Lampa szczelinowa (zwana również mikroskopem szczelinowym) należy do najważniejszych urządzeń diagnostycznych w okulistyce. Podczas badania za pomocą lampy szczelinowej wiązka światła skupiona w postaci szczeliny jasno oświetla oko pacjenta. Dzięki temu lekarz może obejrzeć oko przez lupę powiększającą (mikroskop).
Poniżej znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów wykonujących badanie za pomocą lampy szczelinowej.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Krótki przegląd:
Badanie za pomocą lampy szczelinowej uchodzi za jedną z najważniejszych metod diagnostycznych w okulistyce: Wiązka światła w kształcie szczeliny oświetla gałkę oczną przy odpowiednim oświetleniu i dużym powiększeniu, dzięki czemu lekarz może szczegółowo ocenić przednią i tylną część oka. Za pomocą mikroskopu z lampą szczelinową można zdiagnozować różne wady w różnych warstwach tkanki oka – od zmian w rogówce, przez zaćmę, aż po odwarstwienie siatkówki. W połączeniu z tonometrem można również zmierzyć ciśnienie wewnątrzgałkowe. Badanie jest bezbolesne.
Przegląd artykułów
Działanie i zastosowanie lampy szczelinowej
Za pomocą lampy szczelinowej okulista może wykryć niewielkie nierówności i zmiany w rogówce. Lampa szczelinowa zapewnia powiększenie od 6 do 30 razy.
Ponieważ okulista patrzy przez mikroskop obiema oczami, widzi trójwymiarowy obraz. Lampa szczelinowa jest więc mikroskopem stereoskopowym.
Lampa szczelinowa jest używana do szczegółowych badań oczu od 1911 roku. Eksperci już dawno znaleźli sposoby na lepsze oświetlenie i powiększenie ledwo widocznych struktur oka.
Szczególnie spojrzenie do wnętrza oka i na drobne szczegóły siatkówki nie jest możliwe bez pomocy. W tym celu lampą szczelinową jest środkiem z wyboru. W mikroskopie z lampą szczelinową gałka oczna jest dokładnie oglądana przy oświetleniu i dużym powiększeniu.
Szerokość szczeliny świetlnej można regulować. Również metody oświetlenia są zmienne (rozproszone, bezpośrednie, boczne, czołowe).
Dzięki temu możliwa jest dokładna kontrola optyczna wszystkich przednich i środkowych, a także, przy użyciu dodatkowej soczewki, tylnych odcinków oka.
Wraz z badaniem za pomocą lampy szczelinowej można zastosować inne instrumenty. Istnieje na przykład możliwość robienia zdjęć lub nagrywania filmów, a także pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego. Procedura ta jest stosowana zarówno profilaktycznie w ramach badań profilaktycznych, jak i w celu wyjaśnienia istniejących dolegliwości.
Wąska wiązka światła umożliwia optyczny przekrój przez przezroczyste części oka @ mmphoto /AdobeStock
Za pomocą lampy szczelinowej można zdiagnozować:
- Urazy rogówki
- Zmętnienia soczewki (zaćma)
- Różne stany zapalne i krwawienia w przedniej i środkowej części oka
W dnie oka można rozpoznać takie schorzenia, jak zmiany w siatkówce, odwarstwienie siatkówki lub uszkodzenie głowy nerwu wzrokowego.
Obszary badania
Lampa szczelinowa służy do wykrywania różnych chorób oczu i umożliwia powiększone obrazowanie badanego oka we wszystkich jego częściach.
