Zaburzenia rozwoju to zaburzenia związane z dojrzewaniem mózgu, które pojawiają się już we wczesnym dzieciństwie. Dzieci te rozwijają się inaczej niż przeciętne dzieci. Zaburzenia rozwoju mają charakter ciągły. Nie przebiegają więc w zmiennych fazach, jak wiele innych zaburzeń psychicznych. Rozwój danej funkcji jest zaburzony praktycznie od samego początku.
Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się zaburzeniami rozwoju u dzieci.
W przypadku zaburzeń rozwoju można wyróżnić różne rodzaje zaburzeń. Należą do nich w szczególności:
Zaburzenia rozwoju mowy i języka oznaczają niewystarczający rozwój mowy od samego początku. Nie można ich przypisać
. Należy przy tym pamiętać, że dzieci nie rozwijają się w tym samym tempie. Wiele dzieci, przynajmniej okresowo, charakteryzuje się raczej powolnym tempem rozwoju. Nie musi to jednak oznaczać zaburzenia. Zaburzenie występuje dopiero wtedy, gdy
Zatem z większym prawdopodobieństwem można mówić o zaburzeniu mowy, jeśli jednocześnie występują na przykład wyraźne problemy z czytaniem lub pisaniem.
Jeśli wszystkie funkcje rozwijają się gorzej, może to jednak wskazywać na ogólne obniżenie inteligencji.
Specyficznym zaburzeniem rozwoju mowy jest tzw. zaburzenie artykulacji. Objawia się ono używaniem dźwięków lub połączeń dźwięków, które
Zaburzenia artykulacji są najczęstszymi zaburzeniami rozwoju mowy. Występują u około 7 procent 5-letnich chłopców i 2 procent 5-letnich dziewczynek.
W przypadku zaburzenia mowy ekspresyjnej dziecko nie potrafi wyrażać się w sposób odpowiedni dla swojego wieku. Nie potrafi na przykład wypowiadać zdań odpowiednich dla swojego wieku. Rozumienie mowy innych osób jest jednak w normie.
Jeśli zaburzona jest rozumienie mowy, mówi się o receptywnym zaburzeniu mowy.
W przypadku jąkania występuje zaburzenie przebiegu mowy. Płynność mowy jest zahamowana lub przerywana. Osoby dotknięte tym zaburzeniem często powtarzają lub wydłużają dźwięki lub sylaby. Jąkanie występuje u 5 procent 5-letnich chłopców i 2 procent 5-letnich dziewczynek.
Również polterowanie jest zaburzeniem płynności mowy. Objawia się ono wyjątkowo nierytmicznym i nieregularnym przepływem mowy przy częściowo bardzo szybkim tempie mówienia.
Do tych zaburzeń rozwoju zalicza się
Oba zaburzenia występują jako zaburzenia częściowe, tzn. pozostałe umiejętności są rozwinięte odpowiednio do wieku.
Około 10 procent wszystkich dzieci cierpi na zaburzenia specyficzne, przy czym chłopcy znacznie częściej niż dziewczynki. Częstość występowania zaburzeń czytania i pisania wynosi od 4 do 7 procent. Zaburzenia matematyczne dotykają nawet 6 procent dzieci.
W przypadku tych zaburzeń rozwoju oceny szkolne poszczególnych zaburzonych funkcji plasują się w najniższym przedziale. Często występują dodatkowe problemy, takie jak nieuwaga lub nadpobudliwość.
Zaburzenie to nie ustępuje samoistnie, nawet jeśli dziecko otrzymuje większe wsparcie.
Dzieci dotknięte tym problemem często doświadczają porażek, drwin i słabych wyników. Prowadzi to do problemów emocjonalnych, takich jak
Dysleksja objawia się
Zaburzone jest również rozumienie tekstu pisanego. Dzieci dotknięte tym zaburzeniem nie potrafią np. oddać treści przeczytanej własnymi słowami ani wyciągnąć własnych wniosków z przeczytanej treści. Dysleksji często towarzyszy opóźnienie rozwoju mowy.
W wieku dorosłym mogą utrzymywać się przede wszystkim trudności z ortografią. Umiejętność czytania zazwyczaj się normalizuje.
Dysleksja to częsta trudność w czytaniu i pisaniu © photophonie | AdobeStock
W niektórych przypadkach zamiast zaburzeń czytania i pisania obserwuje się czyste zaburzenia ortograficzne. Umiejętność czytania i rozumienia tekstu pozostaje nienaruszona.
