Ropniak opłucnej to spowodowane przez bakterie nagromadzenie ropy w opłucnej. Pacjenci, którzy trafiają do szpitala z zapaleniem opłucnej (pleuritis), często doświadczają powikłań. U połowy z nich dochodzi do wysięku opłucnowego. U co dziesiątego pacjenta dochodzi do ropniaka opłucnej.
W przypadku zapalenia opłucnej pacjenci odczuwają ból podczas oddychania @ Maksym Povozniuk /AdobeStock
Pyotorax jest poważnym powikłaniem zapalenia opłucnej i często następstwem bakteryjnego zapalenia płuc (pneumonii). Ropniak opłucny może również powstać w wyniku ropnia płuc.
Istnieją również inne przyczyny wywołujące ropniak opłucnej:
- „zakażenie krwi” (posocznica)
- uraz (trauma), w wyniku którego dochodzi do otwarcia klatki piersiowej (= odma opłucnowa)
- perforacja przełyku (przełyk). Jeśli w wyniku tych urazów dojdzie do infekcji bakteryjnej, ropa może gromadzić się w opłucnej (opłucna).
Jakie bakterie wywołują ropniak opłucnej?
Często są to typowe patogeny ropne i bakterie wywołujące choroby układu oddechowego:
- Streptococcus pneumoniae
- Staphylococcus aureus
- Pseudomonas aeruginosa, typowy patogen szpitalny, a tym samym czynnik wywołujący tzw. zakażenia szpitalne
- Escherichia coli, bakteria jelitowa, a także
- bakterie z rodzaju Klebsiella
Objawy są zazwyczaj niespecyficzne, ponieważ większość pacjentów cierpi wcześniej na ciężkie zapalenie płuc lub zapalenie opłucnej. Dlatego lekarze często nie zauważają ropniaka opłucnej od razu.
Objawy, które mogą wystąpić, to:
- Pierwsze podejrzenia lekarze czerpią zazwyczaj z wywiadu (anamnezy) oraz z nieprawidłowego wyniku prześwietlenia klatki piersiowej.
- Lekarze wykorzystują również badanie ultrasonograficzne oraz tomografię komputerową płuc, aby wykryć mniejsze ilości wysięku.
- Jednak ostateczna diagnoza jest stawiana na podstawie punkcji opłucnej.
Podczas punkcji opłucnej, która może służyć jako przygotowanie do operacji ropniaka opłucnej, lekarze pobierają niewielką ilość wydzieliny opłucnowej za pomocą cienkiej igły. Następnie pracownicy laboratorium badają wydzielinę pod kątem ewentualnych patogenów. Dopiero wtedy lekarze mogą postawić wiarygodną diagnozę i ustalić terapię. Płyn z punkcji opłucnej zazwyczaj dostarcza dowodów na ciężkie zapalenie oraz na obecność patogenów bakteryjnych:
- W wyniku stanu zapalnego dochodzi do przesunięcia wartości pH w kierunku kwaśnym (pH < 7,1).
- Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) jest enzymem komórkowym, którego poziom może być podwyższony np. w przypadku silnego stanu zapalnego (LDH > 1000 U/l).
- Liczba komórek zapalnych, zwłaszcza granulocytów, jest podwyższona.
Zazwyczaj wykrywa się patogen bakteryjny odpowiedzialny za ropniak opłucnej.
Podczas punkcji opłucnej lekarze pobierają płyn z przestrzeni opłucnowej (przestrzeni między opłucną a płucami) @ ellepigrafica /AdobeStock
Ropniak opłucnej przebiega zazwyczaj w trzech stadiach:
- Etap 1: dochodzi do wycieku płynu do przestrzeni międzyopłucnowej (faza wysiękowa).
- Etap 2: Powstaje ropna, mętna wydzielina (faza włóknisto-ropna).
- Etap 3: W wyniku przewlekłego stanu zapalnego na ścianach klatki piersiowej tworzą się narośla tkanki łącznej (blizny), które coraz bardziej uciskają płuca.
Po postawieniu pewnej diagnozy ropniak opłucnej można skutecznie leczyć. Zazwyczaj w stadium 1 wystarczają antybiotyki, aby wyleczyć infekcję bakteryjną.
Dla lekarzy ważne jest jednak wykrycie patogenu, aby zastosować odpowiedni antybiotyk.
