W obrębie stawu kolanowego i wokół niego znajdują się różne więzadła, które stabilizują staw:
- więzadło krzyżowe tylne i przednie oraz
- więzadła poboczne wewnętrzne i zewnętrzne (więzadło poboczne przyśrodkowe i boczne).
Więzadła boczne zapobiegają rozchyleniu stawu na boki, a jednocześnie zapewniają stabilny ruch kolana. Więzadło przyśrodkowe dodatkowo łączy się z łąkotką przyśrodkową i torebką stawową.
To przede wszystkim urazy sportowe są częstą przyczyną zerwania więzadeł w kolanie. Szczególnie gwałtowne ruchy, na przykład podczas gry w piłkę nożną lub squasha, wiążą się z większym ryzykiem. Zerwanie jednego z więzadeł bocznych ma negatywny wpływ na stabilność kolana. Dlatego takie zerwanie więzadła powinno być jak najszybciej leczone.
Zerwanie więzadeł w stawie kolanowym często wymaga leczenia za pomocą plastyki więzadeł kolanowych © bilderzweg | AdobeStock
Gdy konwencjonalne metody już nie pomagają, konieczna jest interwencja chirurgiczna. Jeśli zerwane więzadło w kolanie zostanie zastąpione ścięgnami pochodzącymi z własnego organizmu, lekarz mówi o plastyce więzadeł kolanowych.
W plastyce więzadła kolanowego zazwyczaj biorą udział
.
W trakcie diagnozy ortopeda lub chirurg zazwyczaj konsultuje się również z radiologiem. Ten często wykonuje rezonans magnetyczny (MRI). W przeciwieństwie do rentgena, MRI pokazuje również tkanki miękkie, takie jak więzadła i chrząstki.
Dzięki tej metodzie obrazowania może on dokładnie ocenić zakres uszkodzenia stawu kolanowego.
Często leczenie uszkodzonych więzadeł rozpoczyna się od środków zachowawczych, czyli od
- lekami,
- oszczędzania stawu oraz
- fizjoterapii.
Jeśli te metody nie przynoszą efektów, staw należy ustabilizować w inny sposób. Zazwyczaj odbywa się to poprzez plastykę więzadeł kolanowych.
Zwłaszcza w przypadku więzadła przyśrodkowego rzadko dochodzi do częściowych zerwań. Najczęściej dochodzi do całkowitego zerwania, co powoduje, że kolano może się w znacznym stopniu wyginać do wewnątrz lub na zewnątrz. Takie urazy często powodują również uszkodzenie kości, w której osadzone jest więzadło.
W tym przypadku zwykłe zszycie więzadła kolanowego nie wystarczy. Zamiast tego chirurg podczas operacji kolana zastępuje zniszczoną strukturę więzadła materiałem ścięgnistym pochodzącym z własnego organizmu.
Następujące czynniki przemawiają za plastyką więzadła kolanowego:
- Staw kolanowy wykazuje dużą niestabilność.
- Uraz kolana jest skomplikowany.
- Pacjent jest jeszcze młody.
- Kolana pacjenta są narażone na duże obciążenia w codziennym życiu (sport, praca).
Plastyka więzadeł kolanowych wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym i – jeśli to możliwe – metodą artroskopową. Artroskopia to zabieg małoinwazyjny („technika przez otwór klucza”) służący do badania i leczenia uszkodzeń stawu kolanowego. Lekarz wykonuje tylko bardzo małe nacięcie, przez które wprowadza cienką kamerę i odpowiednie narzędzia operacyjne.
W przypadku rozległych urazów często dochodzi jednak do uszkodzenia otaczających tkanek i/lub struktur kostnych. Wówczas konieczne jest wykonanie większego nacięcia.
Lekarz potrzebuje najpierw ścięgna odpowiedniego do plastyki więzadeł kolanowych. Zastąpienie materiałem obcym jest bardzo rzadkie. Ścięgno lekarz pobiera zazwyczaj bezpośrednio z ciała pacjenta. W tym celu na początku zabiegu wykonuje niewielkie nacięcie w uprzednio ustalonym miejscu.
Do plastyki więzadeł kolanowych nadają się przede wszystkim różne więzadła uda.
W kolejnym kroku chirurg wbudowuje pobrane ścięgno w aparat więzadłowy stawu kolanowego. W przypadku zerwania więzadła przyśrodkowego, ze względu na skomplikowane rozgałęzienia więzadła, zazwyczaj zastępuje on tylko tylną część ścięgna. Zazwyczaj wystarcza to do odpowiedniej stabilizacji kolana.
Jeśli konieczne są dalsze działania – na przykład zespolenie luźnych fragmentów kości – są one wykonywane od razu.
W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie kilku zabiegów. Chirurg najpierw bada staw za pomocą artroskopii i usuwa ewentualne pozostałości uszkodzonego więzadła. Jeśli łąkotka jest zerwana, zostaje ponownie zszyta lub częściowo usunięta.
Następnie pacjent przechodzi kilkutygodniową fizjoterapię w celu wzmocnienia mięśni i zmniejszenia obrzęków. Dopiero wtedy, podczas kolejnej artroskopii, wykonuje się plastykę więzadeł kolanowych.
Plastyka więzadeł kolanowych to supernowoczesna procedura operacyjna. Sprawdziła się i jest rutynowo stosowana w klinikach ortopedycznych i chirurgii urazowej. Rokowania po plastyce więzadeł kolanowych są więc bardzo dobre.
Proces gojenia trwa jednak kilka tygodni, a nawet miesięcy.
Po operacji niezwykle ważne jest wzmocnienie mięśni nóg, aby dalej stabilizować i wzmacniać staw kolanowy. Dlatego po plastyce więzadeł kolanowych zazwyczaj następuje kilkutygodniowa rehabilitacja. Może ona odbywać się ambulatoryjnie lub stacjonarnie.
Następnie stosuje się dalsze środki fizjoterapeutyczne. Obejmują one ukierunkowane ćwiczenia wzmacniające mięśnie oraz trening koordynacji. Środki te pomagają pacjentowi unikać lub amortyzować niekorzystne ruchy. Ponadto uczy się on kompensować ewentualne deficyty powstałe w wyniku utraty pierwotnego więzadła.
Zanim pacjent będzie mógł bez ograniczeń uprawiać sport, mija zazwyczaj rok. Lżejsze aktywności sportowe są jednak możliwe już po kilku miesiącach, o ile lekarz wyrazi na to zgodę.
Jak w przypadku każdego zabiegu operacyjnego, również w przypadku plastyki więzadła kolanowego mogą wystąpić powikłania. Podczas operacji istnieje ryzyko uszkodzenia otaczających struktur (nerwów, naczyń krwionośnych).
Po zabiegu w rzadkich przypadkach może dojść do zapalenia rany lub samego stawu kolanowego. Uraz więzadła zwiększa również ryzyko zużycia stawu (artrozy).
W przypadku urazu więzadeł kolana niezbędna jest profesjonalna opieka. Tylko szybka i fachowa terapia może całkowicie i trwale przywrócić stabilność stawu kolanowego.
Właściwą osobą kontaktową w sprawie indywidualnej terapii urazów kolana i więzadeł jest specjalista od plastyki więzadeł kolanowych. Tacy specjaliści pracują w wielu klinikach ortopedycznych lub chirurgicznych.