W terapii, oprócz przekazywania informacji rodzicom i dziecku, na pierwszym planie znajdują się ćwiczenia mające na celu poprawę zaburzonych funkcji. Ponadto, w zależności od sytuacji prawnej w danym kraju związkowym, można ewentualnie skorzystać z możliwości wynikających z prawa szkolnego. Należą do nich na przykład dodatki związane z dysleksją lub dodatkowe zajęcia wyrównawcze.
Przykład: zaburzenia czytania i pisania (dysleksja)
9-letni Joachim został skierowany przez pediatrę do poradni psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej. Do momentu rozpoczęcia nauki w szkole był wesołym chłopcem, rozwijającym się zgodnie z wiekiem. Od początku pierwszej klasy, pomimo wsparcia ze strony nauczycielki i matki, miał duże trudności z nabyciem umiejętności czytania i pisania. W tym kontekście rzuca się w oczy fakt, że Joachim pisze te same słowa na tej samej stronie w bardzo różny sposób, a nawet ma trudności z przepisaniem jednego słowa z drugiego. Natomiast we wszystkich pozostałych przedmiotach osiąga bardzo dobre wyniki i aktywnie uczestniczy w zajęciach.
Problemy z czytaniem i pisaniem trwają już ponad dwa i pół roku. Joachim coraz mniej lubi szkołę. Często źle sypia, rano często skarży się na bóle brzucha, przez co często nie może pójść do szkoły.
W przypadku zaburzeń matematycznych dzieci dotknięte tym problemem opanowały podstawowe umiejętności matematyczne na poziomie znacznie poniżej normy dla ich wieku. Obejmują one na przykład cztery podstawowe działania arytmetyczne.
Mogą przy tym występować różne błędy. Dzieci dotknięte tym zaburzeniem
Być może u dzieci dotkniętych tym problemem wyobraźnia przestrzenna jest słabiej rozwinięta niż u przeciętnej osoby.
W przypadku tego zaburzenia dzieci są niezdarne ruchowo (w swoich ruchach). Mają na przykład trudności z
Bardziej skomplikowane sekwencje ruchowe, takie jak jazda na rowerze czy pływanie, opanowują z dużym opóźnieniem. Ze względu na te deficyty dzieci dotknięte tym zaburzeniem łatwo stają się outsiderami w szkole, sporcie i podczas spędzania wolnego czasu.
Podczas diagnozy lekarz sprawdza, czy zaburzenia rozwojowe mogą wynikać również z wad wzroku.
Problem ten dotyczy około 1,4 procenta wszystkich uczniów, przy czym chłopcy są nim dotknięci dwukrotnie częściej niż dziewczynki. W leczeniu wskazane są ćwiczenia terapeutyczne oraz trening percepcji ciała.
Autizm, podobnie jak zespół Retta, zalicza się do tzw. głębokich zaburzeń rozwojowych. Charakteryzują się one
.
W przypadku autyzmu wczesnodziecięcego, który rozpoczyna się przed 3. rokiem życia, interakcje społeczne są poważnie zaburzone. Dzieci mają trudności z oceną sygnałów społecznych i wykazują niewielką reakcję na dany kontekst społeczny. Brakuje wzajemności społecznej lub emocjonalnej, rzadko też występują zabawy społeczne.
Często zaburzony jest również rozwój mowy. Istniejący język jest rzadko wykorzystywany w sytuacjach społecznych i używany w sposób mało elastyczny.
Ponadto dzieci wykazują sztywne, silnie ograniczone i często powtarzające się wzorce zachowań (stereotypie). Na przykład
Oprócz tych cech dzieci z autyzmem często wykazują różne zaburzenia zachowania, takie jak
Łagodniejszą postacią jest zespół Aspergera. Również w tym przypadku dzieci wykazują
Natomiast zdolności intelektualne i rozwój umiejętności językowych nie są upośledzone.
Aż 0,1 procent wszystkich dzieci to osoby z autyzmem, przy czym chłopcy są dotknięci tym zaburzeniem dwa do trzech razy częściej niż dziewczynki.
Zespół Retta dotyka wyłącznie dziewczynki i pojawia się między 7. a 24. miesiącem życia. Następnie dochodzi do częściowej lub całkowitej utraty już nabytych umiejętności motorycznych i językowych. Typowe są stereotypowe, wijące się ruchy rąk.
W trakcie choroby dochodzi m.in. do nieprawidłowości w rozwoju fizycznym. Mogą również wystąpić objawy takie jak spowolniony wzrost głowy i napady padaczkowe. Ogólnie przebieg choroby jest niekorzystny i nie można na niego wywrzeć znaczącego pozytywnego wpływu.
