Dr med. Wolfgang Zinser, emerytowany ordynator (DE), jest cenionym specjalistą w dziedzinie ortopedii i traumatologii, który specjalizuje się w zagadnieniach ortopedycznych i traumatologicznych oraz w rozpoznawaniu schorzeń. Jego międzynarodowe doświadczenie obejmuje w szczególności chirurgię zachowawczą stawu biodrowego, artroskopię stawu biodrowego, w tym rekonstrukcję obrąbka i chrząstki, korekcję miednicy w przypadku dysplazji stawu biodrowego za pomocą minimalnie inwazyjnej osteotomii okołomiedniczkowej (PAO), a także osteotomie korekcyjne kości udowej.
Dzięki ponad 2000 zabiegów przeszczepu komórek chrzęstnych w kolanach, biodrach i stawach skokowych zalicza się do najbardziej doświadczonych chirurgów ortopedów na świecie. W swojej nowoczesnej praktyce, OrthoExpert Ordination, dr Zinser oferuje kompleksową diagnostykę i terapię na najwyższym poziomie naukowym, zgodnie z aktualnymi wytycznymi. Zabiegi operacyjne przeprowadza w doskonale wyposażonej prywatnej klinice Graz Ragnitz, w której pacjenci mogą liczyć na pierwszorzędną opiekę szpitalną. Jego nadrzędnym celem jest zapewnienie pacjentom kompleksowej opieki, która umożliwi im szybki powrót do normalnych czynności, a jego specjalnością jest zachowanie stawów, gdy tylko jest to możliwe.
Od dwóch dekad angażuje się na arenie krajowej i międzynarodowej jako instruktor, prelegent i doradca zarówno dla pacjentów, jak i kolegów w dziedzinie regeneracji stawów i chrząstki. Od kwietnia 2007 r. do stycznia 2022 r. dr Zinser pełnił funkcję ordynatora w szpitalu St. Vinzenz-Hospital w Dinslaken, gdzie co roku leczył około 1000 pacjentów, wykonując operacje zachowujące stawy. Od 1 lipca 2022 r. dr Zinser przeniósł swoje życie zawodowe i prywatne do Styrii w Austrii i założył Centrum Ortopedii Zachowawczej Stawów. Jako prezes Towarzystwa Regeneracji Chrząstki i Zachowania Stawów (QKG) zapewnia swoim pacjentom najlepsze możliwe leczenie dzięki bogatemu doświadczeniu i wiedzy specjalistycznej w ortopedii i medycynie sportowej.
Dr Zinser ma osobiste doświadczenie sportowe jako były zawodnik kadry narodowej w trójskoku, dzięki czemu szczególnie dobrze rozumie potrzeby i problemy kontuzjowanych sportowców. Oprócz swoich specjalizacji chirurgicznych oferuje szeroki wachlarz nowoczesnych terapii zachowawczych, w tym zastrzyki z kwasem hialuronowym, zastrzyki PRP (osocze bogatopłytkowe) oraz fizjoterapię chroniącą chrząstkę. Redakcja Leading Medicine Guide miała okazję porozmawiać z dr. Zinserem na temat zabiegów zachowujących staw biodrowy, aby omówić poszczególne opcje.
.png "Primarius a. D. (DE) Dr. med. Wolfgang Zinser")
Znaczenie leczenia zachowującego staw biodrowy polega na możliwości zachowania lub przywrócenia naturalnej funkcji stawu bez konieczności zastępowania go endoprotezą (sztucznym stawem biodrowym). Konserwatywne i nieoperacyjne metody leczenia zachowującego staw mają duże znaczenie u odpowiednich pacjentów, ponieważ mogą pomóc złagodzić ból i ograniczenia ruchowe u osób z problemami z biodrem. Obejmują one terapie zachowawcze, takie jak fizjoterapia, kontrola wagi oraz farmakoterapia modulująca środowisko stawowe i leczenie bólu. Podejścia te mają na celu wzmocnienie mięśni, stabilizację stawów i zmniejszenie stanu zapalnego.
