Po operacji biodra: lekarze i informacje dotyczące dalszego leczenia

Dzięki technice operacji minimalnie inwazyjnej można zrezygnować z wszelkich ograniczających ruchy środków wspomagających ułożenie ciała. Dzięki temu pacjent jest w stanie uczestniczyć w rehabilitacji już od pierwszej godziny po operacji biodra. Fizjoterapeuci i personel pielęgniarski będą mu w tym pomagać.

Już pierwszego dnia po operacji pacjent może rozpocząć intensywny program rehabilitacji.

Po zdjęciu bandaża uciskowego pacjent otrzymuje lekki plaster na ranę oraz pończochy przeciwzakrzepowe. Następnie rozpoczynają się pierwsze ćwiczenia w pozycji stojącej, a gdy pacjent czuje się pewnie, rozpoczyna się nauka chodzenia.

W ciągu kolejnych dni stan pacjenta szybko się poprawi. Rana nie wydziela już płynu, więc pacjent może bez problemu brać prysznic. Z pomocą fizjoterapeuty uczy się wchodzenia po schodach. W grupach pacjentów z operacją biodra i kolana pacjent wykonuje ćwiczenia razem z innymi pacjentami.

Po trzech do pięciu dniach ponownie kontroluje się radiologicznie osadzenie sztucznego stawu biodrowego.

Po pięciu do siedmiu dniach, zwłaszcza młodzi pacjenci mogą zostać wypisani ze szpitala. Nie potrzebują już wtedy pełnego odciążenia przedramion (pomocniki do chodzenia). W razie potrzeby pobyt zostaje przedłużony.

Zewnętrzne gojenie się rany kończy się po 10–14 dniach. Jeśli zastosowano szwy samowyrównujące, nie ma już potrzeby ich usuwania. Gdy rana zagoi się na sucho, można zrezygnować z opatrunku. Obecny siniak powoli zniknie.

Istnieją różne środki pomocnicze, takie jak

• kule,
• zakładacze do pończoch,
• szczypce do chwytania,
• nakładki na toaletę itp.

ułatwiających życie z protezą stawu biodrowego. Wiele z nich, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie środków leczniczych i pomocniczych, kwalifikuje się do refundacji przez kasy chorych, co oznacza, że kasa pokrywa związane z nimi koszty.

W sprawie recepty pacjent powinien zwrócić się do swojego lekarza prowadzącego.

Istnieją różne formy rehabilitacji dla pacjentów, którzy otrzymali sztuczny staw biodrowy. Ostateczny wybór zależy od oferty danego ubezpieczyciela oraz życzeń pacjenta.

Zasadniczo są to

• terapia środkami leczniczymi,
• rehabilitacja ambulatoryjna oraz
• końcowa terapia rehabilitacyjna.

Przed pobytem w szpitalu pacjent powinien skontaktować się z

• swojej kasie chorych lub
• instytucji ubezpieczenia emerytalnego

, jakie możliwości są dla niego dostępne.

Po wszczepieniu takiego sztucznego stawu biodrowego należy przestrzegać kilku zasad © bht2000 | AdobeStock

Celem wszczepienia sztucznego stawu biodrowego jest umożliwienie pacjentowi powrotu do życia bez bólu.

Należy jednak przestrzegać kilku zasad, aby organizm mógł przyzwyczaić się do nowego stawu i aby dobrze się on zagoił.

Zasady, których należy przestrzegać na stałe, również po całkowitym wygojeniu

• W miarę możliwości należy spać na plecach. W przypadku spania na boku z operowaną nogą u góry należy przyzwyczaić się do umieszczania dużej poduszki lub koca między kolanami.
• Nie należy zgiąć operowanego biodra pod kątem większym niż 90°.
• Nie krzyżować kolan ani stóp. Ani w pozycji siedzącej, ani stojącej.
• Zakładanie i zdejmowanie skarpet oraz butów powinno odbywać się wyłącznie w pozycji siedzącej i wyłącznie przy pomocy przyrządu do zakładania. Również mycie stóp w dłuższej perspektywie zaleca się wyłącznie przy użyciu pomocy (szczotka z długą rączką). Pielęgnację stóp i obcinanie paznokci należy powierzyć osobie pomagającej.
• Również na stałe pacjent powinien w miarę możliwości korzystać z podwyższonych toalet. Należy to uwzględnić szczególnie w przypadku pacjentów wysokiego wzrostu. Podobnie jak w przypadku siedzenia, ogólną zasadą jest, że wysokość toalety nie powinna być niższa niż wysokość kolan.
• Należy bezwzględnie unikać siedzenia w pozycji wyprostowanej: czyli siedzenia z wyprostowanymi nogami i silnym pochyleniem tułowia do przodu, aby sięgnąć rękami do stóp.
• Chodzić należy wyłącznie w zamkniętym, solidnym obuwiu z podeszwą zapewniającą dobrą przyczepność.
• Podczas schylania się należy lekko ugiąć zdrową nogę do przodu, a operowaną nogę wyprostować i ustawić z tyłu.
• Szczególnie w przypadku nisko położonych siedzeń samochodowych należy zadbać o podłożenie grubej podkładki pod siedzenie.

