Terapia EMDR to metoda psychoterapeutyczna stosowana w leczeniu zespołu stresu pourazowego (PTSD). Celem terapii EMDR jest stymulowanie i wspieranie procesu przetwarzania traumy lub stanów lękowych. Terapia EMDR znajduje również zastosowanie w leczeniu innych zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenia bólowe lub lękowe.
Tutaj znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów EMDR.
Terapia EMDR to nowa, ale już dobrze ugruntowana metoda psychoterapeutyczna. Ta forma terapii została opracowana przez amerykańską psycholog Francine Shapiro. Zauważyła ona, że poziome, sakkadowe ruchy gałek ocznych mają działanie łagodzące.
EMDR to skrót od Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Dosłownie oznacza to „desensytyzację ruchami gałek ocznych i ponowne przetwarzanie” (informacji). Terapia EMDR została opracowana w celu leczenia zespołu stresu pourazowego (PTSD). Ma ona jednak znacznie większy potencjał.
PTSD to zaburzenie psychiczne, które u niektórych osób pojawia się po doświadczeniu sytuacji zagrażającej życiu. Osoby te w myślach wciąż powracają do przeżytej sytuacji i ponownie ją przeżywają. Często towarzyszą temu ataki paniki i koszmary senne. PTSD może poważnie zakłócać codzienne życie.
Mechanizmy neurologiczne PTSD nie zostały jeszcze wystarczająco zbadane. Przypuszcza się jednak, że mózg osób dotkniętych tym zaburzeniem nie był w stanie prawidłowo przetworzyć i zapisać przeżytych wydarzeń. Mówi się zatem o dysfunkcjonalnie zapisanym wspomnieniu.
Metoda EMDR stymuluje mózg do prawidłowego przetworzenia traumatycznych doświadczeń. Gdy tylko mózg jest w stanie „odłożyć” przeżyte wydarzenie, osoba dotknięta zaburzeniem może ponownie prowadzić normalne życie.
Podczas sesji terapeutycznych pacjent, zachęcany przez terapeutę, przypomina sobie stresującą sytuację. Następnie terapeuta prosi pacjenta, aby śledził wzrokiem ruchy jego palca. Ruchy gałek ocznych stymulują mózg do przetworzenia tego, co się wydarzyło.
Zazwyczaj mózg przetwarza stresujące doświadczenia. Na podstawie doświadczeń uczymy się i rozwijamy. Nawet doświadczenia psychicznie obciążające po pewnym czasie nie wpływają już na stabilność psychiczną. Mówi się, że czas leczy rany.
W pewnych okolicznościach ta zdolność do przetwarzania ulega zahamowaniu. W związku z tym wspomnienie pozostaje w pamięci osoby dotkniętej tym problemem w surowej, nasyconej emocjami formie.
Zespół stresu pourazowego (PTSD) i związane z nim dolegliwości są zatem reakcją na doświadczenie. Podejście terapeutyczne polega zatem na ponownym przetworzeniu nieprawidłowo przyswojonej informacji.
Najlepszym rozwiązaniem jest tutaj przetworzenie w procesie EMDR. Dzięki temu może nastąpić przyspieszone przetworzenie szkodliwego wspomnienia.
Wspomnienie traci swój powracający i nasycony emocjami charakter. Może stać się „normalnym” wspomnieniem o złym wydarzeniu. Dzięki temu objawy pacjenta zazwyczaj ulegają poprawie.
W 1989 roku terapeutka behawioralna Francine Shapiro opisała swoje obserwacje dotyczące łagodzącego wpływu ruchów gałek ocznych.
Rozpoczęła systematyczne badania z udziałem osób z grupy kontrolnej, a następnie pacjentów z zespołem stresu pourazowego (PTSD). Początkowo przypuszczała, że ruchy gałek ocznych powodują desensytyzację. Wydawało się więc, że pacjenci nie reagują już tak silnie na traumatyczne wspomnienia. Shapiro nazwała tę metodę Eye Movement Desensitization (EMD).
Jednak wraz z nabieraniem doświadczenia szybko stało się jasne, że ten proces terapeutyczny nie polega wyłącznie na desensytyzacji. Jest to raczej ponowne przetworzenie, czyli reprocesowanie wspomnień. W konsekwencji Shapiro opracowała na podstawie EMD terapię EMDR.
Obecnie w zestawie narzędzi terapeutycznych terapii EMDR znajdują się różne plany leczenia i techniki. Plany leczenia zawierają instrukcje dotyczące pracy z różnymi obrazami zaburzeń i w terapii EMDR nazywane są „protokołami”.
Standardowym protokołem terapii EMDR jest plan leczenia prostego zespołu stresu pourazowego. Kieruje on terapeutę do tego, aby najpierw zająć się starymi traumatycznymi wspomnieniami pacjenta. Następnie terapeuta zajmuje się obecnymi problemami związanymi z traumą. Na koniec rozważa lęk pacjenta przed przyszłością.
Obecnie istnieją protokoły dotyczące wielu różnych zaburzeń psychicznych. W leczeniu złożonych zaburzeń terapia EMDR jest często częścią kompleksowego planu leczenia.
Terapia EMDR jest stosowana podczas sesji psychoterapeutycznych, m.in. w leczeniu PTSD © Photographee.eu | AdobeStock
Terapia EMDR obejmuje oczywiście dokładny wywiad i przygotowanie pacjenta. Terapeuta poświęca wystarczająco dużo czasu na stabilizację. W fazie stabilizacji często stosuje się techniki EMDR służące budowaniu pozytywnego materiału, takie jak „miejsce mocy”.