„Jeśli pacjent cierpi na ból i ograniczenia ruchomości w biodrze, ukierunkowana fizjoterapia jest często dobrym sposobem na ćwiczenie stawu biodrowego. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca 150 minut ćwiczeń tygodniowo. Nawet niespecyficzne obciążenie mięśni prowadzi bowiem do uwalniania substancji o działaniu przeciwzapalnym, zwłaszcza w przypadku ćwiczeń odciążających stawy. Również noszenie ortez przyczynia się do odciążenia, zwłaszcza u osób z kośmiotem lub kośmiotem”, rozpoczyna rozmowę dr Zinser. Ponadto ważną rolę odgrywają zabiegi nieinwazyjne, takie jak zastrzyki z kwasem hialuronowym lub osoczem bogatopłytkowym (PRP), pozyskiwanym z krwi samego pacjenta. PRP w coraz większym stopniu zastępuje powtarzające się zastrzyki z kortyzonu, ponieważ PRP wywiera na staw podobne działanie jak kortyzon, ale nie ma jego negatywnych skutków ubocznych. Coraz częściej stosuje się połączenie kwasu hialuronowego i PRP, co dodatkowo poprawia wyniki leczenia. Terapie te mogą poprawić funkcjonowanie stawów i tymczasowo złagodzić ból. Takie terapie mają szczególne znaczenie zwłaszcza we wczesnych stadiach zużycia stawów, artrozy lub innych chorób zwyrodnieniowych stawów.
„Również suplementy diety oraz tak zwane „leki o powolnym działaniu w chorobie zwyrodnieniowej stawów” (SYSADOA), zawierające witaminę D, chondroitynę, glukozaminę i przeciwutleniacze, wspomagają metabolizm chrząstki i kości oraz mogą pomóc w poprawie środowiska stawowego. W tym przypadku często polecam między innymi preparaty złożone, na przykład marki Orthomol, która produkuje i sprzedaje szeroką gamę suplementów diety i preparatów witaminowych. Produkty te mają na celu włączenie dodatkowych witamin, minerałów i innych składników odżywczych do diety ludzi, aby wyrównać ewentualne niedobory lub wspierać konkretne cele zdrowotne. Ponadto ważną rolę odgrywają niektóre aminokwasy i białka. „Produkty dostępne na rynku występują w różnych wariantach i składach, w tym preparaty multiwitaminowe, preparaty białkowe, preparaty wzmacniające układ odpornościowy, suplementy diety dla sportowców oraz inne specjalne preparaty” – zaleca dr Zinser.
„Bardzo skuteczne jest leczenie za pomocą wstrzyknięć osocza bogatopłytkowego, PRP (ang. Platelet-Rich Plasma). W tym celu pobiera się krew od pacjenta, a następnie poprzez wirowanie uzyskuje się z niej osocze i skoncentrowane płytki krwi, które mają działanie przeciwzapalne i lecznicze. Są one na przykład łączone ze specjalnym kwasem hialuronowym w okolicy stawów i ponownie wstrzykiwane pacjentowi. Również terapia komórkami macierzystymi jest opcją, nawet jeśli w obecnych badaniach nie wykazuje jeszcze najlepszej skuteczności i przewagi nad PRP. W tym przypadku z ludzkiej tkanki tłuszczowej ekstrahuje się i przygotowuje prekursorowe komórki macierzyste, które następnie wstrzykuje się do stawu. „Doświadczenia kliniczne pokazują, że terapia ta w połączeniu z artroskopowym płukaniem stawu i „oczyszczaniem stawu” wykazuje większą skuteczność” – wyjaśnia dr Zinser.
Ogólnie rzecz biorąc, zachowawcze leczenie stawu biodrowego to podejście holistyczne, którego celem jest utrzymanie mobilności i jakości życia pacjentów oraz zminimalizowanie bólu bez konieczności wykonywania inwazyjnych zabiegów. Wybór odpowiednich środków następuje w ścisłej konsultacji między pacjentem a ortopedą, aby uwzględnić indywidualne potrzeby i cele.
