka ograniczeń ruchowych lub bolesnych blokad oraz testuje konkretne sytuacje obciążające, które mogą ujawnić ucisk w stawie biodrowym lub dysplazję. Rejestruje się również osłabienie mięśni, niestabilność lub nieprawidłowe obciążenie, ponieważ często są one objawami towarzyszącymi podstawowemu problemowi stawowemu.
„Aby w ogóle rozważać zabieg zachowujący staw, musi istnieć potwierdzone zaburzenie kształtu stawu biodrowego. Pacjent musi odczuwać dolegliwości, w przeciwnym razie nie udałby się do lekarza, a zaburzenie kształtu musi być możliwe do wykrycia. Ponadto nie może występować znaczna artroza stawu biodrowego, a pacjent powinien być w młodym lub średnim wieku. W przypadku pacjentów powyżej 50. roku życia zachowuje się ostrożność przy zabiegach zachowujących staw biodrowy. Trzy najważniejsze wady kształtu stawu biodrowego to: „dysplazja”, w której biodro ma nieprawidłowy dach. Zazwyczaj jest to wrodzona wada budowy, tzw. zaburzenie dojrzewania stawu biodrowego, w którym dach stawu biodrowego jest zbyt mały, zbyt krótki lub zbyt skośny i przez to nie wytrzymuje obciążenia. Drugą dużą grupą schorzeń jest „impingement”, czyli uderzanie stawu biodrowego. Wyróżnia się tu dwie podgrupy: tzw. uderzenie typu „krzywka”, w którym głowa kości udowej, która powinna być okrągła, ma niewielkie wybrzuszenie, które uderza o panewkę. Następnie występuje uciskanie typu „szczypce”, w którym panewka biodrowa jest zbyt rozległa, a głowa kości udowej uderza o nią w końcowych ruchach. Do trzeciej grupy należą inne wady kształtu, takie jak na przykład „błąd obrotu kości udowej”, opisuje prof. dr Günther na początku naszej rozmowy.
Nowoczesne metody obrazowania w diagnostyce i planowaniu operacji stawu biodrowego.
„Podstawą diagnostyki obrazowej jest zawsze zdjęcie rentgenowskie miednicy i dotkniętego stawu biodrowego. Z reguły uzupełnia się to badaniem MRI, przy czym w tych przypadkach wykonuje się specjalne badanie MRI z sekwencjami promieniowymi i, w razie potrzeby, z użyciem środka kontrastowego, a także pomiarem obrotu kości udowej. To część standardowej diagnostyki. W niektórych przypadkach diagnostykę uzupełnia tomografia komputerowa, choć nie jest to podstawowa metoda obrazowania przekrojowego. Gdy wyniki pacjenta zostaną potwierdzone w badaniach obrazowych, można zaplanować odpowiednią operację” – tak o środkach diagnostycznych mówi prof. dr Günther.
Rezonans magnetyczny jest szczególnie cenny, ponieważ umożliwia szczegółowe obrazowanie struktur tkanek miękkich, takich jak chrząstka, obrąbka i ścięgna. Pomaga zidentyfikować uszkodzenia lub nieprawidłowości, takie jak pęknięcia obrąbki, uszkodzenia chrząstki lub zmiany zapalne. Ponadto rezonans magnetyczny pozwala wykryć subtelne zmiany, które wskazują na wczesne stadia chorób zwyrodnieniowych lub przeciążenia mechanicznego. Z kolei tomografia komputerowa (CT) zapewnia obraz struktur kostnych stawu biodrowego w wysokiej rozdzielczości. Jest ona przydatna do precyzyjnej oceny nieprawidłowych ustawień, takich jak zgrzyt femoro-panewkowy (FAI) lub dysplazja stawu biodrowego. Dzięki trójwymiarowym rekonstrukcjom można wizualizować złożone warunki anatomiczne, co umożliwia dokładne planowanie operacji. Informacje te mogą być pomocne w szczególności w przypadku osteotomii korekcyjnych lub innych korekt kostnych, aby zabieg przeprowadzić precyzyjnie i bezpiecznie.
