Medulloblastoma: specjaliści i informacje

Medulloblastoma jest najczęstszym nowotworem złośliwym mózgu u dzieci i młodzieży poniżej 15 roku życia. Natomiast u dorosłych medulloblastomy występują bardzo rzadko.

Poniżej znajdą Państwo dodatkowe informacje oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się medulloblastomą.

Ogólnie rzecz biorąc, nowotwory mózgu występują u dzieci częściej niż inne rodzaje nowotworów. Medulloblastoma wykrywa się często między piątym a siódmym rokiem życia. Zazwyczaj znajduje się w tylnej części głowy, a szanse na wyleczenie są duże, jeśli zostanie wykryty na czas.

Rozwój medulloblastomy

Guz rozwija się z tak zwanych komórek embrionalnych, niedojrzałych. Rośnie z móżdżku, czyli cerebellum, w otaczającą tkankę. Znajduje się tam na przykład czwarta komora, komora mózgowa przylegająca do móżdżku. Jest ona wypełniona płynem mózgowo-rdzeniowym, zwanym również płynem mózgowym. Płyn mózgowo-rdzeniowy otacza cały mózg i pełni ważną funkcję buforową.

Jeśli medulloblastoma wrośnie do komory, może uwalniać komórki nowotworowe do płynu mózgowo-rdzeniowego i w ten sposób bardzo szybko się rozprzestrzeniać. Może to prowadzić do powstawania nowotworów wtórnych, tzw. przerzutów.

Powstają one przede wszystkim w obszarach, które często mają kontakt z płynem mózgowym, takich jak na przykład opony mózgowe.

Przyczyny medulloblastomy

Przyczyny powstawania medulloblastomu są w dużej mierze nieznane. Komórki embrionalne, z których się on rozwija, nie są jeszcze zróżnicowane. Zaczynają rosnąć w sposób niekontrolowany i szybki.

Istnieje kilka zmian genetycznych, o których wiadomo, że częściej towarzyszą medulloblastomowi. Należy do nich na przykład zmiana określonych chromosomów komórek embrionalnych. Podwyższone ryzyko występuje u dzieci, które musiały być poddane radioterapii z powodu innej choroby. Radioterapia, na przykład w związku z białaczką, może zatem stanowić czynnik ryzyka.

Objawy medulloblastomy

Medulloblastoma wywołuje objawy już w bardzo wczesnym stadium, ponieważ rośnie bardzo szybko. Prowadzi to do podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego, które wywołuje niespecyficzne objawy. Mogą one również wskazywać na inne choroby. Do ogólnych problemów zalicza się:

• bóle głowy,
• nudności,
• wymioty.

Ponadto medulloblastoma wywołuje różne dolegliwości, w zależności od tego, gdzie się rozprzestrzenił. Specyficzne objawy mogą obejmować:

• zaburzenia widzenia (na przykład zez),
• zaburzenia czucia (np. drętwienie),
• zaburzenia równowagi,
• problemy z koordynacją ruchową,
• objawy porażenia,
• zmiany w zachowaniu.

Diagnoza medulloblastomy

Oprócz standardowego badania lekarskiego, w wykrywaniu medulloblastomu kluczowe znaczenie mają przede wszystkim badania obrazowe. Dostarczają one obrazu mózgu i mogą w ten sposób dostarczyć informacji na temat wielkości, lokalizacji i rozprzestrzenienia się medulloblastomu.

Szczególnie pomocna jest w tym przypadku rezonans magnetyczny (MRI). Za pomocą MRI lekarze mogą zbadać część lub całe ciało pacjenta. Badanie MRI może zatem dostarczyć informacji o tym, czy medulloblastoma już się rozprzestrzenił.

Czas trwania badania może wahać się od kilku minut do ponad godziny. W celu wykonania badania pacjent jest umieszczany na ruchomym stole i wprowadzany do urządzenia, czyli tomografu. Urządzenie to przypomina dużą rurę.

Rezonans magnetyczny wykorzystuje magnetyzm i dlatego nie wymaga promieniowania rentgenowskiego. Atomy wodoru są najmniejszymi cząstkami w naszym ciele. Można na nie oddziaływać za pomocą silnego magnesu, na przykład podczas badania MRI.