Artroskopia stawu biodrowego odgrywa kluczową rolę w zachowaniu stawów biodrowych, szczególnie u pacjentów z określonymi schorzeniami bioder. Ta minimalnie inwazyjna procedura umożliwia chirurgom ortopedom, którzy opanowali tę trudną technikę operacyjną, badanie, diagnozowanie i leczenie stawu biodrowego poprzez niewielkie nacięcia.
Terapeutyczna artroskopia stawu biodrowego jest stosowana, gdy podczas badania klinicznego oraz po dokładnej analizie niezbędnych zdjęć rentgenowskich i specjalistycznych obrazów MRI zostaną zidentyfikowane przyczyny bólu, które można skutecznie leczyć za pomocą artroskopii stawu biodrowego. Jest ona szczególnie przydatna w leczeniu uszkodzeń obrąbka (wargi stawowej) lub chrząstki stawowej, a przede wszystkim w przypadku tzw. zespołu uciskowego stawu biodrowego. Podczas zabiegu ortopedzi mogą korygować deformacje biodra, które prowadzą do przedwczesnego zużycia, naprawiać lub usuwać uszkodzone tkanki, łagodzić stany zapalne, a tym samym trwale poprawiać funkcjonowanie stawu. Dzięki artroskopii stawu biodrowego można dziś z dużym powodzeniem leczyć w sposób minimalnie inwazyjny różne schorzenia stawu biodrowego, które jeszcze kilka lat temu wymagały operacji z dużymi cięciami otwartymi. Szczególnie zaburzenia kształtu i zmiany w biodrze, które nieleczone mogą prowadzić do przedwczesnej artrozy (zużycia stawu), muszą być w porę rozpoznane i leczone operacyjnie, aby własny staw mógł zachować swoją wytrzymałość w dłuższej perspektywie. Jest to szczególnie ważne dla młodszych pacjentów, którzy muszą jeszcze przez wiele lat funkcjonować ze swoim stawem biodrowym.
Artroskopia stawu biodrowego to zabieg chirurgiczny o minimalnej inwazyjności, podczas którego do stawu biodrowego wprowadza się artroskop (rodzaj cienkiego, sztywnego instrumentu rurkowego z kamerą i oświetleniem) wprowadza się do stawu biodrowego w celu przeprowadzenia dokładnej inspekcji i, w razie potrzeby, naprawy lub leczenia przy użyciu specjalnych dodatkowych instrumentów.
W porównaniu z tradycyjnymi operacjami otwartymi biodra czas rekonwalescencji po artroskopii biodra jest zazwyczaj znacznie krótszy. Pacjenci mogą szybciej odzyskać sprawność ruchową i powrócić do swoich normalnych czynności. „Artroskopia stawu biodrowego jest często preferowaną opcją dla młodszych pacjentów cierpiących na schorzenia stawu biodrowego, takie jak uszkodzenia obrąbka, zespół uciskowy stawu biodrowego (FAI) lub zapalenie błony maziowej. Również sportowcy z urazami lub problemami biodra odnoszą udowodnione, długotrwałe korzyści z artroskopii biodra, ponieważ zabieg ten może przywrócić funkcjonowanie stawu i utrzymać wydajność sportową. Szczególnie sportowcy uprawiający piłkę nożną, hokej na lodzie lub sporty walki są częściej dotknięci tymi problemami i powinni być leczeni wcześnie” mówi dr Zinser. Im wcześniej zdiagnozowane zostaną problemy z biodrem, tym większe są szanse powodzenia artroskopii biodra. Może ona pomóc w uniknięciu lub spowolnieniu zużycia stawu oraz zapobiec postępowi choroby.
Osteotomia miednicy okołopanewkowa (PAO) to zabieg chirurgiczny stosowany w chirurgii ortopedycznej w celu zachowania stawu biodrowego w przypadku dysplazji stawu biodrowego.