W chirurgii zachowującej staw biodrowy coraz częściej preferuje się techniki minimalnie inwazyjne, ponieważ oferują one liczne korzyści w porównaniu z konwencjonalnymi, otwartymi procedurami.
„W zależności od rodzaju schorzenia stosuje się różne procedury. Operacje związane z zespołem uciskowym można często wykonać wyłącznie za pomocą artroskopii. Istnieją jednak również zabiegi wspomagane artroskopowo, w których wykonuje się niewielkie nacięcie skóry w celu wykonania mini-otwarcia stawu i dodatkowo wprowadza artroskop do artroskopii. Ta technika łączona jest stosowana przez około jedną trzecią chirurgów wykonujących zabiegi minimalnie inwazyjne w Niemczech, pozostałe dwie trzecie przeprowadza operację ucisku wyłącznie za pomocą artroskopii. Natomiast jeśli pacjent cierpi na dysplazję stawu biodrowego, nie można przeprowadzić operacji minimalnie inwazyjnej – w tym przypadku zazwyczaj konieczna jest tzw. operacja korekcyjna, czyli korekcja miednicy. Chociaż zabieg ten jest coraz częściej wykonywany w sposób oszczędzający tkanki, stanowi on jednak dość poważną interwencję. Również w przypadku innych zabiegów związanych z korekcją nie można zastosować metody minimalnie inwazyjnej. W tym przypadku konieczne jest wykonanie nacięcia i przecięcie kości, którą następnie łączy się za pomocą płytki i mocuje gwoździami” – wyjaśnia prof. dr Günther.
Zalety technik minimalnie inwazyjnych polegają przede wszystkim na szybszym powrocie do zdrowia po operacji, mniejszym bólu i niższym odsetku powikłań. Ponieważ otaczające mięśnie i tkanki miękkie są w dużej mierze oszczędzane, stabilność stawu zostaje zachowana, a pacjenci mogą szybciej powrócić do codziennych czynności. Ponadto zmniejsza się ryzyko powstawania blizn i infekcji.
Szpital Uniwersytecki im. Carla Gustava Carusa w Dreźnie, jako specjalistyczne centrum endoprotezoplastyki, dysponuje szczególnie wysokim poziomem wiedzy specjalistycznej i przeprowadza około 120 operacji konwersyjnych rocznie.
Długoterminowe wyniki leczenia zabiegów zachowujących staw oraz endoprotezy biodrowej w dużym stopniu zależą od indywidualnej sytuacji wyjściowej pacjenta, w tym wieku, poziomu aktywności oraz stopnia zaawansowania choroby stawów.
Zabiegi zachowujące staw, takie jak artroskopia biodra lub osteotomie korekcyjne, mają na celu zachowanie naturalnej anatomii stawu biodrowego i optymalizację obciążeń mechanicznych. „Długoterminowe wyniki zależą oczywiście od choroby podstawowej, jakości leczenia oraz stopnia deformacji w momencie operacji. W przypadku większości zabiegów można uniknąć wszczepienia sztucznego stawu biodrowego lub jeszcze to odłożyć. Jeśli jednak występuje już zaawansowane uszkodzenie, a leczenie zachowawcze nie wystarcza, konieczne jest wszczepienie sztucznego stawu biodrowego. Wszystkie zabiegi, zarówno zachowujące staw, jak i z zastosowaniem sztucznego stawu biodrowego, przy prawidłowym doborze i wykonaniu charakteryzują się wskaźnikiem przeżywalności wynoszącym co najmniej 80–90% w ciągu pierwszych 10 lat. „Wskaźnik powodzenia operacji zachowującej staw jest tylko o kilka punktów procentowych niższy od wskaźnika powodzenia w przypadku sztucznego stawu biodrowego, przy czym w tym przypadku nadal istnieje możliwość zastosowania sztucznego stawu biodrowego, jeśli operacja zachowująca staw nie powiedzie się” – wyjaśnia prof. dr Günther.
