Dr Jurij Gorjanc, FRCS, FEBS AWS, jest uznanym specjalistą w dziedzinie chirurgii przepuklin w Klagenfurcie i zalicza się do czołowych ekspertów w tej dziedzinie. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu i wysokiemu międzynarodowemu uznaniu zyskał doskonałą reputację zarówno w klasycznej, jak i minimalnie inwazyjnej chirurgii przepuklin. Dr Gorjanc jest zaznajomiony z wieloma nowoczesnymi metodami operacyjnymi, które stosuje w leczeniu przepuklin ściany brzucha i narządów wewnętrznych. Niezależnie od tego, czy chodzi o operacje otwarte z nacięciem brzucha, czy zabiegi zamknięte z wykorzystaniem laparoskopii – jego wiedza specjalistyczna obejmuje całe spektrum chirurgii przepuklinowej.
Dr Gorjanc wniósł istotny wkład w rozwój swojej specjalizacji. Jest członkiem renomowanych międzynarodowych stowarzyszeń specjalistycznych, w tym „Royal College of Surgeons of England”, które przyjęło go w swoje szeregi ze względu na jego wybitne osiągnięcia. Ponadto posiada europejski tytuł specjalisty „Fellow of the European Board of Surgery – Abdominal Wall Surgery”, przyznawany wyłącznie szczególnie wykwalifikowanym specjalistom. Również jego publikacje naukowe oraz regularna wymiana doświadczeń z międzynarodowymi kolegami podkreślają jego pozycję jako czołowego specjalisty w chirurgii przepuklin.
W swojej praktyce w Klagenfurcie dr Gorjanc oferuje swoim pacjentom kompleksową opiekę o gwarantowanej jakości. Jego wieloletnie doświadczenie i wysoki standard operacyjny potwierdza certyfikat jakości Niemieckiego Towarzystwa Herniologicznego, który poświadcza szczególną wiedzę specjalistyczną w leczeniu przepuklin. Dr Gorjanc przywiązuje dużą wagę do kompleksowej opieki, która obejmuje indywidualne konsultacje, zabieg chirurgiczny oraz opiekę pooperacyjną. Redakcja Leading Medicine Guide mogła dowiedzieć się więcej na temat przepuklin sportowych podczas rozmowy z dr. Gorjancem.
Przepuklina sportowa, znana również jako miękkie pachwiny lub ból pachwinowy spowodowany uprawianiem sportu, to uraz, który często występuje u sportowców, zwłaszcza w dyscyplinach wymagających szybkich zmian kierunku, ruchów obrotowych oraz intensywnego obciążenia dolnej części brzucha i okolicy pachwiny. W przeciwieństwie do tradycyjnej przepukliny pachwinowej, w której widoczny worek przepuklinowy wystaje przez słabe miejsce w ścianie brzucha, przepuklina sportowa jest urazem tkanek miękkich w okolicy pachwiny. Dokładna przyczyna przepukliny sportowej nie została jeszcze w pełni wyjaśniona, ale często wiąże się ją z przeciążeniem lub osłabieniem mięśni i tkanki łącznej w okolicy pachwiny. Może to prowadzić do przewlekłego bólu, który pojawia się w okolicy pachwiny, w dolnej części brzucha, a czasem w wewnętrznej części uda. Ból może nasilać się podczas aktywności fizycznej i ustępować w fazach odpoczynku.
Przepuklina sportowa, znana również jako Athletic Pubalgia, objawia się specyficznymi symptomami, które często występują u sportowców narażonych na intensywne i powtarzające się ruchy, takie jak sprinty lub gwałtowne zmiany kierunku.
„Zwykła” przepuklina pachwinowa, jedna z najczęstszych diagnoz u mężczyzn, zazwyczaj nie jest bolesna lub wiąże się jedynie z dyskomfortem lub lekkim uczuciem ucisku. Przepuklina sportowa nazywana jest również „pubalgią sportową” (ból w pachwinie u sportowców), a wiele badań (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) nie potwierdza podejrzenia jednoznacznej przepukliny. W przypadku „miękkiej” pachwiny głównym objawem jest ból. Pojawia się on najczęściej podczas sprintu, przy gwałtownych ruchach u sportowców lub po aktywności sportowej. Również lokalizacja bólu nie znajduje się wysoko w pachwinie (jak np. w punkcie rzutowym wewnętrznego pierścienia pachwinowego), lecz głębiej, w kierunku ogonowym i w pobliżu kości łonowej. Podczas badania należy w każdym przypadku wykluczyć, zarówno na podstawie wywiadu, jak i badania klinicznego oraz diagnostyki obrazowej, zapalenie kości łonowej (symphisitis), patologie stawu biodrowego (np. pęknięcie obrąbka), naciągnięcie lub zerwanie mięśni przywodzicieli oraz kilka innych możliwości diagnostyki różnicowej. Decydującą rolę odgrywa tu również doświadczenie lekarza przeprowadzającego badanie (np. chirurga specjalizującego się w przepuklinach). „Zbyt pochopna decyzja o operacji pachwiny – niezależnie od stosowanej techniki – może nie przynieść oczekiwanych rezultatów lub nie doprowadzić do poprawy stanu zdrowia” – wyjaśnia dr Gorjanc na początku naszej rozmowy.