Pierwsze trzy miesiące (do zakończenia gojenia się rany wewnętrznej)

• Zazwyczaj dozwolone jest pełne obciążenie (w przypadku odstępstw pacjent zostanie poinformowany przez lekarza).
• Przez 14 dni należy spać w pozycji na plecach, później można również spać na boku. Należy jednak przestrzegać powyższych wskazówek! Dla sztucznego stawu najlepiej jest, jeśli pacjenci przez pierwsze trzy miesiące śpią wyłącznie na plecach.
• Wchodzenie i schodzenie z łóżka wyłącznie po stronie operowanej.
• Podpórki pod przedramiona przy chodzeniu krzyżowym tylko do momentu uzyskania samodzielnej pewności chodu. Korzystanie tylko z jednej pomocy do chodzenia prowadzi zazwyczaj do asymetrycznego chodu.
• Należy unikać skręcania tułowia przy „unieruchomionych” nogach (np. podczas obracania się, zamykania drzwi, obracania się na krześle).
• Nie należy obracać operowanej nogi do wewnątrz/na zewnątrz (w zależności od dostępu) i zawsze należy ją trzymać lekko rozstawioną (siedzenie z szeroko rozstawionymi nogami).
• Pacjent powinien starać się zawsze siedzieć na podwyższeniu, opierając się na dwóch podłokietnikach. Zasada ogólna: wysokość siedziska powinna odpowiadać wysokości kolan. Należy bezwzględnie unikać głębokiego siedzenia w fotelach lub na sofach. Jeśli pacjent jest w odwiedzinach, w razie potrzeby powinien poprosić o poduszkę lub koc do podłożenia.
• W miarę możliwości należy korzystać z podwyższonych toalet.
• Należy unikać kąpieli w wannie ze względu na ryzyko poślizgnięcia się i zwichnięcia.
• Obuwie: Tylko zamknięte, solidne buty z podeszwą zapewniającą dobrą przyczepność.
• Podczas wchodzenia po schodach pacjent powinien zawsze trzymać się poręczy jedną ręką. Dopóki pacjent korzysta z podpórek pod przedramiona, obowiązuje następująca zasada: wchodząc po schodach: najpierw zdrowa noga, a następnie noga operowana z podpórkami. Schodząc po schodach: najpierw noga operowana z podpórkami, a następnie zdrowa noga.
• Zakładanie i zdejmowanie skarpet oraz butów: wyłącznie w pozycji siedzącej i wyłącznie przy pomocy osoby towarzyszącej.
• Podczas pływania pacjent nie powinien wykonywać ruchów nogami charakterystycznych dla stylu klasycznego (ruch żabki). Nogi należy poruszać wyłącznie w pozycji wyprostowanej, tak jak w stylu dowolnym.
• Jazda samochodem jest możliwa dopiero po odzyskaniu pełnej sprawności w ruchu drogowym. Pacjent musi wtedy być w stanie bezpiecznie chodzić bez podpórek pod przedramiona. Pacjenci po wymianie stawu po prawej stronie powinni samodzielnie prowadzić samochód dopiero po upływie sześciu tygodni. Wówczas powinni być w stanie wytworzyć w operowanej nodze wystarczającą siłę mięśniową, aby w razie potrzeby móc szybko zahamować. Jako pasażer pacjent może podróżować samochodem od momentu wypisania ze szpitala, przestrzegając wymienionych zasad.
• Korzystając ze środków transportu publicznego, pacjent powinien wsiadać z przodu. Powinien poprosić kierowcę, aby ruszył dopiero wtedy, gdy bezpiecznie usiądzie. W ciągu pierwszych trzech miesięcy zasadniczo nie należy jeździć autobusem na stojąco. Podczas wysiadania nie należy wstawać w trakcie jazdy i podchodzić do drzwi wyjściowych. Należy zająć miejsce przy drzwiach lub poprosić współpasażera o otwarcie drzwi. Należy siadać wyłącznie twarzą do przodu lub do tyłu, a nie bokiem.

Rana pooperacyjna jest szczelnie zamknięta już po 14 dniach. Jednak gojenie wewnętrzne rany trwa znacznie dłużej. Tak więc utworzenie się zwanej neo-torebki stawu biodrowego można uznać za zakończone dopiero po upływie trzech miesięcy od zakończenia tworzenia się nowej tkanki łącznej. Dopiero wtedy sztuczny staw biodrowy uznaje się za zintegrowany z kością i stabilny.

Należy przestrzegać zasad, aby nie opóźniać gojenia.

Po 3 miesiącach

Zasadniczo od tego momentu pacjent może powrócić do swojego zwykłego trybu życia z niewielkimi ograniczeniami.

