Łokieć, a dokładniej staw łokciowy, jest jednym z najbardziej skomplikowanych stawów w ludzkim ciele. Składa się z trzech stawów, które biorą udział w ruchu i obrocie przedramienia:
- staw ramienno-łokciowy (staw między kością ramienną a łokciową): służy do zginania i prostowania przedramienia,
- staw promieniowo-łokciowy (staw między kością promieniową a łokciową)
- staw ramienno-promieniowy (między kością ramienną a kością promieniową): służy do obrotu przedramienia
Staw łokciowy otoczony jest torebką stawową. Stabilizuje go kilka więzadeł. Warstwa chrząstki na końcach kości chroni je przed zużyciem. Również kaletki maziowe (bursa) służą jako ochrona przed zbyt dużym obciążeniem.
W ruchu przedramienia bierze udział kilka mięśni ramienia. Są one połączone z kościami przedramienia za pomocą ścięgien przebiegających przez staw łokciowy.
Anatomia łokcia @ bilderzwerg /AdobeStock
W okolicy łokcia mogą wystąpić różne urazy, takie jak:
- złamania kości
- zerwanie więzadeł
- wyrwanie więzadeł z kości lub
- zwichnięcia
Pod pojęciem zwichnięcia lekarze rozumieją nagłe wyskoczenie kości z jej naturalnego położenia. Zazwyczaj jest to skutkiem upadku lub innego działania siły zewnętrznej. Złamanie głowy kości promieniowej jest najczęstszym złamaniem w okolicy łokcia.
W przypadku urazów zawsze istnieje ryzyko uszkodzenia naczyń krwionośnych i nerwów.
Oprócz wymienionych urazów specjaliści chirurgii łokcia leczą również następujące schorzenia:
Łokieć tenisisty: znany również jako zapalenie nadkłykcia ramiennego (epicondylitis humeri) i powstaje w wyniku regularnego przeciążenia mięśni. Dochodzi do zapalenia przyczepów mięśniowych po zewnętrznej stronie łokcia. Może to mieć miejsce podczas uprawiania niektórych sportów (np. tenisa) lub wykonywania prac ręcznych.
Łokieć tenisisty objawia się bólem po zewnętrznej stronie łokcia, który promieniuje do przedramienia i ramienia.
W przypadku łokcia tenisisty ból występuje w miejscu przyczepu ścięgien mięśni po zewnętrznej stronie łokcia @ GraphicsRF /AdobeStock
Jeśli podrażnione są przyczepy mięśni po wewnętrznej stronie łokcia, mówi się o łokciu golfisty (łokciu miotacza, epicondylitis humeri ulnaris).
W przypadku zespołu cieśni łokciowej (zespół tunelu łokciowego) występuje ograniczenie funkcji dłoni i palców, co prowadzi do zmniejszonej lub utrudnionej ruchomości. Dzieje się tak z powodu ciągłego podrażnienia nerwu łokciowego (nervus ulnaris). Należy on do zespołów ucisku nerwów.
Wrodzona wada rozwojowa łokcia: w przypadku synostozy promieniowo-łokciowej kość łokciowa i promieniowa są ze sobą zrośnięte. W przypadku wrodzonego zwichnięcia głowy kości promieniowej głowa kości promieniowej jest trwale zwichnięta.
Artroza łokcia: W tym przypadku występuje nadmierne zużycie kości i chrząstki, podobnie jak w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów.
Oprócz wywiadu z pacjentem na temat dolegliwości (takich jak ból, zaburzenia czucia i ograniczenia funkcjonalne) na pierwszym planie znajduje się badanie kliniczne.
Lekarz bada palpacyjnie staw łokciowy i sąsiednie struktury. Zwraca uwagę na nieprawidłowe ustawienie i obrzęki, a także na zmiany koloru skóry. Sprawdza również ruchomość ramienia i dłoni (testy funkcjonalne).
Dzięki temu można już stwierdzić, czy doszło do zwichnięcia oraz czy uszkodzone są nerwy i naczynia krwionośne.
W przypadku podejrzenia złamania kości lub w celu wykluczenia złamań oraz w przypadku zwichnięcia łokcia wykonuje się badanie rentgenowskie.
Dzięki temu można bardzo dobrze zobrazować kości. Jeszcze dokładniejszy obraz struktur kostnych można uzyskać za pomocą tomografii komputerowej (TK). W ten sposób widoczne są również krwawienia, siniaki lub obrzęki. Stosuje się ją również w przypadku złożonych zwichnięć łokcia.
W przypadku urazów więzadeł i tkanek miękkich, a także mięśni i kaletki maziowej, częściej stosuje się rezonans magnetyczny (MR).
Jednak również badanie ultrasonograficzne (sonografia) pozwala na dobre uwidocznienie struktur tkanek miękkich. Dlatego stosuje się je w przypadku zapalenia kaletki maziowej, krwiaków i wysięków stawowych, a także urazów mięśni i ścięgien.
Zapalenie kaletki łokciowej objawia się zazwyczaj obrzękiem z tyłu stawu @ Praewphan /AdobeStock
Aparaty ultrasonograficzne o wysokiej rozdzielczości mogą nawet obrazować nerwy. W przypadku podejrzenia zespołu ucisku nerwów przeprowadza się badanie neurologiczne z określeniem prędkości przewodzenia nerwowego.
W niektórych przypadkach lekarz uzyskuje dokładny obraz wnętrza stawu za pomocą artroskopii (badania stawu).
Podczas tego minimalnie inwazyjnego zabiegu lekarz może również od razu wykonać zabiegi terapeutyczne, takie jak na przykład usunięcie struktur kostnych.
Metody leczenia stosowane przez ekspertów w dziedzinie chirurgii łokcia to:
- Artroskopie (badania stawów)
- Zabiegi minimalnie inwazyjne
- Operacje otwarte
Istnieją operacje mające na celu stabilizację stawu łokciowego oraz leczenie urazów i złamań kości. Na przykład osteosynteza to operacyjne połączenie poszczególnych kości lub fragmentów kości, aby mogły one ponownie zrosnąć się ze sobą.
Chirurgia łokcia obejmuje również korekcję wrodzonych wad rozwojowych i operacje wymiany stawów, a także leczenie niektórych schorzeń.
Zakres usług chirurga łokciowego obejmuje między innymi:
- Leczenie łokcia tenisisty
- Leczenie łokcia golfisty
- Leczenie zespołów ucisku nerwów
- Usuwanie osteofitów (patologicznych narośli kostnych na krawędzi kości)
- Usuwanie ciał obcych w stawie
- Leczenie artrozy łokcia
- Leczenie zapalenia kaletki maziowej
- Usunięcie błony maziowej w reumatoidalnym zapaleniu stawów (synowektomia)
- Leczenie ograniczeń ruchomości i sztywności stawów
- Leczenie złamań kości i wielokrotnych zerwań więzadeł; w zależności od stopnia ciężkości staw musi zostać ustabilizowany za pomocą płytek i śrub.
- Repozycja zwichniętej kości w przypadku zwichnięcia
