Jako specjalista w dziedzinie otolaryngologii oraz chirurgii plastycznej twarzy, profesor dr med. Amir Minovi wyspecjalizował się w chirurgii plastycznej i rekonstrukcyjnej głowy i szyi. W szpitalu św. Elżbiety w Kolonii-Hohenlind prof. Minovi kieruje od 2017 r. Kliniką Otolaryngologii, Chirurgii Głowy i Szyi oraz Chirurgii Plastycznej. Już wcześniej, przez ponad dziesięć lat, wyrobił sobie renomę dzięki wysokiej jakości zabiegom w szerokim spektrum otolaryngologii – na przykład dzięki swojej wiedzy specjalistycznej w zakresie zapalenia zatok przynosowych. Jest również znany w całym kraju ze swoich innowacyjnych zabiegów mikrochirurgicznych w chirurgii ucha środkowego oraz w zakresie wszczepialnych aparatów słuchowych. Leading Medicine Guide rozmawiał z tym empatycznym ekspertem na temat najnowszych możliwości leczenia przewlekłego zapalenia zatok.
Leading Medicine Guide: Czy zapalenie zatok, a zwłaszcza zapalenie zatok przewlekłe, jest chorobą, która bardzo obniża jakość życia osób dotkniętych tą dolegliwością?
Prof. dr med. Amir Minovi: Być może nie jest to powszechnie znane, ale zapalenie zatok dotyka co roku co dziesiątego mieszkańca Niemiec. Pacjenci cierpiący na to przewlekłe zapalenie zatok czują się bardzo ograniczeni w życiu codziennym i zawodowym. W jednym z badań stwierdzono nawet, że przewlekłe zapalenie zatok ma tak uciążliwy wpływ, że wywołuje objawy umiarkowanej lub ciężkiej depresji.
Leading Medicine Guide: Kiedy lekarze mówią o przewlekłym zapaleniu zatok w przeciwieństwie do ostrego zapalenia zatok?
Prof. dr med. Amir Minovi: Ostre zapalenie zatok to stan zapalny zatok przynosowych. Charakteryzuje się zatkanym nosem, katarem, bólem głowy, a czasem gorączką. Zazwyczaj leczy się je ambulatoryjnie. W zależności od stopnia nasilenia stosuje się antybiotyki, krople do nosa zmniejszające obrzęk oraz spray z kortyzonem. Jeśli zapalenie przechodzi w stan przewlekły – a mówimy o tym, gdy dolegliwości utrzymują się dłużej niż dwanaście tygodni – należy zgłosić się do specjalisty. Zatoki przynosowe to puste przestrzenie w czaszce twarzy, na które składają się zatoki czołowe, szczękowe, klinowe oraz tzw. komórki sitowe. Zatoki służą do nawilżania, filtrowania i wstępnego ogrzewania wdychanego powietrza. W tym celu są one wyłożone specjalną błoną śluzową i wyposażone w rzęski, które mogą transportować cząsteczki brudu i śluz. Jeśli błony śluzowe zbytnio puchną lub są stale opuchnięte, zatoki nie są już dobrze wentylowane.
Leading Medicine Guide: Co może być tego przyczyną?
Prof. dr med. Amir Minovi: Przewlekłe zapalenie zatok może mieć różne przyczyny: warianty anatomiczne, takie jak skrzywiona przegroda nosowa, zwężone wejścia do zatok, w których gromadzi się wydzielina, lub polipy nosowe.
© Fotolia
Leading Medicine Guide: Jak wygląda badanie? Jakich urządzeń używa Pan?
Prof. dr med. Amir Minovi: Istnieje konserwatywna metoda badania za pomocą lampy lub stosuję urządzenie endoskopowe. Dzięki technikom obrazowania, takim jak tomografia komputerowa, można dokładnie zobaczyć, jak duża część błony śluzowej jest dotknięta chorobą, a pomiar przepływu dostarcza dodatkowych informacji.
Leading Medicine Guide: Jak wygląda leczenie?
Prof. dr med. Amir Minovi: Najpierw zaczynamy od leczenia zachowawczego: płukania solanką, aerozoli do nosa z kortyzonem, środków ziołowych. Osiągamy w ten sposób różne wyniki. W zależności od stopnia dolegliwości i wieku zalecamy operację. Szczególnie młodsze osoby nie są gotowe na tak długie życie z ograniczeniami spowodowanymi przewlekłym zapaleniem zatok. Jeśli zapalenie zatok nie jest spowodowane wyłącznie polipami, ale wiąże się również z skrzywieniem przegrody nosowej, wszystko koryguje się podczas jednej operacji.
Leading Medicine Guide: Czy mógłby Pan nieco dokładniej opisać procedurę operacyjną?
Prof. dr med. Amir Minovi: Od dziesięcioleci operujemy przy użyciu endoskopów, wszystko w sposób minimalnie inwazyjny przez nozdrza, bez nacięć na zewnątrz. Zasadniczo chodzi o ponowne otwarcie dróg odprowadzających w zatokach. Odbywa się to poprzez usunięcie zgrubiałej błony śluzowej i polipów. Może to jednak być znacznie bardziej wymagające, gdy korygujemy warianty anatomiczne lub nawet szlifujemy zrosty kostne. Nie naruszamy zdrowej błony śluzowej, bo to tylko doprowadziłoby do powstawania blizn. W przypadku polipów i zmienionych fragmentów błony śluzowej mamy do dyspozycji nową metodę, tzw. shaver, która pozwala precyzyjnie usunąć błonę śluzową. W najnowszych badaniach stan zapalny błony śluzowej usuwano bardzo radykalnie, co spowodowało zmniejszenie tendencji do cofania się polipów. W tym zakresie uważnie śledzimy najnowsze osiągnięcia nauki i dostosowujemy do nich nasze strategie leczenia.
