Neuroimmunologia to nowa dziedzina zajmująca się leczeniem pacjentów cierpiących na choroby zapalne ośrodkowego układu nerwowego. Neuroimmunologia odgrywa istotną rolę w terapii stwardnienia rozsianego (SM) oraz nowotworów mózgu.
Tutaj znajdziesz więcej informacji i specjalistów.
Układ odpornościowy jest najlepszą bronią w walce z zarazkami i komórkami nowotworowymi. Komórki nowotworowe i komórki chorobotwórcze są jednak bardzo pomysłowe, jeśli chodzi o obejście mechanizmów obronnych organizmu.
Połączenie dwóch dziedzin – neurologii ogólnej i neuroonkologii – pozwala na znaczną poprawę jakości opieki nad pacjentami.
Cele badań neuroimmunologicznych:
Neuroimmunologia należy do neurologii klinicznej i rozwija się niezwykle dynamicznie. Specjalistami w dziedzinie neuroimmunologii są neurolodzy. W ośrodkach neurologicznych, takich jak centra leczenia bólu głowy, stwardnienia rozsianego, padaczki lub udaru mózgu, ściśle współpracują oni ze specjalistami innych dziedzin.
Terapia neuroimmunologiczna koncentruje się na pacjentach z zaburzeniami regulacji układu odpornościowego. Chodzi o schorzenia autoimmunologiczne. Należą do nich stwardnienie rozsiane (SM), neuropatie immunologiczne i miopatie zapalne.
Dzięki wieloletnim badaniom lekarze znacznie lepiej rozumieją obecnie, jak powstają choroby autoimmunologiczne. Istnieje wiele przyczyn, w tym genetyczne.
Określenie obecności autoprzeciwciał jest niezbędne do zdiagnozowania choroby autoimmunologicznej. Często są one bowiem wykrywalne już wiele lat przed wystąpieniem choroby.
Rozszyfrowanie reakcji immunologicznych w organizmie przyniosło również nowe odkrycia w badaniach nad rakiem.
Stwardnienie rozsiane (Enzephalomyelitis disseminata) to przewlekła, zapalna choroba autoimmunologiczna ośrodkowego układu nerwowego. Przebieg SM różni się znacznie u poszczególnych pacjentów, ale zawsze ma charakter postępujący.
Zazwyczaj zadaniem układu odpornościowego jest zwalczanie obcych substancji, takich jak wirusy i bakterie. W przypadku choroby autoimmunologicznej, mówiąc w uproszczeniu, układ odpornościowy zwraca się przeciwko własnemu organizmowi. W przypadku SM dochodzi do stanów zapalnych włókien nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym.
W wyniku stanów zapalnych substancje przekaźnikowe nie są już prawidłowo przekazywane. Jeśli kilka ognisk zapalnych pojawia się szybko po sobie, mówi się o nawrocie. Ostre dolegliwości ustępują po kilku godzinach lub dniach. Zapalona tkanka ulega bliznowaceniu.
Oprócz stwardnienia rozsianego o przebiegu nawracającym istnieje również stwardnienie rozsiane o przebiegu powolnym. W tym przypadku obserwuje się stopniowe pogorszenie stanu zdrowia bez nawrotów.
Stwardnienie rozsiane jest najczęstszą przewlekłą chorobą zapalną u młodych dorosłych. Pacjenci wykazują objawy, takie jak słaba koordynacja ruchowa, porażenia kończyn oraz zaburzenia czucia i widzenia.
Obecnie dostępnych jest wiele leków, które korzystnie wpływają na przebieg choroby. Sukces terapii zależy jednak od rodzaju choroby. Postępująca postać jest trudna do leczenia.
Stwardnienie rozsiane jest jak dotąd nieuleczalne. Terapie pomagają spowolnić postęp choroby @ freshidea /AdobeStock
W celu postawienia diagnozy oprócz rezonansu magnetycznego stosuje się również metody neurofizjologiczne.
Od kilku lat można w ten sposób wykryć przeciwciała przeciwko akwaporynie 4 i odróżnić stwardnienie rozsiane od podobnego zapalenia nerwu wzrokowego. Typowym dla SM wynikiem rezonansu magnetycznego jest RIS (zespół izolowany radiologicznie). Nie wykazuje on jeszcze żadnych objawów klinicznych, ale jest wykrywalny podczas badania.
Dopiero klinicznie izolowany zespół (KIS) wykazuje typowe, aktywne ogniska zapalne. W terapii interferonami (immunomodulacja) substancje farmakologiczne (leki) są w stanie wpływać na układ odpornościowy. Wpływają one na odpowiedź immunologiczną organizmu w taki sam sposób, jak bodźce fizyczne (ciepło i zimno).
Lekarze często podają substancje immunomodulujące w ramach terapii skojarzonej. Pacjenci muszą dodatkowo poddawać się intensywnej fizjoterapii. Wielu z nich trudno jest się do tego zmotywować, ponieważ często czują się osłabieni i zmęczeni.
Stwardnienie rozsiane: układ odpornościowy atakuje włókna nerwowe w mózgu i rdzeniu kręgowym @ designua /AdobeStock
W celu wyjaśnienia objawów lekarze stosują elektrofizjologiczne, kliniczno-chemiczne i molekularno-biologiczne metody analityczne.
W terapii stosuje się różne leki immunoterapeutyczne oraz metody leczenia zależne od objawów.
Celem jest zawsze terapia neuroprotekcyjna, której celem jest ochrona komórek nerwowych. Obejmuje to terapie ambulatoryjne, takie jak głęboka stymulacja mózgu, infuzje i pompy baklofenowe. Pompa baklofenowa to implant, który uwalnia leki do kanału rdzeniowego. Pompa ta jest wszczepiana w znieczuleniu ogólnym.
Choroby autoimmunologiczne są nieuleczalne, ale ich przebieg może być znacznie łagodniejszy. Sukcesy terapeutyczne są widoczne przede wszystkim dzięki odkryciom neuroimmunologii.
W przypadku stwardnienia rozsianego układ odpornościowy atakuje warstwę ochronną poszczególnych włókien nerwowych. Układ odpornościowy jest odpowiedzialny za nawroty choroby, na które lekarz przepisuje leki przeciwzapalne. Stwardnienie rozsiane o przebiegu nawracającym jest najczęstszą postacią SM.
Rzadziej występujące i postępujące powoli stwardnienie rozsiane jest trudniejsze do wyleczenia. Mimo to ważne jest szybkie rozpoczęcie leczenia, ponieważ dochodzi tu do obumierania komórek nerwowych. Im lepsza indywidualna opieka, tym bardziej pozytywne rokowania.
Nowa metoda terapeutyczna wydaje się obecnie bardzo obiecująca: naprawa uszkodzonych włókien nerwowych. W eksperymentach na myszach eksperci wykazali, że warstwa mielinowa odrasta szybciej, gdy myszy otrzymują białko Lingo.
