Zakażenie człowieka drożdżakami nazywa się po łacinie kandydozą. W większości przypadków za takie zakażenie odpowiedzialny jest drożdżak Candida albicans. Miejscami zakażenia mogą być między innymi jama ustna i błona śluzowa jamy ustnej – wówczas mówi się o pleśniawkach – lub błona śluzowa narządów płciowych. Może to skutkować grzybicą pochwy.
Pleśniawka i kandydoza (zwana również kandidozą) to nazwy chorób zakaźnych wywoływanych przez określony grzyb o nazwie Candida albicans. Grzyb ten należy do rodzaju drożdżaków.
Ilustracja 3D Candida albicans @ Dr_Microbe / AdobeStock
Jeśli drożdżaki nadmiernie się rozmnażają i pojawiają się na błonach śluzowych lub skórze, mówimy o pleśniawkach. We wszystkich innych przypadkach używa się terminu kandydoza.
Kandydozy mogą być w rzadkich przypadkach niebezpieczne, gdy dotykają takie części ciała jak mózg, wątroba, płuca lub nerki. Dlatego należy poważnie traktować objawy.
Drożdżaki należą do eukariontów. Eukarionty to wszystkie organizmy posiadające jądro komórkowe. Większość drożdżaków i niektóre pleśnie należą do grupy zwanej grzybami rurkowymi. Rozkład substancji organicznych służy drożdżom jako źródło energii, przy czym odbudowują one substancje własne organizmu. Sposób, w jaki drożdże się odżywiają, nazywany jest „heterotrofią”.
Drożdże nazywane są również grzybami pędowymi, ponieważ rozmnażają się głównie poprzez tworzenie pąków i podział. Komórki tych grzybów mają kształt jajowaty, są cylindryczne lub prawie okrągłe.
Większość grzybów rozmnaża się głównie lub wyłącznie bezpłciowo poprzez tworzenie i rozprzestrzenianie zarodników. Oprócz bezpłciowego sposobu rozmnażania istnieje również kilka drożdżaków, które rozmnażają się mejozycznie. Drożdżaki chorobotwórcze tworzą stabilną ścianę komórkową z polisacharydów.
Najbardziej znany drożdżak, Candida albicans, jest głównym sprawcą infekcji drożdżakowych. Czy masz zdrowy układ odpornościowy i zdrową florę jelitową? W takim razie prawdopodobieństwo rozprzestrzenienia się drożdżaków w Twoim organizmie jest niewielkie.
W przypadku osłabionego układu odpornościowego, zaburzonej flory jelitowej lub nadmiernie zakwaszonego środowiska sytuacja wygląda jednak inaczej. W takich warunkach drożdżaki mogą się bardzo dobrze rozmnażać.
Również dieta bogata w cukry sprzyja namnażaniu się grzybów. Podobnie jak długotrwałe przyjmowanie antybiotyków lub innych leków, a także chemioterapia.
Drożdżaki rozprzestrzeniają się najczęściej na narządach płciowych, w jelitach, na paznokciach lub w fałdach skórnych.
Najczęściej dotyka to osoby z osłabionym układem odpornościowym. Białaczka, AIDS lub cukrzyca sprzyjają infekcji. Również korzystanie z publicznych toalet, kontakt fizyczny, wizyty w szpitalu lub stosunki seksualne bez zabezpieczenia mogą prowadzić do zakażenia.
Jeśli dana osoba zaraziła się drożdżakami lub doszło do ich namnożenia, eksperci mówią o grzybicy.
Drożdżaki pojawiają się najczęściej na błonach śluzowych, ponieważ wilgotne środowisko stanowi dla nich idealną pożywkę. Istnieją różne przyczyny występowania infekcji drożdżakowych oraz określone czynniki sprzyjające rozwojowi choroby.
