W Niemczech co roku wykonuje się nawet 900 000 operacji zaćmy. Tym samym zabieg ten jest jedną z najczęściej wykonywanych operacji w tym kraju.
Porównanie zdrowego oka i oka z zaćmą @ Alessandro Grandini /AdobeStock
Istnieją dwie główne metody usuwania zmętniałej soczewki:
- fakoemulsyfikacja oraz
- laser femtosekundowy
Obie metody są uważane za równie bezpieczne i skuteczne.
W medycynie za kataraktą rozumie się postępujące zmętnienie soczewki w oku. Proces ten może przebiegać powoli, dlatego w przypadku tej choroby nie jest konieczna natychmiastowa operacja.
Z reguły to pacjenci sami decydują, kiedy nadszedł czas na „wymianę soczewki”. Nie powinni czekać, aż ograniczone widzenie stanie się zagrożeniem dla ich własnego zdrowia i zdrowia innych osób.
Często pojawiają się doniesienia, że określona dieta lub leki są pomocne w przypadku zaćmy. Jednak według aktualnego stanu wiedzy nie ma na to wystarczających dowodów. Jedyną metodą leczenia zaćmy jest obecnie wymiana zmętniałej soczewki.
Ponadto zbyt długie zwlekanie powoduje zwiększone stwardnienie soczewki. To z kolei może prowadzić do powikłań podczas późniejszej operacji, które negatywnie wpłyną na jej powodzenie.
Fakoemulsyfikacja jest najczęściej stosowaną metodą ambulatoryjnej operacji zaćmy. Jest to, można powiedzieć, klasyczna forma leczenia w codziennej praktyce klinicznej.
Operacja odbywa się w znieczuleniu kroplowym. Przed rozpoczęciem operacji pacjent otrzymuje znieczulające krople do oczu, które wyciszają ruchy gałki ocznej.
Następnie specjalista od fakoemulsyfikacji wprowadza igłę fakoemulsyfikacyjną przez twardówkę (sklerę) gałki ocznej do wnętrza oka. Po dotarciu do soczewki igła zostaje aktywowana i emituje fale ultradźwiękowe.
Ponieważ w przypadku zaćmy soczewka jest twardsza, ultradźwięki powodują pęknięcia, które rozdrabniają wnętrze soczewki. Fragmenty soczewki są następnie usuwane za pomocą urządzenia ssącego.
Cienka torebka, która utrzymywała soczewkę w odpowiednim położeniu, pozostaje nienaruszona podczas fakoemulsyfikacji. Służy ona w dalszym przebiegu zabiegu do umieszczenia sztucznej soczewki.
Cały zabieg trwa nie dłużej niż 20–30 minut. Zastąpienie usuniętej soczewki soczewką sztuczną stanowi zakończenie leczenia.
Podczas fakoemulsyfikacji jądro soczewki jest rozdrabniane za pomocą kaniuli wzbudzanej ultradźwiękami, a urządzenie ssąco-płuczące usuwa resztki @ RFBSIP /AdobeStock
Jak to często bywa, postęp medyczny nieustannie posuwa się naprzód również w okulistyce. Być może w przyszłości tak zwany laser femtosekundowy będzie stanowił konkurencję dla fakoemulsyfikacji.
W brytyjskim badaniu z 2019 roku obie metody okazały się równie skuteczne w leczeniu zaćmy.
Jedyna różnica polega na częstotliwości pękania torebki podczas zabiegu. W przypadku lasera femtosekundowego nie wystąpiło to u żadnego pacjenta, podczas gdy około 3% pacjentów poddanych fakoemulsyfikacji doświadczyło takiego powikłania.
Operacja laserowa zaćmy (operacja zaćmy) z użyciem lasera femtosekundowego @ romaset /AdobeStock
Ponieważ fakoemulsyfikacja jest dobrze ugruntowaną terapią standardową, odsetek powikłań wynosi zaledwie około 2%.
Jednak, jak w przypadku każdego zabiegu inwazyjnego, mogą oczywiście wystąpić pewne zagrożenia.
Do potencjalnych zagrożeń należą:
- krwawienia
- Infekcje
- Otarcia rogówki
- Pęknięcie tylnej torebki soczewki
- Reakcja alergiczna na zastosowane środki znieczulające
- Zwiększona wrażliwość na światło (szczególnie u młodszych pacjentów)
- Ponowna operacja korekcyjna w przypadku przemieszczenia sztucznej soczewki lub
- zaćma wtórna (zmętnienie pozostałej tylnej torebki soczewki z zaburzeniami widzenia, w mniej niż 3% przypadków w ciągu pierwszych 3 lat po operacji)
Rokowanie w przypadku fakoemulsyfikacji zależy przede wszystkim od opieki pooperacyjnej. Pacjenci mają tu duży wpływ na powodzenie zabiegu.
