Bardzo rzadkimi szczególnymi postaciami zapalenia miedniczek nerkowych są:
- emphysematous zapalenie miedniczek nerkowych oraz
- zapalenie miedniczek nerkowych o charakterze ksantogranulomatowym
Zapalenie miedniczek nerkowych typu emfizematycznego charakteryzuje się tworzeniem się gazów w nerce lub w tkankach otaczających nerkę.
Czynniki sprzyjające to:
- cukrzyca
- zaburzenia odpływu moczu lub
- inne choroby osłabiające układ odpornościowy
Objawy są podobne do tych występujących w przypadku zwykłego zapalenia miedniczkowo-nerkowego. Choroba przebiega jednak szybko i dramatycznie. Pacjent często nie odczuwa poprawy po rozpoczęciu antybiotykoterapii.
W przypadku ksantogranulomatycznego zapalenia miedniczek nerkowych występują zmiany niszczące tkankę nerki. Ponadto w nerce często występują kamienie (kamica nerkowa).
Możliwe jest pomylenie tej choroby z nowotworem złośliwym nerki. Często nie da się tego odróżnić za pomocą diagnostyki obrazowej (tomografii komputerowej). Ostateczną pewność lekarze uzyskują dopiero podczas operacji nerki.
Nazwa choroby pochodzi od komórek zawierających tłuszcz (komórek ksantomowych), które są widoczne w badaniu histopatologicznym nerki.
Anatomia nerki @ bilderzwerg /AdobeStock
Nawracające zapalenia miedniczek nerkowych mogą w dłuższej perspektywie prowadzić do powstawania blizn w obrębie nerki, a ostatecznie do utraty funkcji. Istniejące upośledzenie funkcji nerki jest nieodwracalne.
Zapalenie miedniczek nerkowych może również przebiegać przewlekle, przy czym pacjent nie musi odczuwać dolegliwości ani objawów.
Posiew moczu wykazuje obecność bakterii tylko w przypadku aktywnej infekcji.
Przewlekłe zapalenie miedniczkowo-nerkowe może również prowadzić do pogorszenia funkcji nerek.
W przypadku dzieci z nawracającym lub przewlekłym zapaleniem miedniczek nerkowych lekarze powinni wykluczyć lub leczyć przyczyny anatomiczne lub funkcjonalne.
Przyczyny funkcjonalne mogą obejmować:
- refluks pęcherzowo-moczowodowy
- Neurogenne zaburzenia opróżniania pęcherza
Ostre zapalenie miedniczek nerkowych charakteryzuje się ogólnym złym samopoczuciem.
Są to na przykład:
- Gorączka
- dreszcze oraz
- bóle w okolicy nerek
Zazwyczaj poprzedzają je typowe objawy zapalenia pęcherza, takie jak:
Nasilenie dolegliwości może być różne. U osób starszych objawy mogą być nietypowe. Nieleczona choroba może prowadzić do sepsy (zakażenia krwi).
Diagnoza ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek jest stawiana klinicznie na podstawie typowych objawów. Ponadto szybki test moczu wykazuje typowe oznaki infekcji dróg moczowych.
Są to:
- białe i czerwone krwinki
- azotyn jako pośredni dowód obecności bakterii
We krwi również pojawiają się podwyższone oznaki stanu zapalnego, takie jak:
- szybkość opadania krwinek
- leukocytoza
- białko C-reaktywne
Przed rozpoczęciem antybiotykoterapii lekarze powinni pobrać posiew moczu, aby wyhodować konkretny drobnoustroj wywołujący infekcję.
W przypadku wykrycia drobnoustroju lekarz powinien przetestować różne grupy antybiotyków, aby móc przejść na odpowiedni antybiotyk (bez oporności).
Najczęstszym patogenem jest Escherichia coli (E. coli), stanowiąca 80 procent przypadków.
Inne patogeny to:
- Klebsiella
- Proteus oraz
- Enterobacter
Badanie ultrasonograficzne nerek i dróg moczowych może wykluczyć lub potwierdzić inne przyczyny.
Inne przyczyny to:
- kamica
- Niedrożność dróg odprowadzających z nerek
Ponadto często pozwala to wykryć nagromadzenie ropy w nerce (ropień nerki).
W przypadku niepewnego obrazu klinicznego lub braku odpowiedzi na rozpoczętą antybiotykoterapię należy wykonać tomografię komputerową (TK).
Zmiany w ukrwieniu nerek widoczne w tomografii komputerowej oraz zmiany wielkości nerek wskazują na ostre zapalenie miedniczki nerkowej lub zapalenie nerki.
Leczenie odmiedniczkowego zapalenia nerek zależy od ciężkości choroby. Należy pamiętać, że skuteczną antybiotykoterapię należy rozpocząć jak najwcześniej.
W przypadku początkowego zapalenia przy niezmienionym samopoczuciu ogólnym zazwyczaj wystarczają antybiotyki doustne i oszczędzanie organizmu.
W przypadku poważnych objawów z grożącym lub już występującym zatruciem krwi (ok. 60 procent przypadków) konieczna jest hospitalizacja.
Wówczas decydujące znaczenie mają:
- leżenie w łóżku
- odpowiednie nawodnienie oraz
- natychmiastowe podanie dożylnej infuzji antybiotyku o szerokim spektrum działania
Ponadto stosuje się środki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne.
Lekarze muszą pilnie usunąć przeszkody w odpływie moczu (np. spowodowane kamieniem w moczowodzie lub resztkami moczu w pęcherzu), które sprzyjają infekcji. Odbywa się to za pomocą cewnika moczowodowego lub przetoki nerkowej, które umożliwiają odpływ zainfekowanego moczu.
Większość przypadków zapalenia miedniczek nerkowych ustępuje bez powikłań po zastosowaniu tych środków.
1. Jaka jest najczęstsza przyczyna zapalenia miedniczki nerkowej?
Najczęstszą przyczyną zapalenia miedniczki nerkowej jest wstępująca infekcja dróg moczowych – patogeny przedostają się przez cewkę moczową i pęcherz moczowy do miedniczki nerkowej. Czynnikiem sprzyjającym są zaburzenia odpływu moczu, na przykład spowodowane zwężeniem moczowodów lub przerostem prostaty.
2. Jakie są rodzaje zapalenia miedniczek nerkowych?
Oprócz postaci ostrej występuje również postać przewlekła, która często przebiega bez dolegliwości, ale w dłuższej perspektywie może upośledzać czynność nerek. Rzadkimi postaciami zapalenia miedniczek nerkowych są zapalenie pęcherzykowe i ksantogranulomatyczne.
3. Kiedy można podejrzewać zapalenie miedniczek nerkowych?
W przypadku podejrzenia zapalenia miedniczek nerkowych przeprowadza się badanie fizykalne oraz szybki test moczu. Typowymi objawami ostrzegawczymi są bóle w okolicy lędźwiowej, gorączka oraz ból podczas oddawania moczu po infekcji dróg moczowych.
4. Czy zapalenie miedniczek nerkowych może być niebezpieczne?
W ciężkim przebiegu grozi urosepsa, powikłanie zagrażające życiu. W przypadku nawracających infekcji dróg moczowych może dojść do choroby nerek z trwałym utratą funkcji – w ciężkich przypadkach konieczna jest operacja, na przykład w celu usunięcia ropnia.