Leading Medicine Guide: Jakie są jeszcze nowości w Pana dziedzinie?
Prof. dr med. Amir Minovi: Nową metodą są implanty pokryte kortyzonem o strukturze siatkowej, które umieszczamy przy wejściu do zatoki czołowej. Dzięki tym siatkom reakcje rany są znacznie mniejsze. Siatka uwalnia kortyzon zmniejszający obrzęk błony śluzowej przez około trzy do czterech tygodni, a następnie powoli się rozpuszcza. Również w leczeniu farmakologicznym nastąpiły ważne zmiany. Możemy stosować tzw. leki biologiczne, które oddziałują bezpośrednio na układ odpornościowy i dzięki którym osiągamy dobre wyniki np. w przypadku zapalenia typu 2 przewlekłego zapalenia zatok z polipami nosowymi. Komórki odpornościowe wytwarzają różne substancje przekaźnikowe, które odgrywają ważną rolę w chorobach przewlekłych. Właściwie substancje te mają za zadanie neutralizować wirusy i bakterie. Jeśli jednak ich produkcja jest nadmierna, w pewnym sensie wymyka się spod kontroli, wówczas substancje te powodują uszkodzenia tkanek. W tym miejscu mogą wkroczyć leki biologiczne i przerwać kaskadę zapalną.
Leading Medicine Guide: Brzmi to bardzo obiecująco.
Prof. dr med. Amir Minovi: Tak, ale niestety muszę nieco ostudzić te nadzieje. Co prawda dzięki tym lekom można uniknąć operacji i osiągnąć cofnięcie się polipów, jednak pacjent musi być regularnie leczony, a leki te są niestety stosunkowo drogie. Nie wszyscy pacjenci z danym obrazem klinicznym kwalifikują się do tego leczenia; sprawdzamy to indywidualnie na podstawie określonego zestawu kryteriów.
Leading Medicine Guide: W Pańskiej klinice otolaryngologii w szpitalu św. Elżbiety w Kolonii-Hohenlind Pan i Pański zespół nie tylko kierujecie się najnowszymi standardami naukowymi, ale także stosujecie najnowocześniejsze instrumenty – oczywiście również w przypadkuzapalenia zatok.
Prof. dr med. Amir Minovi: Wspomniałem już o specjalnym shaverze do błon śluzowych zatok. Dysponujemy również dobrym sprzętem do usuwania brodawczaków w zatokach szczękowych. Są to łagodne nowotwory, które możemy usunąć w taki sposób, aby nie nawracały, a przy tym – co jest szczególnie ważne – aby zachować struktury w nosie. Na sali operacyjnej korzystamy z nowoczesnego systemu nawigacyjnego, który stanowi dla nas cenną pomoc, zwłaszcza w przypadku złożonych struktur anatomicznych. Często leczymy pacjentów, którzy przeszli już wiele operacji, lub takich z problemami anatomicznymi w zatokach czołowych. Dzięki systemowi nawigacyjnemu możemy się tam precyzyjnie orientować. Już przed zabiegiem bardzo precyzyjnie obliczamy sytuację anatomiczną. Podczas operacji system dostarcza dokładnych danych dotyczących położenia i ostrzega o najmniejszych odchyleniach od ścieżki operacyjnej, co jest bardzo ważne w przypadku naszego wrażliwego obszaru operacyjnego, jakim jest głowa. Oprócz tego dysponujemy oczywiście bardzo wydajnymi systemami wiertniczymi. Jednak szczegółowy opis naszego instrumentarium chirurgicznego mógłby być dla laika zbyt skomplikowany. Podsumowując, można powiedzieć, że w diagnostyce i terapii wykorzystujemy wszystkie możliwości techniczne, jakie są nam obecnie dostępne.
Leading Medicine Guide: Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym, jak wygląda dalszy przebieg po operacji?
Prof. dr med. Amir Minovi: Po operacji pacjenci pozostają na oddziale przez kilka dni, a następnie są przez nas dalej obsługiwani ambulatoryjnie. Ważne jest około trzytygodniowe oszczędzanie się fizycznie, przez sześć tygodni należy ostrożnie obchodzić się z nosem, na przykład nie wolno go wydmuchiwać. Również w zakresie opieki pooperacyjnej medycyna nie stoi w miejscu – obecnie stosujemy samowysysające się, stosunkowo niewielkie tamponady, dzięki czemu nie trzeba już niczego usuwać, a jedynie ewentualnie odessać resztki.
Panie Profesorze Minovi, bardzo dziękujemy za pouczające informacje, które z pewnością są niezwykle przydatne dla wielu z nas.
Bezpośredni kontakt z uznanym specjalistą, który jako ekspert w dziedzinie zapalenia zatok został również wyróżniony certyfikatem Focus,można nawiązać poprzez stronę profilową w Leading Medicine Guide.