Przewlekły przebieg objawów, które mogą nasilać się przez tygodnie lub miesiące bez widocznych oznak, takich jak wybrzuszenie, odróżnia przepuklinę sportową od innych urazów pachwiny. W przeciwieństwie do naciągnięcia mięśni przywodzicieli, w którym ból pojawia się raczej specyficznie podczas ruchów obciążających te mięśnie, ból w przypadku przepukliny sportowej jest często bardziej rozległy i może promieniować do dolnej części brzucha lub wewnętrznej strony uda.
Pacjentom z przepukliną sportową zazwyczaj zaleca się najpierw leczenie zachowawcze, zanim rozważy się operację.
„W przypadku przepukliny sportowej strategia „wait and see” nie jest już obecnie porażką medycyny. Odpoczynek, a przede wszystkim modyfikacje aktywności powinny towarzyszyć takiemu planowi rehabilitacji. Dzięki temu obciążone i przeciążone struktury zostają odciążone, co umożliwia wyleczenie. W moim przypadku trwa to zazwyczaj trzy miesiące, po czym polecam moim pacjentom (głównie mężczyznom) doświadczonego fizjoterapeutę. Zaczyna on od kontrolowanego rozciągania mięśni i ścięgien. Następnie wykonywane są ćwiczenia wzmacniające, trening mięśni tułowia oraz terapia manualna” – wyjaśnia dr Gorjanc.
Terapia zachowawcza ma na celu złagodzenie bólu, opanowanie procesów zapalnych oraz poprawę stabilności mięśniowej, aby umożliwić powrót do uprawiania sportu. W niektórych przypadkach rozważa się wstrzyknięcia kortykosteroidów lub innych środków przeciwzapalnych w dotknięty obszar, aby uzyskać doraźne złagodzenie bólu. Skuteczność leczenia zachowawczego przepukliny sportowej jest zróżnicowana i zależy w dużym stopniu od ciężkości urazu oraz czasu trwania objawów. Badania pokazują, że około 50–70 procent pacjentów, którzy konsekwentnie uczestniczą w programie leczenia zachowawczego, osiąga znaczną poprawę objawów i powrót do aktywności sportowej bez konieczności wykonywania zabiegów operacyjnych. Oznacza to jednak, że u około jednej trzeciej pacjentów leczenie zachowawcze może okazać się niewystarczające i konieczna będzie operacja. Terapia zachowawcza trwa zazwyczaj od kilku tygodni do kilku miesięcy. Jeśli po upływie określonego czasu nie nastąpi wystarczająca poprawa, rozważa się leczenie operacyjne, zwłaszcza w przypadku sportowców, którzy chcą powrócić do wysokiego poziomu wydajności.
Leczenie operacyjne przepukliny sportowej rozważa się wtedy, gdy środki zachowawcze, takie jak odpoczynek, fizjoterapia i leki przeciwzapalne, nie przynoszą wystarczającej poprawy.