Podczas gdy zabiegi zachowujące staw wspierają naturalną funkcję stawu i eliminują ryzyko powikłań związanych z materiałem obcym, endoprotezy oferują ostateczne rozwiązanie w przypadku poważnych chorób stawów. Wybór między tymi dwoma podejściami zależy zatem nie tylko od aktualnego stanu stawu, ale także od długoterminowych oczekiwań i potrzeb pacjenta.
Prof. dr Günther tak komentuje czas rekonwalescencji pacjentów po obu zabiegach: „Również w tym przypadku zależy to od tego, co zostało wykonane. Z reguły pacjenci, u których przeprowadzono operację wymiany stawu, potrzebują około trzech miesięcy, aby powrócić do normalnego życia, podczas gdy pacjenci, którzy przeszli zabieg artroskopii w celu usunięcia niewielkiego guzka, mogą znów poruszać się zupełnie normalnie już po około czterech do sześciu tygodniach”.
Długoterminowy sukces operacji stawu biodrowego z zachowaniem stawu zależy od wielu czynników, które dotyczą zarówno samego zabiegu chirurgicznego, jak i postępowania pooperacyjnego.
Osoby, które przed operacją mają niewielkie obciążenie stawu i stosunkowo stabilną strukturę kości, mają większe szanse na pomyślny powrót do zdrowia i dobre wyniki w dłuższej perspektywie. Kolejnym ważnym czynnikiem sukcesu jest technika chirurga. Wybór odpowiedniej techniki operacyjnej, opartej na indywidualnych uwarunkowaniach anatomicznych pacjenta, może zoptymalizować obciążenie stawu i zminimalizować prawdopodobieństwo powikłań. Wczesna mobilizacja, ukierunkowane zabiegi fizjoterapeutyczne oraz unikanie nadmiernego obciążenia w fazie gojenia mają decydujący wpływ na długotrwałą stabilność stawu. Sam pacjent może w znacznym stopniu przyczynić się do optymalizacji wyniku, przestrzegając zaleceń pooperacyjnych, regularnie wykonując ćwiczenia fizjoterapeutyczne oraz poprawiając swoją kondycję fizyczną poprzez ukierunkowane ćwiczenia. Celem jest wzmocnienie mięśni wokół stawu biodrowego, co sprzyja stabilności stawu i zmniejsza ryzyko ponownego uszkodzenia. Ponadto zaleca się unikanie nadwagi, ponieważ dodatkowy nacisk na staw może negatywnie wpływać na gojenie i trwałość stawu. Pacjenci powinni również zadbać o zbilansowaną dietę, aby wspierać zdrowie kości i przyspieszyć proces gojenia.
„Rehabilitacja zależy w dużej mierze od rodzaju operacji. Jeśli u pacjenta wykonano zabieg korekcji miednicy lub kości udowej, przez sześć tygodni może on obciążać nogę tylko częściowo, korzystając z kul, a następnie może powoli zwiększać obciążenie. W przypadku artroskopowego usunięcia guzka w niektórych przypadkach możliwe jest natychmiastowe obciążenie lub po jednym do dwóch tygodni. Jeśli wykonuje się zabiegi takie jak przeszczepy chrząstki, okres oszczędzania kończyny jest nieco dłuższy i wynosi od sześciu do ośmiu tygodni. „Zasadniczo jednak wszyscy pacjenci już w dniu operacji samodzielnie stają na nogach” – tak prof. dr Günther wypowiada się na temat czasu rekonwalescencji pacjentów, i tym samym kończymy naszą rozmowę.
Bardzo dziękujemy, panie profesorze dr Günther, za cenne wskazówki dotyczące endoprotezoplastyki!