„Operacja ta jest szczególnie ważna i konieczna, gdy pacjent cierpi na dysplazję stawu biodrowego, czyli wadę rozwojową stawu biodrowego, w której panewka nie pokrywa wystarczająco głowy kości udowej. Prowadzi to do nierównomiernego, nadmiernego obciążenia stawu i przedwczesnego zużycia stawu. W przeszłości wady rozwojowe stawu biodrowego występowały częściej. Dzięki zastosowaniu opracowanej przez prof. Reinharda Grafa (Austria) wczesnej diagnostyki u niemowląt za pomocą ultrasonografii oraz odpowiedniej terapii, np. spodni rozporowych, częstość występowania tej wady w wielu krajach europejskich zmniejszyła się do około 1/5. Jednak wadą tego rozwiązania jest to, że wielu lekarzy zapomniało, jak rozpoznawać i leczyć dysplazję” – wyjaśnia dr Zinser.
Procedura PAO składa się z kilku etapów. Najpierw następuje dostęp do pacjenta i jego przygotowanie w znieczuleniu ogólnym. Chirurg wykonuje nacięcie w okolicy pachwiny, aby dotrzeć do stawu biodrowego. Następnie wykonuje się osteotomię, podczas której chirurg oddziela panewkę stawu biodrowego od kości miednicy i ustawia ją w nowej pozycji, aby skorygować anatomię stawu biodrowego. Pozwala to na lepsze rozłożenie obciążenia i chroni chrząstkę stawową. Przesunięte fragmenty kości są następnie unieruchamiane w prawidłowej pozycji za pomocą śrub. Po unieruchomieniu następuje zamknięcie rany. „Osobiście operuję metodą minimalnie inwazyjną duńskiego chirurga Kjeld Soballe, w której po nacięciu o długości około 8 cm delikatnie obraca się panewkę stawu biodrowego we właściwym kierunku i mocuje śrubami, bez odrywania mięśni lub ścięgien. Dzięki temu pacjent znacznie szybciej wraca do zdrowia i ma duże szanse, że nigdy nie będzie potrzebował protezy. Pacjenci muszą jednak zgłosić się wcześnie. Gdy chrząstka zostanie już uszkodzona lub nawet zniszczona, operacja nie przyniesie tak długotrwałych korzyści jak zwykle!” – wyjaśnia dr Zinser.
Regeneracja chrząstki w stawie kolanowym, biodrowym i skokowym obejmuje różne metody i technologie, których celem jest naprawa uszkodzonej chrząstki i poprawa funkcji stawu.
„Warto wiedzieć, że chrząstka stawowa składa się w 80% z wody, nie ma naczyń krwionośnych ani nerwów i jest odżywiana wyłącznie przez mazi stawowej. Komórki chrzęstne stanowią zaledwie 4–8% chrząstki. Miejscowe, ograniczone uszkodzenie chrząstki w kolanie jest często skutkiem wypadku lub wad postawy (np. koślawości/szpotawości). W przypadku stawu biodrowego miejscowe uszkodzenie chrząstki jest często wynikiem zjawiska uderzenia. Zjawisko to, znane również jako uderzenie udowo-panewkowe (FAI), jest schorzeniem, w którym z powodu nieprawidłowego kształtu stawu biodrowego dochodzi do nienormalnego kontaktulub kolizje między strukturami kostnymi głowy kości udowej (femur) a panewką biodrową (acetabulum). Te nienaturalne kolizje mogą prowadzić do uszkodzeń otaczających struktur, w tym chrząstki stawowej. Zespół ucisku może występować w różnych postaciach, w tym jako „zespół ucisku typu cam” i „zespół ucisku typu pincer”. W przypadku ucisku typu cam głowa kości udowej nie jest okrągła, ale raczej spłaszczona lub nawet nadmiernie wybrzuszona, co powoduje, że ociera się ona nieregularnie o staw biodrowy. Ten powtarzający się kontakt może nadmiernie obciążać chrząstkę stawową i z czasem prowadzić do jej uszkodzenia. Z kolei uciskanie typu „pincer” charakteryzuje się zwiększonym nakładaniem się panewki biodrowej na głowę kości udowej lub nadmiernym wybrzuszeniem panewki (miednicy), co również może prowadzić do zużycia chrząstki stawowej na krawędzi panewki i uszkodzenia obrąbka stawowego (labrum)”, wyjaśnia dr Zinser.
