Tomografia komputerowa (w skrócie: TK) to metoda obrazowania stosowana przede wszystkim w celach diagnostycznych. Pozwala ona na uzyskanie osiowych przekrojów poszczególnych obszarów ciała przy użyciu promieniowania rentgenowskiego, a następnie na ich analizę za pomocą komputera.
Tutaj znajdziesz więcej informacji oraz listę lekarzy specjalizujących się w tomografii komputerowej.
Tomografia komputerowa to komputerowa metoda tworzenia przekrojowych obrazów ciała za pomocą promieni rentgenowskich. Obraz przekrojowy to przedstawienie narządów, tkanek i innych struktur w ściśle określonej płaszczyźnie lub warstwie.
Grubość przedstawianej warstwy zależy od konkretnego zagadnienia i może się różnić. Obecnie możliwe jest uzyskanie warstw o grubości poniżej jednego milimetra.
Ta metoda obrazowania pozwala na diagnozowanie wielu chorób i patologicznych zmian w tkankach, takich jak nowotwory. Metoda ta została opracowana pod koniec lat 60. przez zespół pracowników pod kierownictwem Godfreya Hounsfielda, angielskiego fizyka. Od połowy lat 70. jest stosowana w praktyce klinicznej.
Seria przekrojów czaszki © bunyos | AdobeStock
Podczas wykonywania zdjęcia lampa rentgenowska obraca się wokół pacjenta leżącego w tzw. gantry. Gantry to najważniejszy element tomografu: po jednej stronie tego obracającego się tunelu w kształcie pierścienia znajduje się lampa rentgenowska. Po drugiej stronie zamontowany jest detektor.
Podczas badania lampa rentgenowska emituje promieniowanie rentgenowskie w kształcie wachlarza. Promienie rentgenowskie są w różnym stopniu osłabiane przez prześwietlane części ciała. Detektor po przeciwnej stronie przechwytuje je i przekształca w informacje obrazowe na podstawie ich natężenia.
Osłabienie promieni rentgenowskich (tzw. atenuacja) w badanej warstwie ciała jest przedstawiane w odcieniach szarości.
Pacjentka podczas badania TK © Gorodenkoff | AdobeStock
Gęstość lub atenuacja tkanki jest wyrażana w jednostkach Hounsfield (HE). Zgodnie z definicją wodzie przypisuje się wartość 0, a powietrzu wartość -1000.
Jednostki Hounsfield, przykładowe dla różnych rodzajów tkanek w diagnostyce tomografii komputerowej, to:
Ludzkie oko jest w stanie rozróżnić jedynie od 20 do 40 odcieni szarości. Dlatego też obraz przekrojowy nie oddaje pełnego zakresu możliwych wartości gęstości w odpowiadających im odcieniach szarości.
Zamiast tego za pomocą
. Położenie okna jest przedstawiane jako średni odcień szarości. Ograniczona liczba odcieni szarości jest następnie rozkładana na wybranej szerokości okna. Wartości gęstości powyżej okna są przedstawiane na biało, a poniżej okna na czarno.
Na przykład w przypadku obrazowania płuc szerokość okna wynosi 100, a położenie okna -600.
Najczęściej stosuje się tomografy komputerowe spiralne z ciągle obracającą się lampą i stołem badawczym poruszającym się płynnie przez gantry. Są to systemy wielodetektorowe z wieloma obrotowymi rzędami detektorów. Te wielorzędowe tomografy komputerowe typu spiralnego mogą przetwarzać do 320 rzędów. Umożliwiają one badanie całego ciała pacjentów z wieloma urazami w ciągu kilku sekund.
W tomografii komputerowej typu dual-source dwa systemy rentgenowskie obracają się jednocześnie pod kątem prostym wokół badanego obiektu. Tomograf komputerowy może wykonać dwa razy więcej przekrojów w tym samym czasie na jeden obrót lamp rentgenowskich. Skraca to czas badania i poprawia rozdzielczość czasową. Dzięki temu ruchome obiekty, takie jak bijące serce, są obrazowane w bardzo krótkim czasie skanowania (tomografia komputerowa objętościowa).
Dzięki bardzo cienkiej technice skanowania osiowego możliwa jest rekonstrukcja wielopłaszczyznowa (MPR). Jest to trójwymiarowa rekonstrukcja zeskanowanej tkanki na podstawie osiowych skanów warstwowych, umożliwiająca oglądanie obszaru ciała z różnych płaszczyzn.
Środki kontrastowe stosuje się w celu
. Substancje te, zawierające duże ilości jodu, podaje się dożylnie, a po badaniu są one wydalane przez nerki.
W szczególności w okolicy podbrzusza sprawdziły się protokoły badań wielofazowych. Chore tkanki, na przykład wątroby lub trzustki, w miarę upływu czasu wchłaniają środek kontrastowy inaczej niż tkanki zdrowe. Rozróżnia się tutaj
Angiografia TK wykorzystuje specyficzne fazy napływu środka kontrastowego do ukierunkowanego badania naczyń tętniczych i żylnych.
Obraz aorty i innych naczyń krwionośnych uzyskany za pomocą angiografii TK © SutthaB | AdobeStock
Tomografia komputerowa pozwala na uzyskanie warstwowych obrazów interesujących narządów bez nakładania się na siebie. Dzięki temu łatwiej jest rozpoznać zmiany patologiczne. Dlatego diagnostyka TK jest stosowana w przypadkach, gdy chodzi o zmiany w strukturach narządów spowodowane chorobą.
Tomografia komputerowa może być wykorzystywana do obrazowania naczyń krwionośnych i tkanek miękkich, takich jak
bardziej szczegółowe obrazy niż konwencjonalna technika rentgenowska. Niektóre rodzaje tkanek, takie jak chrząstka lub więzadła, można jednak lepiej zobrazować za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI).
Do najważniejszych obszarów zastosowań tomografii komputerowej należą:
Ponadto tomografia komputerowa jest w wielu przypadkach wykorzystywana do planowania i wykonywania zabiegów diagnostycznych lub terapeutycznych. Zabiegi diagnostyczne obejmują między innymi biopsje lub pobranie próbek tkanki. Zabiegi terapeutyczne wspomagane tomografią komputerową to