Stężenie atomów wodoru różni się w zależności od warstwy tkanki, dzięki czemu można je łatwo odróżnić. Ponieważ mózg zawiera szczególnie dużo atomów wodoru, można go bardzo dobrze zobrazować. Również tkankę nowotworową zazwyczaj można dobrze odróżnić od tkanki zdrowej, ponieważ ma ona inną zawartość wodoru.

Kolejnym ważnym elementem badania jest punkcja lędźwiowa. Polega ona na pobraniu za pomocą igły wydrążonej próbki płynu mózgowo-rdzeniowego z okolicy kręgosłupa. Próbka ta jest następnie badana w laboratorium pod kątem obecności komórek nowotworowych, ponieważ płyn mózgowo-rdzeniowy często ma kontakt z guzem.

Rezonans magnetyczny (MRI) jest ważną metodą diagnostyczną w przypadku medulloblastomy © romaset | AdobeStock

Operacja medulloblastoma

Ponieważ medulloblastoma rośnie tak szybko, konieczne jest szybkie i intensywne leczenie. Szczególnie ważne w leczeniu jest chirurgiczne usunięcie guza. Chirurdzy starają się usunąć cały guz. Nie zawsze jest to jednak możliwe, ponieważ guz mógł już wrosnąć w otaczające tkanki.

W takich przypadkach po operacji następuje bezpośrednio dalsza terapia. Można ją również wykorzystać do zmniejszenia guza, a następnie jego całkowitego usunięcia.

W przypadku leczenia uzupełniającego istotny jest również wiek dziecka.

Radioterapia medulloblastoma

Od około trzeciego do piątego roku życia dzieci poddawane są radioterapii. W tym celu odpowiednie miejsce jest poddawane działaniu promieniowania jonizującego, takiego jak promieniowanie rentgenowskie lub elektronowe.

Promieniowanie zapobiega podziałom komórek nowotworowych, co powoduje ich stopniowe obumieranie. Służy to również zabiciu komórek nowotworowych w płynie mózgowo-rdzeniowym i zapobieganiu dalszemu rozprzestrzenianiu się nowotworu.

Jednak u małych dzieci radioterapia może prowadzić na przykład do zaburzeń rozwoju, dlatego nie stosuje się jej w tym przypadku.

Chemioterapia medulloblastomy

Małe dzieci zamiast radioterapii otrzymują zazwyczaj chemioterapię. W tym przypadku stosuje się określone leki, tzw. cytostatyki. Zawierają one substancje czynne, które hamują dalszy wzrost guza.

Substancje czynne cytostatyków atakują jednak również zdrowe komórki. Dlatego podczas terapii mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak wypadanie włosów, nudności i wymioty.

Nawrót medulloblastomy

Medulloblastoma może nawrócić nawet po całkowitym usunięciu, jeśli w organizmie pozostały pojedyncze komórki nowotworowe. Dlatego szczególnie ważna jest odpowiednia opieka pooperacyjna i regularne kontrole, aby jak najwcześniej wykryć nawrót choroby.

W takim przypadku można zastosować takie samo leczenie, jak przy pierwszym wystąpieniu guza. Nawrót choroby pojawia się zazwyczaj w ciągu pierwszych trzech lat po skutecznym leczeniu.

FAQ

1. Jakie są podtypy medulloblastomy? Medulloblastomy dzieli się na cztery podgrupy molekularne – w tym WNT i SHH oraz grupę 4. Podtyp guza ma decydujący wpływ na rokowanie i wybór terapii.

2. Jak diagnozuje się medulloblastomę?
W momencie diagnozy przeprowadza się badanie kliniczne. Tomografia komputerowa (TK) z kontrastem oraz inne badania obrazowe dostarczają informacji na temat lokalizacji i zasięgu guza – obrzęk brodawki wzrokowej może być wczesnym objawem podwyższonego ciśnienia w czaszce.

3. Jak leczy się medulloblastomę?
Resekcja guza jest najważniejszym etapem leczenia medulloblastomy. Następnie, w zależności od wieku, przeprowadza się radioterapię OUN lub chemioterapię w celu zniszczenia pozostałych komórek nowotworowych.

4. Czy medulloblastoma może nawrócić?
Nowotwory występujące w dzieciństwie i okresie młodzieńczym, takie jak medulloblastoma, mogą nawrócić po skutecznym leczeniu – nawroty pojawiają się zazwyczaj w ciągu pierwszych trzech lat. Dlatego regularna obserwacja ma kluczowe znaczenie dla wczesnego wykrycia przerzutów.