„Zależy to trochę od tego, jak bardzo pacjent cierpi; zazwyczaj są to doświadczeni sportowcy, a nawet zawodnicy wyczynowi, ale prawie nigdy nie decyduję się na operację przed zakończeniem trzymiesięcznej fizjoterapii, czyli łącznie pół roku po postawieniu diagnozy. Oczywiście są wyjątki, ale pacjenci są mi wdzięczni, ponieważ w wielu przypadkach czas działa na ich korzyść. W przypadku wyraźnego braku poprawy lub pogorszenia jakości życia podejmowana jest decyzja o operacji. Techniki beznapięciowe, takie jak np. TAPP, są dla mnie metodą z wyboru, jeśli występuje element miękkiego pachwiny. Z mojego doświadczenia w takich przypadkach wynika, że hernioplastyka metodą TAPP, poprzez bliznowacenie i wzmocnienie okolicy pachwiny w obszarze przewodu biodrowo-łonowego, prowadzi do znacznej poprawy, a nawet całkowitego wyleczenia. Stosuję przy tym wyłącznie siatki z tworzywa sztucznego pokryte tytanem, które wywołują mniej reakcji zapalnych. U pacjentów poniżej 18 roku życia stosuję najczęściej plastykę Shouldice'a w wersji oryginalnej, której nauczyłem się od byłego ordynatora kliniki Shouldice w Kanadzie. Często stosuję ją również u starszych pacjentów – powinni oni jedynie zrozumieć, że bolesność pooperacyjna związana z metodą Shouldice'a (nie jest to metoda beznapięciowa) nie ma nic wspólnego z przewlekłym bólem w pachwinie i z czasem (w ciągu tygodni) ustępuje. Mam bardzo dobre doświadczenia z tym wielowarstwowym wzmocnieniem w pachwinie dzięki tym technikom, a opublikowane dane potwierdzają takie postępowanie. Można również rozważyć inne techniki. W każdym razie decyzja powinna być podejmowana bardzo indywidualnie, w zależności od konkretnych potrzeb danego pacjenta. W związku z tym chirurg musi dobrze opanować kilka różnych technik operacyjnych” – wyjaśnia dr Gorjanc.
Hernioplastyka TAPP (transbrzuszna przedotrzewnowa hernioplastyka) to minimalnie inwazyjna, laparoskopowa metoda naprawy przepuklin pachwinowych. Wykorzystuje się w niej syntetyczną siatkę w celu wzmocnienia osłabionej ściany brzucha i zapobiegania nawrotom przepukliny. TAPP jest jedną z dwóch powszechnie stosowanych technik laparoskopowych w leczeniu przepuklin, drugą jest TEP (całkowita plastyka pozaotrzewnowa). W przeciwieństwie do TEP, w przypadku TAPP dostęp do przepukliny odbywa się przez jamę brzuszną.
Plastyka Shouldice'a to zabieg chirurgiczny służący do leczenia przepuklin pachwinowych, który nie wymaga użycia siatki syntetycznej. Została opracowana przez dr Edwarda Earle'a Shouldice'a w latach 40. XX wieku i jest rutynowo stosowana w klinice Shouldice w Kanadzie. Metoda ta jest uważana za jedną z najskuteczniejszych technik naprawy przepuklin i zyskała uznanie na całym świecie.
Sportowcy, zwłaszcza uprawiający dyscypliny obciążające okolice pachwiny, takie jak piłka nożna, rugby czy hokej na lodzie, mogą podjąć szereg działań zapobiegawczych, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia przepukliny sportowej.
„Moimi pacjentami są głównie piłkarze i hokeiści, ale także osoby uprawiające inne dyscypliny. Moim zdaniem ważną rolę odgrywa trening mięśni tułowia (mięśnie brzucha, dolnej części pleców, dna miednicy). Dzięki temu zmniejsza się obciążenie okolicy pachwiny. W Klagenfurcie w Austrii współpracuję z dwoma doświadczonymi fizjoterapeutami. Moim zdaniem ćwiczenia zginaczy i prostowników bioder mają pierwszeństwo przed ćwiczeniami na przywodzicieli. Te ostatnie powinny być wzmacniane lub leczone na końcu” – mówi dr Gorjanc.
Kolejnym ważnym aspektem profilaktyki jest ukierunkowana rozgrzewka przed treningiem lub zawodami. Dokładny program rozgrzewki poprawia ukrwienie mięśni, zwiększa elastyczność i lepiej przygotowuje ciało do nadchodzących obciążeń. Ćwiczenia rozciągające, obejmujące w szczególności mięśnie przywodzące i mięśnie bioder, mogą pomóc w uniknięciu napięcia mięśniowego i poprawie swobody ruchów. Unikanie nadmiernych lub nieprawidłowych ruchów, zwłaszcza podczas nagłych zmian kierunku lub szybkich sprintów, może pomóc zminimalizować obciążenie okolicy pachwiny. Trenerzy i fizjoterapeuci mogą pomóc sportowcom w poprawie techniki i uniknięciu nieprawidłowego obciążenia. Oprócz treningu ważne jest również odpowiednie odpoczywanie i regeneracja, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia przepukliny sportowej. Regularne przerwy i dobrze zaplanowany program treningowy, który pozwala uniknąć przeciążenia, przyczyniają się do tego, że mięśnie nie są nadmiernie obciążane i mogą się odpowiednio zregenerować.