Poniższa lista zawiera obszary oka, które można zbadać za pomocą lampy szczelinowej:
- Powieki
- Spojówka
- Rogówka
- Przednia komora oka
- Boczne obszary przedniej komory oka
- Soczewka
- Ciało szkliste
- Siatkówka
- Główka nerwu wzrokowego
- Obszar najostrzejszego widzenia, plamka żółta
Badanie za pomocą lampy szczelinowej pozwala wykryć następujące zaburzenia i choroby:
- Uszkodzenia rogówki
- Urazy, oparzenia chemiczne i termiczne
- Uszkodzenia nabłonka rogówki
- Zapalenie rogówki
- Nieprawidłowości w krzywiznie i wielkości rogówki
- Zmniejszenie objętości tkanki, zwyrodnienie rogówki
- Dystrofia, obustronna, postępująca, dziedziczna
- Zmętnienie rogówki
- Badanie twardówki
- głębokie warstwy twardówki pod kątem urazów, przebarwień i zaniku tkanki
- Skleraktasia
- Zmiany zwyrodnieniowe i zwapnienia w okolicy szczelin powiekowych
- Zapalenie nadtwardówki
- Zapalenie twardówki
- Zaćma
- Zmiany położenia soczewki
- Zapalenie tęczówki oraz ciała rzęskowego
- Nowe tworzenie naczyń tęczówki spowodowane zmniejszonym ukrwieniem siatkówki
- Nowotwory wszystkich części oka
- Wady rozwojowe tęczówki, soczewki, powieki lub naczyniówki
- Aniridia
- Albinizm
- Zmętnienie ciała szklistego
- Zapalenia wewnątrzgałkowe
- Retinopatia cukrzycowa
- Zwyrodnienie plamki żółtej
Badanie za pomocą lampy szczelinowej
Podczas badania oczu za pomocą lampy szczelinowej pacjent siedzi naprzeciw lekarza. Podpórka pod brodę oraz wyściełana podpórka na czoło stabilizują głowę pacjenta, aby nie poruszał się podczas badania.
Aby dobrze obejrzeć dno oka, źrenice pacjenta muszą być rozszerzone. W tym celu pacjent otrzymuje krople do oczu, które rozszerzają źrenice.
Ponadto otrzymuje on środek znieczulający w postaci kropli do oczu – rozszerzenie źrenic osiąga się za pomocą kropli do oczu, a znieczulenie odbywa się dodatkowo w formie znieczulenia miejscowego. Dzięki temu pacjent nie mruży oczu. Lekarz oświetla przednią część oka skupionym wiązką światła. W ten sposób może wykryć ewentualne nienaturalne i patologiczne zmiany.
Lampa szczelinowa jest najważniejszym urządzeniem diagnostycznym w okulistyce @ andrey /AdobeStock
Powikłania i ryzyko związane z badaniem za pomocą lampy szczelinowej
Badanie za pomocą lampy szczelinowej, przeprowadzane bezdotykowo, nie wiąże się z żadnym ryzykiem. Nie ma przy tym konieczności stosowania urządzeń wymagających bezpośredniego kontaktu z rogówką. Jednak podczas podawania kropli do oczu mogą wystąpić działania niepożądane.
Są to głównie:
- Reakcje alergiczne
- Swędzenie
- Pieczenie w oczach
- Zaczerwienienie spojówek
- Zwiększone łzawienie
Ewentualne dolegliwości ustępują bez problemów po krótkim czasie.
Lekowe rozszerzenie źrenic wymaga ostrożności: źrenica zwykle zwęża się, gdy wpada do niej światło. Lek blokuje tę funkcję.
Dlatego nawet normalne światło może powodować oślepienie. Z tego powodu nie wolno prowadzić pojazdów, dopóki lek działa.
FAQ
1. Czym jest mikroskopia szczelinowa? W mikroskopii szczelinowej skupiona wiązka światła oświetla oko, podczas gdy lekarz ogląda je przez mikroskop o powiększeniu od 6 do 30 razy – dzięki temu można dobrze ocenić nawet drobne struktury.
2. Jakie choroby oczu można w ten sposób zdiagnozować? Badanie za pomocą mikroskopu z lampą szczelinową stosuje się w celu postawienia diagnozy w przypadku zmian rogówki, zaćmy, stanów zapalnych, zwyrodnienia plamki żółtej i retinopatii cukrzycowej, a także w celu monitorowania przebiegu istniejących dolegliwości.
3. Jak przygotowuje się pacjenta do badania? Pacjent jest stabilizowany za pomocą podpórki pod brodę i czoło. W celu rozszerzenia źrenic i znieczulenia otrzymuje krople do oczu – tzw. środek rozszerzający źrenice oraz znieczulenie miejscowe.
4. Czy badanie wiąże się z jakimkolwiek ryzykiem? Samo badanie jest bezpieczne. Krople do oczu mogą czasami powodować swędzenie lub pieczenie; ponadto ze względu na rozszerzenie źrenic po badaniu nie wolno prowadzić samochodu.
