Pompa baklofenowa – informacje i specjaliści

Czym jest baklofen?

Baklofen to lek stosowany przez lekarzy w leczeniu objawów ciężkiej spastyczności. Lek ten pacjent może przyjmować doustnie, co u większości osób działa bardzo dobrze.

U niektórych osób występują jednak następujące skutki uboczne:

• uczucie zawrotów głowy
• Nudności
• senność lub
• osłabienie mięśni

W takich przypadkach często stosuje się pompę z baklofenem.

Czym jest spastyczność?

Spastyczność to sztywność mięśni, której towarzyszą bóle, skurcze, brak ruchomości, deformacje lub nieprawidłowe odruchy. Występuje w obszarze rdzenia kręgowego lub mózgu i może znacznie ograniczać jakość życia osób dotkniętych tą dolegliwością.

Osoby cierpiące na spastyczność borykają się z patologicznym wzrostem napięcia mięśniowego @ Marcos /AdobeStock

Kiedy stosuje się pompę baklofenową?

Jeśli pacjent przyjmuje baklofen doustnie, większość leku pozostaje w krwiobiegu. Nawet przy wysokich dawkach tylko niewielka ilość dociera do przestrzeni płynów mózgowo-rdzeniowych, czyli miejsca docelowego działania leku.

Za pomocą pompy baklofenu lek trafia bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego. Neurologowie podają go za pomocą systemu ITB dokładnie w to miejsce, gdzie jest to konieczne. Dzięki temu dawka jest mniejsza, skuteczność większa, a skutki uboczne mniejsze.

Jak działa pompa baklofenowa?

Pompa baklofenowa podaje określoną dawkę baklofenu do przestrzeni płynów mózgowo-rdzeniowych (przestrzeni intratekalnej). Chirurg wszczepia pompę pod skórę w jamie brzusznej. Następnie łączy ją z cewnikiem (cienką i giętką rurką).

Następnie chirurg wprowadza go do przestrzeni płynów mózgowo-rdzeniowych, gdzie rurka regularnie podaje lek w dokładnej dawce.

Operacja odbywa się zazwyczaj w znieczuleniu ogólnym i trwa około godziny. Następnie neurolodzy programują system pod kątem dawkowania, tak aby nie wystąpiły żadne niepożądane skutki uboczne.

Lekarze muszą wymieniać lub odnawiać lek mniej więcej co sześć miesięcy. Odbywa się to za pomocą bezbolesnego zastrzyku w skórę brzucha, pod którą znajduje się również pompa.

Ponadto pompa może emitować różne sygnały alarmowe.

Należą do nich:

• Alarm ostry: w przypadku usterek, które lekarze muszą natychmiast usunąć
• Alarm uzupełnienia: sygnalizuje, że lekarze muszą uzupełnić pompę baklofenową
• Alarm wymiany pompy
• Alarm z podwójnym sygnałem dźwiękowym: uruchamia się przed ostatecznym wyłączeniem pompy

Możliwe zagrożenia i skutki uboczne

U niektórych pacjentów lek baklofen może powodować następujące skutki uboczne:

• Zawroty głowy
• Bóle głowy
• Wymioty
• Senność lub
• osłabienie mięśni

Jednak sama operacja wiąże się z różnymi zagrożeniami, takimi jak:

• uszkodzenia nerwów
• Bóle głowy
• krwiaki lub
• zakażenia

Występują one jednak bardzo rzadko. Ponadto mogą pojawić się również zagrożenia związane z samym systemem. Na przykład pompa baklofenu może się w pewnych okolicznościach poluzować, a cewnik może pęknąć, przeciekać lub się zgiąć. Powoduje to upośledzenie działania pompy.

To z kolei prowadzi do odstawienia leku i ponownego wystąpienia objawów spastyczności. Jednak również ryzyko związane z samym systemem występuje niezwykle rzadko.

Dla jakich pacjentów odpowiednia jest terapia z użyciem pompy baklofenowej?

Nie każdy pacjent kwalifikuje się do leczenia za pomocą pompy baklofenowej. Ta forma terapii działa bowiem tylko w przypadku spastyczności nóg, a nie rąk.

Jeśli pacjenci cierpią na przykurcze mięśniowe tkanki łącznej, pompa baklofenowa nie jest skuteczna. W przypadku wystąpienia przykurczów tkanki łącznej mięśnie przekształcają się w bardzo twarde pasma. W rezultacie nogi stają się nieruchome i sztywne. Jednak w większości przypadków fizjoterapia zapobiega temu.

Przed operacją lekarze symulują działanie pompy w ramach testu, wstrzykując lek do przestrzeni płynów mózgowo-rdzeniowych. W ten sposób mogą ustalić, czy pacjent dobrze reaguje na leczenie.

Następnie lekarz prowadzący bada i obserwuje pacjenta. Dopiero po pozytywnym wyniku testu z baklofenem zaleca on zastosowanie pompy. W tym celu pacjenci muszą liczyć się z tygodniowym pobytem w klinice. Koszty terapii zazwyczaj pokrywają kasy chorych.

Fizjoterapia pozwala zachować ruchomość dotkniętych mięśni i stawów @ n.tati.m /AdobeStock

Opieka pooperacyjna po wszczepieniu

Około dwa tygodnie po operacji można usunąć szwy. Ponadto lekarz prowadzący kontroluje ranę.

Po około sześciu tygodniach odbywa się kontrola pooperacyjna. Kolejne kontrole lekarz przeprowadza w ramach regularnego napełniania pompy.

Podsumowanie

Terapia dokanałowa baklofenem jest wskazana, gdy pacjent nie reaguje na standardową terapię (fizjoterapię). Od 1985 roku terapia baklofenem jest dopuszczona do stosowania u dorosłych cierpiących na ciężką spastyczność.

W przypadku dzieci od szóstego roku życia ta forma terapii jest możliwa od 1995 roku. Dzięki pompie baklofenowej można ograniczyć niepożądane działania leku, ponieważ dawka jest mniejsza.

Ponadto pompa podaje lek zawsze w stałej ilości substancji czynnej. Dzięki temu w znacznym stopniu eliminuje się wahania działania leku.

Pompa podaje lek baklofen bezpośrednio do przestrzeni płynów mózgowo-rdzeniowych. Pomaga to pacjentom w ponownym lepszym leżeniu, siedzeniu, chodzeniu lub staniu.