Należą do nich:
U osób umierających często dochodzi do infekcji jamy ustnej grzybami i bakteriami. Staranna higiena jamy ustnej i nawilżanie błon śluzowych mogą ograniczyć stany zapalne.
Również wysokie spożycie cukru może sprzyjać infekcjom drożdżakowym. Osoby, które wiedzą, że mają skłonność do infekcji drożdżakowych, powinny ograniczyć spożycie cukru.
Objawy kandydozy często pozostają początkowo niezauważone. Kiedy już się pojawią, nie zawsze łatwo jest znaleźć ich przyczynę. Objawy są różnorodne i zależą od tego, gdzie występuje zakażenie grzybicze:
Inne objawy to: osłabienie, brak sił, nudności, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zgaga, zawroty głowy i bóle głowy.
Najczęściej dotykają one niemowlęta, kobiety w ciąży oraz osoby starsze i chore.
Dodatkowe czynniki ryzyka to:
Infekcja drożdżakowa występuje głównie na błonie śluzowej jamy ustnej, w przewodzie pokarmowym oraz w pochwie.
W rzadkich przypadkach grzybica przedostaje się do krwi i powoduje tam posocznicę. Do infekcji drożdżakowych należą między innymi pleśniawki u niemowląt oraz grzybica pochwy u kobiet.
Nawet najmłodsze dzieci mogą zachorować na infekcje drożdżakowe. Przyczyną są nieczyste butelki dla niemowląt, w których znajdują się resztki mleka. Infekcję można rozpoznać po białawych plamach w kącikach ust dziecka.
Kandydoza jamy ustnej: biały nalot na języku niemowlęcia @ Victoria M / AdobeStock
Drożdżaki szybko przemieszczają się z jamy ustnej przez przełyk do żołądka. Tam gwałtownie się namnażają i zakażają również jelito cienkie i grube. Skutkiem tego są silne i wodniste biegunki.
Skutkiem tego są bóle brzucha, ciężkie biegunki i bóle w jamie ustnej. Dziecko odmawia jedzenia. Zwiększa to prawdopodobieństwo odwodnienia.
Jako matka lub ojciec nie możesz samodzielnie leczyć pleśniawki. Jest to częsta dolegliwość, dobrze znana każdemu pediatrze i lekarzowi pierwszego kontaktu. Dlatego należy niezwłocznie udać się z dzieckiem do lekarza.
Proszę nie próbować usuwać białawych nalotów z jamy ustnej dziecka. Po pierwsze, przeniesie to infekcję drożdżakową w inne miejsce, a po drugie, będzie to bardzo bolesne dla dziecka.
Pediatra przepisze dziecku lek przeciwgrzybiczy, a w razie potrzeby roztwór elektrolitów. Jeśli dziecko jest już odwodnione, musi trafić do szpitala.
Jeśli pleśniawka u dziecka zostanie wykryta na czas, dziecko wyleczy się z infekcji w ciągu kilku dni. Ważna jest dobra higiena i częsta zmiana pieluch. Jeśli rodzice czekają zbyt długo, narażają zdrowie i życie swojego dziecka.
Dlatego po każdym użyciu należy skrupulatnie myć butelki dla niemowląt. Do tego służą sterylizatory, które myją butelki gorącą wodą. W ten sposób można wykluczyć infekcję drożdżakową.
Bardzo nieprzyjemna jest również infekcja drożdżakowa pochwy, zwana również grzybicą pochwy. Grzybica pochwy występuje często i ma różne przyczyny.
Już przed pierwszym stosunkiem seksualnym dziewczynka może być podatna na infekcje drożdżakowe z powodu zmian hormonalnych.
Objawy: białawy, piekący upływ i silne swędzenie. Najczęściej dotyczy to okolicy odbytu i zewnętrznej części pochwy.
Partner seksualny również może zachorować. Jednak infekcje drożdżakowe u mężczyzn przebiegają znacznie łagodniej niż u kobiet. Gdy wrażliwe środowisko pochwy kobiety zostanie zaburzone, drożdżaki mają tam łatwe zadanie.