Należy pamiętać: w przypadku sztucznego stawu biodrowego należy bezwzględnie unikać upadków. Złamanie kości w okolicy sztucznego stawu biodrowego jest niezwykle trudne do wyleczenia i wymaga długotrwałego gojenia. Dlatego nie należy narażać się na sytuacje, w których istnieje podwyższone ryzyko upadku!

• Nie należy obracać operowanej nogi do wewnątrz/na zewnątrz (w zależności od dostępu) i zawsze należy ją trzymać lekko rozstawioną (siedzenie z szeroko rozstawionymi nogami).
• Nie należy obracać tułowia przy „unieruchomionych” nogach (np. podczas obracania się, zamykania drzwi, obracania się na krześle).
• Należy zachować ostrożność podczas stosunku płciowego.
• Prysznic można teraz brać normalnie w pozycji stojącej, korzystając z maty antypoślizgowej.
• Kąpiel w wannie również z użyciem maty antypoślizgowej. Wchodząc do wanny, należy świadomie rozstawiać nogi, a nogę operowaną trzymać z tyłu.

Po 6 miesiącach

• Najlepiej korzystać z uchwytów i siedziska do wanny.
• Wchodzenie po schodach jest teraz możliwe również krokiem naprzemiennym bez pomocy rąk.
• Prowadzenie samochodu powinno być teraz możliwe bez ograniczeń. Należy nadal przestrzegać powyższych wskazówek dotyczących wsiadania.
• Podczas korzystania z transportu publicznego pacjent może teraz podróżować również na stojąco. Ruchy boczne sztucznego stawu są bolesne podczas ruszania i hamowania. Dlatego siedząc bokiem do kierunku jazdy, należy upewnić się, że operowana strona przylega do ściany lub podpórki.
• Prace domowe i ogrodowe są teraz ponownie możliwe z pewnymi ograniczeniami. Pacjent powinien zasadniczo przestrzegać głównych zasad dotyczących noszenia protezy biodra. Powinien również korzystać z pomocy w ogrodzie. Podczas pracy należy działać powoli i rozważnie, a na początku dzielić pracę na krótkie etapy z przerwami na odpoczynek. Należy unikać wchodzenia na drabiny i rusztowania oraz podnoszenia ciężkich ładunków.
• Podczas zakupów należy stosować zasadę: lepiej częściej robić krótkie przerwy. Pacjent powinien najlepiej nosić zakupy w plecaku na plecach lub korzystać z wózka sklepowego.

Z sztucznym stawem biodrowym można regularnie uprawiać sport. Zasadniczo obowiązuje następująca zasada: nie należy uprawiać sportów wymagających

• szybką zmianą kierunku,
• możliwością kontaktu fizycznego,
• uderzeniami oraz
• zwiększonego ryzyka upadku.

Poniżej wymieniliśmy kilka dyscyplin sportowych, które naszym zdaniem są bezpieczne:

• Golf: Wymaga to jednak prawidłowej techniki uderzenia i dobrej postawy.
• Power walking/nordic walking: w przeciwieństwie do joggingu nie dochodzi tu do wstrząsów.
• Trening siłowy: Tylko kontrolowane ruchy w jednej osi. Wymaga to użycia sprzętu treningowego i rezygnacji z ćwiczeń bez obciążenia.
• Jazda na rowerze: przy prawidłowej pozycji siedzącej i wysokości siodełka jazda na rowerze jest idealnym sportem. Pacjent powinien najpierw trenować na rowerze stacjonarnym, zanim wyruszy na ulicę. Powinien ustawić siodełko tak, aby mógł bezpiecznie opierać obie stopy na ziemi. Należy używać roweru z niskim wejściem, bez poprzeczki. Bardzo pomocne jest również specjalne siodełko do artrozy/obrotowe.
• Wioślarstwo: Wioślarstwo jest bezpieczne, o ile przestrzega się zasady zgięcia pod kątem 90°.
• Pływanie: Po upływie roku można bez obaw pływać stylem klasycznym.
• Narciarstwo biegowe: Narciarstwo biegowe na płaskim terenie bez stosowania stylu skatingowego jest bezpieczne. Pacjent powinien jednak unikać zbytniego wyprostowania nogi zamachowej.
• Taniec: Taniec jest możliwy, pod warunkiem rezygnacji z szybkich zmian kroków i obrotów tułowia. W tym przypadku lepiej tańczyć tylko obroty z małymi krokami.
• Narciarstwo alpejskie i snowboard: Narciarstwo alpejskie i snowboard są zasadniczo niebezpieczne ze względu na ryzyko upadku i możliwość skręcenia nogi. Tylko dobrzy narciarze o silnej muskulaturze są w stanie powrócić do bezpiecznego uprawiania narciarstwa alpejskiego.
• Tenis: W przypadku tenisa obowiązują te same zasady, co w przypadku narciarstwa alpejskiego.