Artroza łokciowa dotyka przede wszystkim osoby w średnim wieku, które ze względu na charakter wykonywanej pracy muszą bardzo często intensywnie obciążać ramiona. Należą do nich np. pracownicy budowlani lub zawodowi sportowcy, tacy jak piłkarze ręczni, tenisiści czy golfiści.
Takie jednostronne obciążenie stawu łokciowego sprzyja jego zużyciu. Stąd też pochodzi potoczna nazwa tej choroby: „łokieć tenisisty”.
Jednak przyczyną artrozy łokciowej mogą być również wypadki. Złamania ramion i zwichnięcia w stawie sprzyjają powstawaniu najmniejszych uszkodzeń chrząstki. W konsekwencji zmienia się ścieranie powierzchni stawowych, co może stopniowo prowadzić do zniszczenia chrząstki.
Również stany zapalne i infekcje, a także choroby z tzw. grupy reumatycznej mogą uszkadzać stawy.
Zużycie powierzchni chrząstki stawowej postępuje zazwyczaj stopniowo. Szczególnie na początku zmiany w stawie często nie są zauważalne.
We wczesnym stadium artrozy stawu łokciowego mogą wystąpić
- nocnych bólów w stawie łokciowym, a także
- bólu przy obciążeniu
.
W dalszym przebiegu choroby bóle pojawiają się również w spoczynku. Do tego dochodzi zazwyczaj obrzęk i napięcie mięśni, a nawet stopniowe sztywnienie stawu łokciowego. Wielu pacjentów skarży się również na odgłosy w stawie – trzaski w łokciu, co w języku fachowym określa się jako krepitację.
W przypadku artrozy łokciowej chrząstka stawu łokciowego ulega stopniowemu zniszczeniu (tutaj na przykładzie kolana): po lewej stronie zdrowa chrząstka, po prawej stronie silnie zużyta chrząstka © crevis | AdobeStock
W większości przypadków lekarz już podczas rozmowy z pacjentem (wywiadu) dostrzega pierwsze oznaki choroby artretycznej.
Podejrzenie „artrozy łokciowej” może zostać potwierdzone podczas badania fizykalnego, w tym testu ruchowego. Z reguły wykonuje się wówczas zdjęcie rentgenowskie stawu łokciowego.
Na podstawie zdjęcia rentgenowskiego można określić stopień uszkodzenia stawu łokciowego. Pozwala to również wykryć zwężenia szczeliny stawowej lub pojedyncze wyrostki stawowe, a także torbiele w okolicy stawu.
Leczenie zachowawcze i operacyjne artrozy łokcia lub stawu łokciowego
Artroza łokcia nie jest obecnie uleczalna nawet przy użyciu nowoczesnych metod medycznych. Utracona tkanka chrzęstna nie może obecnie zostać zregenerowana ani zastąpiona samodzielnie. Dlatego też leczenie artrozy łokcia polega przede wszystkim na
- spowolnienie postępu choroby,
- złagodzenie bólu z nią związanego oraz
- w końcu poprawić jakość życia dotkniętych nią pacjentów.
Im wcześniej wykryta zostanie artroza łokcia, tym łatwiej można to osiągnąć za pomocą metod zachowawczych. Należą do nich przede wszystkim
- fizjoterapia oraz
- leki przeciwzapalne i przeciwbólowe.
Jeśli metody leczenia zachowawczego nie przynoszą wystarczających rezultatów, zazwyczaj pozostaje tylko droga przez zabieg chirurgiczny. Operacja może być przeprowadzona metodą artroskopową lub otwartą. Podczas zabiegu chirurg usuwa z powierzchni stawowych nierówności oraz resztki oderwanego chrząstki.
Artroskopia należy zatem do zabiegów oczyszczających staw, które służą jego zachowaniu. W połączeniu z fizjoterapią często można znacznie opóźnić konieczność wymiany stawu. Jeśli jednak oczyszczenie, a tym samym zachowanie stawu, nie jest możliwe, istnieje możliwość całkowitej wymiany stawu łokciowego. W tym przypadku staw łokciowy zostaje zastąpiony sztucznym stawem – protezą stawową.