Chrząstkę można odbudować na różne sposoby.
„W przypadku stymulacji szpiku kostnego związanej z matrycą (mBMS, z ang. Bone-Marrow-Stimulation) membrana, np. z siatki kolagenowej lub kwasu hialuronowego z krwią ze szpiku kostnego (która może zawierać komórki macierzyste) wprowadza się w uszkodzony obszar. Sprzyja to regeneracji chrząstki i może być skuteczne w przypadku średnich uszkodzeń (wielkość ubytku 1,5–3 cm²). W przypadku ubytków o wielkości od 2,5 do 3 cm² międzynarodowym złotym standardem jest autologiczny przeszczep komórek chrzęstnych związany z matrycą (mACI), uznawany za najbardziej obiecującą terapię z długotrwałym skutkiem. Jest to zabieg ortopedyczny stosowany w leczeniu uszkodzeń chrząstki stawowej, zwłaszcza w kolanie i biodrze. W tej technice pobiera się od pacjenta niewielkie fragmenty zdrowej chrząstki z nieuszkodzonego obszaru danego stawu i wysyła do certyfikowanego laboratorium. Tam z fragmentów chrząstki izoluje się komórki chrzęstne, a następnie namnaża je przez okres 3–6 tygodni. Te namnożone komórki chrzęstne są następnie przeszczepiane podczas drugiej operacji do uszkodzonego obszaru chrząstki. Ważna dla pacjenta jest następnie codzienna terapia ruchowa z wykorzystaniem szyny motorycznej. Tylko w ten sposób komórki mogą następnie utworzyć chrząstkę odciążającą. Niestety, ta bardzo skuteczna i sprawdzona od 25 lat metoda jest stosowana zdecydowanie zbyt rzadko z powodu błędnych zachęt w polityce zdrowotnej. „W dużym badaniu udało nam się ostatnio wykazać, że przy odpowiednim i terminowym zastosowaniu tej metody można by uniknąć około 21% endoprotezoplastyki kolana” – mówi dr Zinser o nowoczesnych terapiach chrząstki.
Postępy w medycynie regeneracyjnej skupiają się na wykorzystaniu komórek macierzystych i czynników wzrostu w celu stymulacji regeneracji chrząstki. Jest to obiecująca, ale wciąż eksperymentalna dziedzina.
Rekonwalescencja i rehabilitacja odgrywają kluczową rolę w kontekście zachowania stawów biodrowych i kolanowych. Po operacji lub innych zabiegach mających na celu zachowanie stawów kluczowe znaczenie ma osiągnięcie jak najlepszych wyników, a tu właśnie wkracza rehabilitacja.
Przywrócenie funkcji stawu jest głównym celem rehabilitacji. Obejmuje to stopniowe przywracanie normalnego zakresu ruchu i stabilności w dotkniętym stawie. „Mięśnie otaczające staw odgrywają kluczową rolę we wspieraniu i odciążaniu stawu. Dlatego tak ważne są ukierunkowane ćwiczenia wzmacniające mięśnie. Polecam tzw. fizjoterapię opartą na ocenie i fazach. W jej ramach w regularnych odstępach czasu rejestruje się określone obiektywne parametry, takie jak np. obwód mięśni, temperatura skóry, obrzęk stawu, siła… Gdy parametry osiągną pożądany zakres, przechodzi się do kolejnej fazy obciążenia. Ponieważ na początku, po terapii chrząstki, obciążenie musi być ograniczone w celu ochrony regenerującej się chrząstki, w niektórych ćwiczeniach stosujemy tzw. trening z ograniczeniem przepływu krwi. Polega to na opatrzeniu uda, co ogranicza przepływ krwi w tej części ciała podczas ćwiczeń wykonywanych z bardzo niewielkim obciążeniem i ciężarami. Jednak dzięki zmniejszonemu ukrwieniu mięsień reaguje taką samą odpowiedzią wzrostową, jak w przypadku stosowania dużych ciężarów. Do budowy mięśni i szybszego przywrócenia funkcji mięśni stosowana jest również elektrostymulacja mięśni – wyjaśnia dr Zinser.
Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy naukowej długoterminowe sukcesy i jakość życia pacjentów, którzy decydują się na zachowanie stawów biodrowych i kolanowych, są bardzo obiecujące. Celem zachowania stawów jest utrzymanie naturalnych stawów tak długo, jak to możliwe. Ma to szczególne znaczenie w przypadku młodszych pacjentów, którzy mają wysokie wymagania dotyczące mobilności i jakości życia.
Chociaż operacje wymiany stawów u starszych pacjentów są w wielu przypadkach skuteczne przy prawidłowym wskazaniu, wiążą się one jednak z pewnym ryzykiem i ograniczoną trwałością implantów. Dzięki jak najdłuższej konserwacji stawów można uniknąć lub znacznie odłożyć operacje wymiany stawów wraz z ich ryzykiem, a przede wszystkim operacje wymiany, które wiążą się ze znacznie większym ryzykiem. Ma to bezpośredni wpływ na jakość życia populacji o wysokiej średniej długości życia i wymagającej mobilności do późnej starości, ponieważ ból może znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie i uczestnictwo w aktywnościach.
„Jednym z kluczowych elementów zachowania stawów jest utrzymanie mobilności. Dobra mobilność pozwala ludziom zachować niezależność i jakość życia, ponieważ mogą oni wykonywać codzienne zadania i uczestniczyć w różnych aktywnościach. Ponadto zachowanie stawów może poprawić ich funkcjonowanie i aktywność. Może to obejmować zdolność do uprawiania sportu i aktywności rekreacyjnych, co znacznie podnosi jakość życia. Stan wiedzy i umiejętności w zakresie zachowania stawów nie jest jeszcze na pożądanym poziomie. Dlatego w naszej praktyce OrthoExpert oraz w stowarzyszeniu branżowym QKG (Towarzystwo Regeneracji Chrząstki i Zachowania Stawów, www.qkg-ev.de), w którym pełnię funkcję prezesa zarządu, oferujemy szkolenia i warsztaty, aby metody terapeutyczne mogły być przyswojone przez wielu kolegów i koleżanki. Nasze podstawowe przesłanie brzmi: Chirurgia zachowująca stawy jest skuteczna. Nie można zapominać, że uszkodzenie chrząstki jest tykającą bombą zegarową. Chrząstka bowiem nie boli z powodu braku nerwów w tkance. Jednak często z nieleczonego uszkodzenia chrząstki rozwija się artroza, która jest nieuleczalna. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie, ponieważ dzięki terminowej terapii, najpóźniej w ciągu 3 lat od powstania uszkodzenia chrząstki, można powstrzymać lub opóźnić przedwczesne wystąpienie artrozy – im wcześniej, tym lepiej! Powikłania związane z terapią chrząstki są bardzo niewielkie. A jeśli nie uda się za pierwszym razem, mogę ją powtórzyć, a staw nadal pozostaje nienaruszony. Nie dotyczy to wszczepiania sztucznych stawów, tam nie ma już odwrotu! Dlatego staramy się w różnych gremiach, zarówno wśród kolegów po fachu, jak i w polityce zdrowotnej oraz wśród pacjentów, zwiększać świadomość znaczenia zachowania stawów” – apeluje dr Zinser, kończąc tym samym naszą rozmowę.
Panie doktorze Zinser – serdecznie dziękujemy za ten konkretny wgląd w terapie zachowujące stawy!