Terapeuta najpierw pomaga pacjentowi w wyborze wspomnienia, nad którym ma pracować. Następnie, zadając konkretne pytania, zachęca pacjenta do delikatnego przywołania tego wspomnienia. Takie przygotowanie ułatwia późniejsze przetworzenie wspomnienia.
Terapeuta prosi teraz pacjenta, aby przez chwilę skupił się na wspomnieniu, a następnie śledził wzrokiem ruchy palców. Szybkie ruchy gałek ocznych najprawdopodobniej aktywują przetwarzanie informacji w mózgu. Terapeuta pozwala teraz pacjentowi wykonać serię ruchów gałek ocznych.
Następnie terapeuta prosi pacjenta o krótką informację zwrotną na temat jego wrażeń. Potem zachęca go do ponownego śledzenia palców wzrokiem. Ta zmiana jest powtarzana tak długo, aż odczuwalny ciężar wspomnienia ustąpi.
Następnie terapeuta wspiera pacjenta w utrwaleniu pozytywnej myśli. Również w tym przypadku wykorzystuje się ruchy gałek ocznych. Pod koniec sesji terapii EMDR terapeuta sprawdza, czy pacjent może zakończyć sesję z dobrym samopoczuciem fizycznym.
Następnie odbywa się rozmowa na temat doświadczeń podczas leczenia.
Sesja terapeutyczna może trwać do 90 minut. Pacjent często odbiera ją jako męczącą, ale też wyzwalającą. Po sesji terapeutycznej pacjenci powinni zapewnić sobie możliwość odpoczynku.
Na początku kolejnej sesji terapeuta zapyta o zmiany, które zaszły od ostatniej sesji. Następnie ustala z pacjentem dalszy przebieg terapii.
Standardowy protokół terapii EMDR nakreśla ramy pracy terapeutycznej. Stosowanie terapii EMDR zawsze wymaga pracy nad
W obszarze przeszłości przetwarzane są wspomnienia zapisane w sposób dysfunkcyjny.
W teraźniejszości zajmujemy się
punktami wyjścia dla terapii EMDR.
Praca w obszarze przyszłości służy zmianie zachowań unikowych. Celem terapii EMDR jest również opracowanie alternatywnych zachowań.
Terapia EMDR jest dobrze zbadaną metodą leczenia zespołu stresu pourazowego (PTSD). Dla Republiki Federalnej Niemiec ważne jest uznanie jej przez Naukową Radę ds. Psychoterapii jako metody leczenia PTSD u dorosłych opartej na dowodach naukowych. Uznanie tej metody w leczeniu PTSD u dzieci i młodzieży wciąż nie nastąpiło.
Warunkiem terapii EMDR jest identyfikacja traumatycznych wspomnień, które wywołują objawy. Tylko w ten sposób można zająć się przyczyną i wyeliminować zaburzenia lękowe oraz inne problemy. Związek między zapamiętaną sytuacją a objawami nie zawsze jest łatwy do rozpoznania. Dlatego próby oparte na hipotezach mogą się nie powieść.
Dysfunkcjonalnie zapisane wspomnienie może na przykład dotyczyć
. Punkt wyjścia można wybrać elastycznie. Ostatecznie leczenie terapią EMDR zawsze opiera się na
.
Terapia EMDR znajduje zastosowanie w przypadku przewlekłego i złożonego zespołu stresu pourazowego (PTSD), a także w przypadku ostrej traumy. Publikacje wskazują ponadto na jej skuteczność w
. Jedna z publikacji opisuje pozytywne wyniki u pacjentów z psychozami z grupy schizofrenii.
Warunkiem leczenia terapią EMDR jest
W przypadku
nie można stosować terapii EMDR.
Ostatecznie konieczna jest konsultacja z dobrze wykształconym terapeutą.
Oprócz pracy nad niewystarczająco przetworzonymi wspomnieniami, terapia EMDR oferuje również inne możliwości. Należą do nich techniki wzmacniania zasobów, takie jak technika absorpcji lub „Position of Power” (miejsce mocy).
W tym przypadku zawsze stosowane są dwa elementy: skupienie i stymulacja. Skupienie oznacza, że terapeuta
Pacjent śledzi wzrokiem palce terapeuty. Terapeuta dodaje teraz stymulację obustronną, najczęściej poprzez ruchy gałek ocznych.
Chociaż rodzaj stymulacji, na przykład jej prędkość, może się różnić, podstawowa zasada pozostaje ta sama: Terapia EMDR charakteryzuje się skupieniem na materiale wspomnieniowym i dwustronną stymulacją naprzemienną.
Terapia EMDR jest bardzo skuteczną metodą. Wymaga jednak
Jakość szkolenia w zakresie terapii EMDR jest kontrolowana przez krajowe stowarzyszenie specjalistyczne EMDRIA Deutschland e.V. oraz europejskie stowarzyszenie specjalistyczne EMDREA.
Jakość pracy terapeutów jest zapewniona dzięki procesowi certyfikacji prowadzonemu przez stowarzyszenie. Jeśli terapeuta posiada certyfikat „Terapeuta EMDR EMDRIA Deutschland”, oznacza to, że ukończył kontrolowany kurs szkoleniowy w uznanej instytucji szkoleniowej, obejmujący doświadczenia własne i superwizję.
Aktualne pomiary EEG wykonywane podczas sesji terapeutycznych wydają się potwierdzać hipotezę przetwarzania informacji. Różne badania wykazują u pacjentów z PTSD głęboką normalizację na poziomie hormonalnym i neurofizjologicznym.
Leczenie terapią EMDR wydaje się oddziaływać na głęboko zakorzenione w organizmie ślady traumy.