Typowy proces rehabilitacji po operacyjnym leczeniu przepukliny sportowej ma decydujące znaczenie dla pełnego powrotu do zdrowia i wznowienia aktywności sportowej. Proces ten obejmuje kilka etapów, których celem jest stopniowe przywrócenie sprawności i siły.
Dr Gorjanc wyjaśnia: „We wczesnej fazie (do dwóch tygodni po operacji) należy skupić się na kontroli bólu, oszczędzaniu, chłodzeniu i zmniejszaniu stanu zapalnego (również farmakologicznie). Następnie należy zrewidować pierwotną technikę sportową, jeśli chodzi o bardzo typowe ruchy, ponieważ niewłaściwa technika treningowa była często przyczyną przepukliny sportowej. Następnie w ciągu kolejnych 2–4 tygodni trening chodzenia (najlepiej „nordic walking”) i ćwiczenia rozciągające mają pierwszeństwo przed treningiem siłowym, który następuje w fazie odbudowy w kolejnych tygodniach, przy czym należy również omówić trening specyficzny dla danej dyscypliny sportowej, najlepiej wspólnie z trenerem pacjenta. W takiej komunikacji często można znaleźć rozwiązania, o których na początku się nie myśli. Tak więc po trzech miesiącach stosowania takich procedur powrót do uprawiania sportu przez pacjenta powinien być możliwy”.
Powrót do pełnego treningu i zawodów następuje tylko wtedy, gdy sportowiec jest całkowicie wolny od dolegliwości, a lekarz i fizjoterapeuta uznają obciążenie sportowe za bezpieczne. Z reguły cały proces rehabilitacji trwa od trzech do sześciu miesięcy. Sportowcy, którzy wcześnie i konsekwentnie uczestniczą w programie rehabilitacji, często mogą szybciej powrócić do uprawiania sportu, podczas gdy powolny proces gojenia lub niewystarczająca rehabilitacja mogą opóźnić powrót do sportu.
Długoterminowe badania i aktualne wyniki badań dostarczają cennych informacji na temat skuteczności różnych metod leczenia przepuklin sportowych. Badania wykazały, że leczenie zachowawcze, takie jak fizjoterapia i ukierunkowane wzmacnianie mięśni, może przynieść znaczną poprawę u około 50–70 procent pacjentów.
„Badania wykazały, że u wielu pacjentów środki zachowawcze są skuteczne i że wielu sportowców nie odniosłoby natychmiastowych korzyści z operacji. Istnieją również badania, które pokazują, że powrót do aktywności sportowej jest szybszy u pacjentów, którzy zostali poddani operacji. Jak więc właściwie to rozumieć? Doświadczony lekarz/chirurg powinien rozpoznać, który pacjent może odnieść korzyści z danej metody. Z czasem, zajmując się takimi pacjentami, nabiera się wyczucia, w którym kierunku należy podążać. Jeśli porównamy operacje z użyciem siatki z operacjami bez niej, badania pokazują, że po wzmocnieniu pachwiny siatką występuje mniej nawrotów przepuklin. Jednak w przypadku pacjenta z przepukliną sportową chodzi przede wszystkim o ból w pachwinie, choć oczywiście czasami również o wskaźnik nawrotów przepuklin. Dlatego chirurg powinien być w stanie powiedzieć pacjentowi z przepukliną sportową, jaki jest wskaźnik nawrotów u jego operowanych pacjentów po roku i po pięciu latach. Dane te można uzyskać z rejestrów przepuklin. Jestem dumny z mojego wskaźnika nawrotów przepuklin poniżej 1%” – podsumowuje dr Gorjanc i dodaje:
„Badania pokazują również, że w przypadku przepuklin sportowców, jeśli zapadnie decyzja o operacji, należy stosować uznane metody operacyjne (takie jak TAPP lub Shouldice). Tylko w ten sposób możliwe jest minimalne naukowe porównanie wskaźnika powodzenia. Pacjenci powinni unikać chirurgów, którzy proponują jakiekolwiek „metody nacięć odciążających” bez poparcia ich badaniami. Co więcej, opublikowane dane pokazują, że również w fazie rehabilitacji pooperacyjnej indywidualna rehabilitacja pod okiem fizjoterapeuty i trenera (oraz ich współpraca i komunikacja) umożliwia szybszy powrót do aktywności sportowej w porównaniu z „samodzielnym treningiem”.
Szanowny Panie Doktorze Gorjanc, serdecznie dziękujemy za te szczegółowe informacje!
