Każde spożywanie alkoholu stanowi zagrożenie dla zdrowia. Dlatego wskazane byłoby całkowite zrezygnowanie z napojów alkoholowych. Ryzyko wystąpienia marskości wątroby występuje przy regularnym dziennym spożyciu alkoholu powyżej 24 g u mężczyzn i 12 g u kobiet. Odpowiada to około 0,5–0,6 litra piwa lub 0,25–0,3 litra wina u mężczyzn i połowie tej ilości u kobiet.
7,9 miliona osób w Niemczech spożywa alkohol w sposób zagrażający zdrowiu (źródło: ESA 2021) @ Pormezz /AdobeStock
Uzależnienie od alkoholu: opis przypadku
24-letni bezrobotny pacjent zgłasza się do poradni uzależnień. Od 5 lat spożywa zwiększone ilości alkoholu. W ciągu ostatnich 2 lat, po rozstaniu z dziewczyną, spożycie to wzrosło. W tym czasie wypijał codziennie 7 butelek piwa i pół butelki wódki.
Pacjent nie jest już w stanie zrezygnować z alkoholu. Kiedy to robi, pojawiają się objawy odstawienia (niepokój, zaburzenia snu, drżenie i wahania nastroju). Szybko traci też kontrolę, gdy zacznie pić. Nie jest wtedy w stanie przestać, dopóki nie osiągnie stanu upojenia.
Jego stan fizyczny nie jest dobry. Wskaźniki wątroby są podwyższone, a on sam czuje się słaby i niezdolny do działania. Jest zmotywowany, by zerwać z uzależnieniem od alkoholu, aby znów móc opiekować się swoim 3-letnim synem.
Lekarz rodzinny kieruje pacjenta uzależnionego od alkoholu do specjalistycznej kliniki psychiatrii i psychoterapii. Tam musi całkowicie zrezygnować z alkoholu. W ciągu najbliższych 3 tygodni zostaną zidentyfikowane czynniki wywołujące i podtrzymujące spożywanie alkoholu.
Wraz z terapeutami i lekarzami pacjent pracuje nad motywacją do dalszego powstrzymywania się od alkoholu. Wszystko to zostaje uwzględnione w planie leczenia.
Rok po wypisaniu ze szpitala pacjent nadal nie pije. Regularnie spotyka się z lekarzem rodzinnym i w poradni uzależnień. Uczestniczy również w spotkaniach grupy wsparcia „Anonimowi Alkoholicy”.
Celem terapii jest całkowite zaprzestanie spożywania alkoholu.
Osoby dotknięte tym problemem mogą to osiągnąć w następujący sposób:
- Detoksykacja, a następnie krótkotrwałe leczenie (czas trwania: ok. 3 tygodni z leczeniem motywacyjnym w warunkach szpitalnych; wskaźnik skuteczności po 1 roku ok. 30–40 procent)
- Detoksykacja, a następnie leczenie odwykowe trwające od 2 do 4 miesięcy (skuteczność po 1 roku wynosi około 50–60 procent).
O sukcesie zawsze decyduje motywacja samego pacjenta uzależnionego od alkoholu. Musi on być gotowy do rezygnacji z alkoholu i otwarcia się na pomoc.
Około 50 procent pacjentów cierpi na inne zaburzenia psychiczne (np. zaburzenia lękowe). Są one zazwyczaj przyczyną uzależnienia od alkoholu. Dlatego po detoksykacji pacjenci powinni leczyć chorobę podstawową. W ten sposób można uniknąć nawrotów alkoholowych.
Spotkania Anonimowych Alkoholików odbywają się zazwyczaj raz w tygodniu @ dikushin /AdobeStock
Jeśli pacjenci uzależnieni od alkoholu nie kontynuują spożywania alkoholu, najczęściej rozwija się wegetatywny zespół odstawienia alkoholu. Może to nastąpić w sposób zamierzony lub niezamierzony, np. w wyniku wypadku wymagającego hospitalizacji. Zespół odstawienia alkoholu trwa zazwyczaj od trzech do siedmiu dni.
W tym czasie pojawiają się następujące objawy:
- nudności, biegunka
- przyspieszenie tętna, nadciśnienie, duszności
- Pocenie się, drżenie, drżenie mięśni
- bezsenność i niepokój wewnętrzny
- Depresyjny lub rozdrażniony nastrój, lęk i nadwrażliwość, zwiększona motywacja
- Trudności z koncentracją i łatwe rozpraszanie uwagi
- Napady drgawkowe (napady typu grand mal)
U około jednej trzeciej pacjentów konieczne jest leczenie farmakologiczne preparatem Distraneurin® lub innymi lekami. W ciężkich przypadkach może również rozwinąć się majaczenie alkoholowe (delirium tremens), które wymaga intensywnej terapii medycznej. Dlatego zaprzestanie spożywania alkoholu powinno zawsze odbywać się w porozumieniu z lekarzem.
Przyjmowanie leku akamprozat (Campral®) po zakończeniu detoksykacji może zapobiec nawrotom alkoholowym. Terapia disulfiramem (Antabus®) jest tak zwaną terapią awersyjną. Osoba uzależniona przyjmuje lek codziennie.
Jeśli oprócz leku spożyje alkohol, musi liczyć się z reakcją disulfiramowo-alkoholową. Objawia się ona wymiotami, lękiem, zawrotami głowy itp. Te nieprzyjemne konsekwencje mają zapobiegać nawrotom.
Pacjenci, którzy po leczeniu detoksykacyjnym lub długotrwałym leczeniu odwykowym pozostają pod opieką medyczną/psychologiczną, mają większe szanse na długotrwałe życie bez alkoholu.
Elementy opieki po zakończeniu leczenia to:
- Uczestnictwo w grupach samopomocy (Anonimowi Alkoholicy, Niebieski Krzyż, Guttempler, Kreuzbund)
- Regularne wizyty u lekarza rodzinnego w związku z objawami fizycznymi
- Indywidualna terapia u psychiatry lub psychologa, zwłaszcza w przypadku współwystępowania innych chorób psychicznych