Neurochirurgia dziecięca zajmuje się diagnostyką i leczeniem chirurgicznym urazów, chorób oraz wad rozwojowych:
Najczęstszą chorobą w neurochirurgii dziecięcej jest wodogłowie u dzieci, zwane również wodogłowiem.
Jest to patologiczna zmiana w układzie płynów mózgowo-rdzeniowych w mózgu, która wynika z różnych przyczyn.
Inną często spotykaną chorobą w neurochirurgii dziecięcej jest uraz czaszkowo-mózgowy. Powstaje on często w wyniku działania siły zewnętrznej podczas wypadku lub nadmiernego potrząsania dzieckiem (uraz potrząsania).
Guzy mózgu są najczęstszymi nowotworami w wieku dziecięcym. Operacje te zazwyczaj przeprowadza doświadczony zespół neurochirurgów dziecięcych.
Inne schorzenia, które leczy neurochirurgia dziecięca, to na przykład:
- mikrocefalia (zmniejszony obwód głowy)
- Encefalocele (otwory np. w czaszce, przez które tkanka mózgowa może wybrzuszać się na zewnątrz)
- Tethered cord (przytwierdzony rdzeń kręgowy)
- Torbiele rdzenia kręgowego
- Spina bifida (szczeliny w kręgosłupie, wada cewy nerwowej, tzw. otwarty grzbiet)
Spina bifida occulta to wada kręgosłupa, której nie da się wykryć za pomocą badań obrazowych. Może to być niepełne zamknięcie tylnych łuków kręgowych bez znaczenia klinicznego.
Możliwe są również złożone wady rozwojowe w okolicy rdzenia kręgowego, takie jak:
- Wady Chiari (przemieszczenie tkanki móżdżku do kanału kręgowego rdzenia kręgowego)
- kraniosynostoza (przedwczesne zrośnięcie szwów czaszkowych)
- Wady rozwojowe naczyń mózgowych i rdzeniowych
- nowotwory rdzenia kręgowego
- padaczka
- Spastyczność
- Zaburzenia ruchowe typu dystonicznego
- Urazy nerwów obwodowych
- Uszkodzenia nerwów w wyniku porodu
- Infekcje ośrodkowego układu nerwowego i otaczających struktur
W około 1 na 1000 przypadków dziecko rodzi się z wodogłowiem (hydrocefalus) @ Pepermpron /AdobeStock
Aby zapewnić optymalne leczenie dzieci z chorobami neurochirurgicznymi, konieczna jest najpierw precyzyjna diagnostyka.
Neurochirurdzy, w ścisłej współpracy z radiologami, przeprowadzają diagnostykę, a następnie planują terapię. W zależności od rodzaju schorzenia angażują również innych specjalistów.
Specjalizacje, z którymi neurochirurgia dziecięca często współpracuje, to:
- pediatria
- Chirurdzy dziecięcy
- Chirurdzy szczękowo-twarzowi
- Ortopedzi dziecięcy
- Onkolodzy dziecięcy
Badania i konsultacje obejmują:
- endokrynologiczne (pomiar hormonów)
- mikrobiologiczne (badanie na obecność bakterii, drożdżaków i wirusów)
- wirusologiczne (wykrywanie infekcji wirusowych)
- histologiczne (badanie zmian tkankowych pod mikroskopem)
Ponadto dostępne są liczne metody obrazowania:
Do repertuaru diagnostycznego neurochirurga dziecięcego należą również następujące procedury:
- EEG (elektroencefalografia)
- Badania neurologiczne (na przykład testy motoryczne i czuciowe) oraz
- badania neurofizjologiczne (np. rejestracja potencjałów wywołanych, pomiar prędkości przewodzenia nerwowego, elektromiografia)
EEG to metoda badania służąca do rejestrowania krzywej fal mózgowych @ ShunTerra /AdobeStock
Neurochirurgia ogólna, a w szczególności neurochirurgia dziecięca, to nowoczesna specjalizacja medyczna. Ze względu na uwarunkowania anatomiczne i ogromne znaczenie tkanki nerwowej dla człowieka, chirurdzy muszą spełniać wysokie wymagania zawodowe.
Neurochirurgom pomagają najnowocześniejsze techniki, takie jak:
- mikroskopia operacyjna
- neuronawigacja
- intraoperacyjny neuromonitoring oraz
- intraoperacyjne badanie ultrasonograficzne
Sale operacyjne są nowocześnie wyposażone. Dzięki połączeniu minimalnie inwazyjnych technik endoskopowych podczas zabiegu można oszczędzić zdrową tkankę nerwową. Zmniejsza się ryzyko wystąpienia zaburzeń czynnościowych związanych z operacją.
Zabiegi w przypadku wad rozwojowych naczyń, deformacji lub nowotworów wykonywane są metodą mikrochirurgiczną.
Po zabiegu operacyjnym następuje ścisła opieka pooperacyjna. Odbywa się ona zazwyczaj we współpracy z przylegającą kliniką dziecięcą oraz innymi specjalistami.
Nie ma specjalizacji „neurochirurg dziecięcy”. W neurochirurgii dziecięcej pracują zazwyczaj neurochirurdzy, którzy specjalizują się w leczeniu niemowląt, dzieci i młodzieży.
Aby móc wykonywać zawód specjalisty neurochirurgii, konieczne jest ukończenie studiów medycznych. Po studiach medycznych następuje szkolenie, które trwa 72 miesiące.
Szkolenie to prowadzi do uzyskania kompetencji specjalisty. W tym celu przyszły neurochirurg musi przeprowadzić określoną liczbę procedur diagnostycznych i terapeutycznych.
Kształcenie w zakresie neurochirurgii polega na zdobywaniu wiedzy, doświadczenia i umiejętności w następujących obszarach:
- Diagnozy
- Operacyjnych, okołooperacyjnych i zachowawczych metod leczenia
- Opieki pooperacyjnej i rehabilitacji chorób, urazów i ich następstw
- Zabiegów neurochirurgicznych
Do zabiegów neurochirurgicznych należą:
- Zabiegi na nerwach obwodowych i wegetatywnych (przesunięcie i zszycie nerwów, usunięcie guza)
- Zabiegi na kręgosłupie (na przykład leczenie urazów kręgosłupa)
- Zabiegi w przypadku urazów czaszkowo-mózgowych
- Zabiegi w przypadku guzów mózgu i rdzenia kręgowego
- Zabiegi w przypadku wad rozwojowych czaszki, mózgu i rdzenia kręgowego
- Zabiegi w przypadku zespołów bólowych
Praca z dziećmi wymaga wrażliwości i empatii wobec samych dzieci, ale także wobec obaw i lęków rodziców.