Artroza łokciowa jest chorobą stawów wymagającą leczenia. Zużycia nie da się cofnąć ani wyleczyć poprzez zmianę diety i oszczędzanie stawu. Nie dochodzi również do samoistnego wyleczenia.
W miarę postępującej degeneracji stawu dochodzi do
- wyraźnych objawów bólowych oraz
- ograniczenia ruchomości
w stawie łokciowym. Na tym etapie konwencjonalna terapia zazwyczaj już nie wystarcza.
Dlatego dla rokowań bardzo ważne jest wczesne zgłoszenie się do lekarza. Specjalistyczna fizjoterapia może pozytywnie wpłynąć na przebieg choroby i spowolnić jej postęp. Nie da się jednak całkowicie zatrzymać tego procesu. Dla kontroli bólu, a tym samym dla jakości życia, oznacza to jednak dużą korzyść.
W zaawansowanym stadium zazwyczaj jedyną opcją terapeutyczną pozostaje operacja. Jednak nawet te zabiegi zazwyczaj prowadzą do pozytywnego przebiegu choroby, zmniejszając ból i poprawiając jakość życia. Bez terminowej diagnozy i leczenia przez specjalistę w dziedzinie chorób stawów artretycznych rokowanie jest gorsze. W takich przypadkach z powodu uszkodzeń chrząstki dochodzi do sztywnienia stawu, co powoduje silny ból i ograniczenie ruchomości.
Jedynym znanym dotychczas sposobem na zmniejszenie ryzyka artrozy łokcia jest uprawianie sportów, które nie obciążają stawów. Tenis, golf i piłka ręczna nie należą do tej grupy i powinny być uprawiane bardzo rzadko, a jeśli już, to z dużą ostrożnością. Natomiast pływanie, tai chi i nordic walking to sporty, które nie obciążają stawów.
Środki zachowawcze, takie jak fizjoterapia i gimnastyka lecznicza, zaleca lekarz rodzinny.
Leczenie chirurgiczne artrozy łokciowej powinno jednak odbywać się w specjalistycznych ośrodkach ortopedii, chirurgii urazowej i/lub chirurgii stawów. Tamtejsi specjaliści w dziedzinie chirurgii stawu łokciowego wykonują takie zabiegi rutynowo i w dużej liczbie. Znacznie poprawia to rokowania po operacji.
Czym jest artroza łokciowa?
Artroza łokciowa to choroba zwyrodnieniowa stawu łokciowego, w której dochodzi do stopniowego zużycia chrząstki stawowej. Powoduje to ból, odgłosy tarcia i ograniczenia ruchowe.
Jakie objawy występują w przypadku artrozy łokcia?
Typowe objawy to ból w łokciu, ograniczona ruchomość, obrzęki i wyczuwalne tarcie w stawie. W zaawansowanych stadiach mogą również wystąpić stany zapalne i sztywność łokcia.
Jak diagnozuje się artrozę łokcia?
Diagnoza opiera się na badaniu klinicznym w gabinecie ortopedycznym oraz badaniach obrazowych, takich jak RTG, MRI lub tomografia komputerowa. Badania te pozwalają wykryć uszkodzenia chrząstki, zwężenie szczeliny stawowej oraz obecność ciał wolnych w stawie.
Jakie są możliwości leczenia artrozy łokciowej?
Leczenie obejmuje środki zachowawcze, takie jak fizjoterapia, leki przeciwzapalne i gimnastyka lecznicza. W przypadku wyczerpania możliwości terapii zachowawczej rozważa się zabiegi artroskopowe lub operacyjne.
Kiedy wskazana jest operacja w przypadku artrozy stawu łokciowego?
Leczenie operacyjne rozważa się, gdy ból i ograniczenia ruchowe utrzymują się pomimo terapii. W zależności od wyników badań można wykonać artroskopię, debridement lub wszczepić protezę.