Candida Albicans często pojawia się w okresie dojrzewania i u kobiet w ciąży. Zmiany hormonalne powodują zmianę flory pochwy. Inną przyczyną infekcji drożdżakowej pochwy jest częsta zmiana partnerów i stosunki płciowe bez zabezpieczenia.
Sprzyja to również wszelkiego rodzaju infekcjom. Konsekwencją mogą być poważne choroby, takie jak HIV. Dlatego każdy powinien odpowiedzialnie dbać o swoje zdrowie.
Infekcje grzybicze mogą również występować jako objaw towarzyszący innym chorobom, takim jak rak szyjki macicy, rak pochwy i rak jajników.
Osoby z cukrzycą są bardziej narażone na infekcje drożdżakowe. Ale też choroby wątroby i nerek mogą sprzyjać infekcjom drożdżakowym. W przypadku AIDS grzybice występują prawie zawsze.
Bardzo wiele infekcji grzybiczych występuje u kobiet noszących bieliznę wykonaną z materiałów syntetycznych. Są one nieprzepuszczalne dla powietrza, co ułatwia rozwój zarodników grzybów.
Nie tylko noszenie niewłaściwej bielizny, ale także pozostawianie na ciele mokrego stroju kąpielowego może wywołać infekcję drożdżakową.
Kolejną przyczyną kandydozy jest nadmierna higiena intymna. Flora pochwy składa się również z różnych „dobrych” bakterii. Jeśli naturalna flora zostanie usunięta poprzez płukanie pochwy lub zbyt częste mycie, nieuchronnie dojdzie do infekcji.
Są kobiety, które są podatne na kandydozę pochwy. Pomimo niezliczonych zabiegów ginekologicznych z użyciem leków przeciwgrzybiczych i odbudowy flory pochwy za pomocą bakterii kwasu mlekowego, chorują one wielokrotnie.
Kobiety te powinny:
Gdy infekcja drożdżakowa pojawia się w przypadku chorób nieuleczalnych lub śmiertelnych, trudno jest ją opanować.
U pacjentów z nowotworami po chemioterapii często występują infekcje grzybicze. Ponieważ układ odpornościowy jest osłabiony, infekcja grzybicza może szybko przedostać się do krwi i wywołać tam sepsę. Infekcje grzybicze mogą zatem prowadzić do śmierci.
Leczenie kandydozy odbywa się bezpośrednio na skórze za pomocą leków przeciwgrzybiczych. Do tego celu dostępne są maści, kremy i nalewki. Również zakażenie narządów wewnętrznych można leczyć lekami przeciwgrzybiczymi.
W ciężkich przypadkach całkowicie wyklucza się spożycie cukru, aby pozbawić zarodniki grzybów pożywienia. Zmiany chorobowe należy utrzymywać w stanie suchym. W przypadku silnego swędzenia pacjenci otrzymują leki, a w razie potrzeby środki uspokajające.
Można zapobiegać infekcjom drożdżakowym w następujący sposób:
Osoby z silnym układem odpornościowym znacznie rzadziej zapadają na infekcje drożdżakowe. Ogranicz lub unikaj palenia tytoniu i picia alkoholu, spożywania cukru i fast foodów. Zamiast tego często wychodź na świeże powietrze i wysypiaj się. Zmniejsza to ryzyko zakażenia grzybicą.
Jeśli podejrzewasz, że masz infekcję drożdżakową, nie czekaj, tylko od razu idź do lekarza. W diagnozie i leczeniu zazwyczaj biorą udział specjaliści z różnych dziedzin medycyny: pediatria, ginekologia oraz specjaliści od chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową.
Zanim zaczniesz leczyć się na własną rękę, poproś lekarza o postawienie diagnozy. Wtedy infekcja szybko się wyleczy.
