Wrzodziejące zapalenie jelita grubego ogranicza się do jelita grubego (okrężnicy). Dlatego kolektomia (usunięcie jelita grubego) lub proktokolektomia mogą praktycznie wyleczyć tę chorobę.
Operacja wrzodziejącego zapalenia jelita grubego pozwala ponadto zmniejszyć ryzyko raka jelita grubego i zapobiec toksycznemu megakolonowi.
Kolejnym ważnym celem operacji jest zachowanie funkcji zwieracza. Dlatego po usunięciu jelita grubego jelito cienkie łączy się z brzegiem zwieracza. Dzięki temu często można uniknąć założenia sztucznego ujścia jelita.
Istnieją następujące wskazania do operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, czyli powody, dla których warto ją zrobić:
- Zabieg jest konieczny w przypadku raka związanego z zapaleniem jelita grubego (rak jelita grubego).
- W przypadku stanów przedrakowych (nowotworów śródnabłonkowych niskiego stopnia) zabieg może zostać przeprowadzony, ale mogą istnieć również alternatywne rozwiązania.
- W przypadku toksycznego megakolona (rozszerzenie jelita grubego z szkodliwym nagromadzeniem treści jelitowej) istnieje pilne wskazanie do operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
- W przypadku wolnej perforacji (przerwania ściany jelita) istnieje wskazanie do natychmiastowej operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
Operacja jest również konieczna, gdy wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- nie reaguje na leczenie farmakologiczne lub
- grożą powikłania, takie jak silne krwawienia.
Operację można również rozważyć w celu zapobiegania rakowi jelita grubego lub zmniejszenia dawki przyjmowanych leków.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego należy do przewlekłych chorób zapalnych jelit i dotyka znacznej części jelita grubego © bilderzwerg | AdobeStock
Operacja wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, czyli usunięcie jelita grubego, jest zabiegiem rozległym. Aby przebiegła bez powikłań i zakończyła się pożądanym gojeniem, konieczne jest staranne przygotowanie pacjenta.
Ogólnym środkiem jest na przykład poprawa funkcji serca i płuc. W tym celu pacjent powinien wykonywać ćwiczenia oddechowe i zrezygnować z palenia.
Najpóźniej dzień przed operacją wrzodziejącego zapalenia jelita grubego pacjent musi całkowicie opróżnić jelita. W tym celu otrzymuje płynny środek przeczyszczający oraz dokładne instrukcje dotyczące jego przyjmowania i odżywiania.
Podczas operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego usuwa się co najmniej zajęte odcinki jelita grubego. Jednak w większości przypadków chirurdzy usuwają całe jelito grube i odbytnicę. Dopiero wtedy pacjent zostaje wyleczony z choroby.
Jeśli zwieracz nadal dobrze funkcjonuje, można zachować naturalny odbyt. Jest to możliwe w około 90% przypadków.
W wielu przypadkach operację wrzodziejącego zapalenia jelita grubego można przeprowadzić techniką minimalnie inwazyjną. Wówczas nie jest konieczne wykonywanie dużego nacięcia tkanki.
Jeśli w jamie brzusznej występuje zbyt wiele zrostów lub zbyt wiele dotkniętych chorobą odcinków jelita, lekarze wykonują operację metodą otwartą. Wówczas wykonują pionowe nacięcie w środkowej części brzucha.
Po usunięciu jelita grubego rekonstruuje się przepływ stolca. W tym celu chirurg rozciąga jelito cienkie i mocuje je powyżej zwieracza odbytu (zespolenie jelitowo-odbytnicze).
Następnie z pętli jelita cienkiego formuje tzw. woreczek J. Woreczek ten pełni funkcję rezerwuaru, który ma zastąpić funkcję odbytnicy, czyli magazynowanie treści jelitowej przed wypróżnieniem. Zabieg ten nazywany jest proktokolektomią rekonstrukcyjną.
W przeszłości konieczne było wykonanie sztucznego ujścia jelita cienkiego (ileostomii), ponieważ jelito grube wraz z mięśniem zwieracza było całkowicie usuwane. Dzięki konstrukcji woreczka nie ma już absolutnej konieczności wykonywania trwałego sztucznego ujścia jelita.
Jeśli jednak nie można zachować zwieracza, konieczne jest wykonanie stałego ileostomu.
Tymczasowe sztuczne ujście jelita po operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
W większości przypadków chirurg wykonuje tymczasowe sztuczne ujście jelita. Chroni to świeże szwy jelitowe (zespolenie) po operacji.
Tymczasowe ileostoma ma również na celu ochronę chorych odcinków jelita, aby mogły one lepiej się zagoić.
Wypróżnienia po operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Przed operacją pacjent z ciężkim wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego ma do 30 wypróżnień dziennie. Po operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego częstotliwość wypróżnień zmniejsza się idealnie do około 5 do 10 wypróżnień dziennie.
Jednak po zabiegu operacyjnym stolec zawsze pozostaje nieco rzadszy lub ma konsystencję papki.
Przed operacją wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lekarz omawia z pacjentem możliwe powikłania. Podobnie jak w przypadku wszystkich operacji w jamie brzusznej, również tutaj mogą wystąpić powikłania, takie jak
- krwawienia pooperacyjne,
- zaburzenia gojenia się ran,
- uszkodzenia sąsiednich narządów,
- załamania jelit oraz
- zrosty
.
W rzadkich przypadkach operacja wrzodziejącego zapalenia jelita grubego może również prowadzić do zapalenia otrzewnej, które w pewnych okolicznościach może zagrażać życiu. Ryzyko to znacznie wzrasta, gdy zszycie dwóch pozostałych końców jelita nie przebiega bez problemów i zawartość jelita zawierająca bakterie przedostaje się do jamy brzusznej. Aby temu zapobiec, zszycie jelita odbywa się z najwyższą precyzją.
Pomimo dokładnego oczyszczenia jelita podczas operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego bakterie mogą przedostać się do jamy brzusznej. Dlatego po zabiegu lekarze zwracają szczególną uwagę na objawy zakażenia rany.
Po operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego pacjenci są zazwyczaj przez kilka dni pod opieką na chirurgicznym oddziale intensywnej terapii.
Podczas lub po operacji lekarze zakładają kilka rurek, które są usuwane tak szybko, jak to możliwe. Należą do nich:
- rurka do sztucznego oddychania,
- rurka drenażowa do odprowadzania wydzieliny z jamy brzusznej,
- sonda żołądkowa zapobiegająca wymiotom pooperacyjnym,
- cewnik moczowy do odprowadzania moczu z pęcherza.
W idealnym przypadku pacjent zostaje przeniesiony na oddział ogólny następnego dnia po operacji. Teraz może również spożywać pierwsze płyny (np. herbatę i ewentualnie zupę). Jednak gospodarka płynami musi być nadal wyrównywana za pomocą infuzji. W celu uśmierzenia bólu pacjent otrzymuje leki przeciwbólowe.
Następnie pacjent powinien jak najwięcej przebywać poza łóżkiem i chodzić.
W optymalnym przypadku pacjent może zostać wypisany już sześć do siedmiu dni po zabiegu.
Po około trzech miesiącach wykonuje się kontrolę szwu jelitowego za pomocą zdjęcia rentgenowskiego. Jeśli wynik jest prawidłowy, lekarze mogą wówczas cofnąć sztuczne ujście jelita.
Po operacji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego zaleca się dożywotnią opiekę doświadczonego internisty.