W ramach opieki pooperacyjnej pacjenci powinni regularnie stosować krople do oczu. Zawierają one substancje przeciwzapalne, antybiotyczne i wspomagające gojenie się ran.
Ponadto należy stawiać się na wizyty kontrolne u chirurga i lekarza okulisty prowadzącego. Początkowo kontrole odbywają się w krótszych odstępach czasu, ale z czasem odstępy między nimi się wydłużają. Po około 6–8 tygodniach eksperci dopasowują nowe okulary.
Jeśli przebieg operacji przebiega bez powikłań, a ogólny stan zdrowia pacjenta jest dobry, dalsze zabiegi nie są konieczne. Dlatego fakoemulsyfikacja jest dobrym sposobem na zachowanie zdolności widzenia u osób z zaćmą.
Zaćma (katarakta) należy do dziedziny okulistyki (oftalmologii). Specjalistami w zakresie fakoemulsyfikacji są okuliści z dodatkową specjalizacją w chirurgii oka.
Obecnie operacje zaćmy często wykonywane są ambulatoryjnie w klinice lub prywatnej praktyce specjalistycznej. Fakoemulsyfikacja jest przy tym metodą operacyjną z wyboru.
Fakoemulsyfikacja jest obecnie standardową metodą leczenia zaćmy i umożliwia delikatne usunięcie zmętniałej soczewki. Podczas tej nowoczesnej operacji ultradźwiękowej zmętniała soczewka jest rozbijana przez małe nacięcie za pomocą energii ultradźwiękowej, a dokładniej za pomocą sondy ultradźwiękowej, a następnie odsysana. Chirurg wykonuje precyzyjne nacięcie i usuwa fragmenty jądra soczewki za pomocą urządzenia ssąco-płuczącego, a następnie wszczepia sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową do torebki soczewki.
Wszczepienie soczewki wewnątrzgałkowej ma na celu zastąpienie naturalnej soczewki i przywrócenie wzroku. Nowoczesna chirurgia zaćmy pozwala również na stosowanie specjalnych wariantów sztucznych soczewek, takich jak soczewki toryczne w przypadku astygmatyzmu, w celu optymalnego dostosowania mocy refrakcyjnej. W porównaniu ze starszymi metodami, takimi jak ekstrakapsularna ekstrakcja zaćmy (ECCE), metoda ta jest znacznie mniej inwazyjna i bardziej precyzyjna. Dzięki implantacji torebka soczewki pozostaje nienaruszona, co zapewnia stabilność i wspomaga przywrócenie wzroku.
Po usunięciu soczewki następuje leczenie podtrzymujące za pomocą kropli do oczu, aby zapobiec stanom zapalnym i osiągnąć optymalne wyniki. W niektórych przypadkach może być konieczne późniejsze leczenie laserowe, takie jak kapsulotomia laserem YAG, na przykład w przypadku ponownego zmętnienia soczewki spowodowanego proliferacją pozostałych komórek nabłonka soczewki. Ogólnie rzecz biorąc, takie operacje zaćmy nie tylko poprawiają ostrość widzenia, ale także pomagają zmniejszyć potrzebę noszenia okularów i przywrócić wyraźne widzenie.
Pomimo potencjalnych zagrożeń i powikłań leczenie zaćmy jest uważane za bardzo bezpieczne i skuteczne, pozwalające na pomyślne usunięcie zaćmy.
Czym jest fakoemulsyfikacja?
Fakoemulsyfikacja to zabieg chirurgiczny mający na celu usunięcie zmętniałej soczewki w przypadku zaćmy. Podczas zabiegu soczewka oka jest rozdrabniana za pomocą ultradźwięków, a następnie odsysana. Następnie wszczepia się soczewkę wewnątrzgałkową w celu przywrócenia wzroku.
Jak przebiega fakoemulsyfikacja?
Podczas fakoemulsyfikacji wykonuje się niewielkie nacięcie w rogówce. Za pomocą sondy ultradźwiękowej rozbija się i usuwa jądro soczewki. Następnie do torebki soczewki wszczepia się sztuczną soczewkę, zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym.
Czy fakoemulsyfikacja jest bezpieczna?
Fakoemulsyfikacja jest bardzo bezpieczną metodą nowoczesnej chirurgii zaćmy. Ryzyko i powikłania występują rzadko, ponieważ zabieg jest wykonywany precyzyjnie i ma ugruntowaną pozycję w okulistyce.
Kiedy wykonuje się fakoemulsyfikację?
Fakoemulsyfikację wykonuje się w przypadku zmętnienia soczewki oka, czyli zaćmy. Celem jest usunięcie zmętniałej soczewki i poprawa wzroku.
Jak wygląda opieka pooperacyjna?
Po operacji stosuje się krople do oczu, aby zapobiec stanom zapalnym i wspomóc gojenie. Wzrok często szybko się poprawia, a dodatkowe leczenie laserowe jest rzadko konieczne.