Szczególnie w ostatnich latach pojawiły się wielooporne szczepy bakterii z rodzaju Pseudomonas, gronkowców i paciorkowców. Stanowią one wyzwanie dla lekarzy podczas leczenia.
W przypadku gromadzenia się wydzieliny lub wysięku, które utrudniają oddychanie, pomocne jest drenaż klatki piersiowej. W tym celu wykonuje się nakłucie klatki piersiowej. Dzięki temu wydzielina może zostać odprowadzona na zewnątrz. Zabieg ten odciąża płuca i ułatwia oddychanie.
W przypadku opornego na leczenie ropniaka opłucnej lekarze leczą pacjenta za pomocą torakoskopii. W ramach tej procedury lekarze wykonują zabieg chirurgiczny, podczas którego usuwają ropę. Zabieg ten odbywa się zazwyczaj metodą „dziurki od klucza”, co oznacza, że operacja jest minimalnie inwazyjna.
Dekortykacja torakoskopowa („uwolnienie” płuc)
Jeśli choroba nie zostanie wykryta wcześnie, w stadium 2 tworzą się znaczne nagromadzenia ropy, które można usunąć za pomocą minimalnie inwazyjnego zabiegu wspomaganego wideo (VATS).
W trzecim stadium, w wyniku przewlekłej infekcji, na wszystkich fragmentach płuc i ściany klatki piersiowej, z którymi płyn ropny miał już kontakt, tworzy się gruba błona z tkanki łącznej (blizny). W rezultacie płuca są coraz bardziej uciskane i nie mogą się prawidłowo rozszerzać podczas oddychania. Pacjenci cierpią na duszności i w bardzo krótkim czasie są mocno osłabieni.
Wtedy nie pomaga już zwykłe drenaż klatki piersiowej, a ze względu na późne następstwa płuca muszą zostać chirurgicznie uwolnione poprzez operację ropniaka opłucnej. Obecnie w wyspecjalizowanych klinikach zabieg ten wykonuje się już metodą minimalnie inwazyjną w ramach dekortykacji torakoskopowej, czyli uwolnienia płuc z ograniczeń powłok tkanki łącznej.
Alternatywnie wykonuje się dekortykację otwartą, w której wykonuje się nacięcie o długości około 5 do 7 cm pod pachą, aby usunąć zarówno błonę tkankową, jak i nagromadzoną ropę.
Zainstalowany w tym celu drenaż klatki piersiowej musi pozostać w klatce piersiowej przez pewien czas, aby umożliwić dalsze płukanie płuc po operacji.
Dzięki zabiegowi choroba zazwyczaj ustępuje całkowicie. Jeśli jednak nagromadzenie ropy i zgrubienie błony zostanie zdiagnozowane zbyt późno, może się zdarzyć, że płuca skurczyły się już tak bardzo, że nawet po operacji ropniaka opłucnej nie będą w stanie powrócić do pierwotnego rozmiaru. W rezultacie pojemność płuc pacjenta ulegnie trwałemu pogorszeniu.
Podobnie jak w przypadku większości ostrych chorób, wczesna diagnoza i leczenie mają decydujące znaczenie dla rokowań. Im wcześniej lekarze rozpoznają ropniak opłucnej, tym szybciej mogą rozpocząć leczenie.
Często powstaje w wyniku zapalenia płuc i u młodych pacjentów zazwyczaj nie daje żadnych objawów. Dlatego lekarze często diagnozują ropniak opłucnej u nich bardzo późno. Śmiertelność jest zatem dość wysoka.
We wczesnym stadium lekarze leczą ropniak opłucnej antybiotykami i drenażem. Jeśli choroba trwa już dłużej, zazwyczaj konieczna jest operacja.
Choroba wymaga specjalistycznych badań i leczenia. Dlatego idealnym miejscem są szpitale specjalizujące się w chorobach płuc i operacjach klatki piersiowej.
Specjalistami zajmującymi się leczeniem ropniopochwicy opłucnej są pulmonolodzy, chirurdzy klatki piersiowej i infektolodzy. Dodatkowo w procesie diagnostycznym uczestniczą radiolodzy zajmujący się obrazowaniem diagnostycznym oraz lekarze laboratoryjni odpowiedzialni za diagnostykę laboratoryjną.
Ponieważ operacja w stadium 3 jest zabiegiem wymagającym, należy powierzyć się w ręce wykwalifikowanych ekspertów. Leading Medicine Guide pomoże Państwu w poszukiwaniach.
