Pęcherz drażliwy to rodzaj nietrzymania moczu. Osoby dotknięte tą dolegliwością często odczuwają nagłą, silną potrzebę oddania moczu, mimo że pęcherz jest słabo wypełniony.
Skutkiem tego jest ponadprzeciętna częstotliwość oddawania moczu w niewielkich ilościach (zwana również pollakiurią). Możliwe jest również mimowolne oddawanie moczu. Inne nazwy pęcherza drażliwego to pęcherz nadaktywny lub hiperaktywny.
W przypadku pęcherza nadaktywnego mózg otrzymuje błędny sygnał do opróżnienia pęcherza, mimo że pęcherz nie jest jeszcze wypełniony. Mięśnie ścianek pęcherza kurczą się, powodując nagłą potrzebę oddania moczu, typową dla pęcherza nadaktywnego.
Zasadniczo mamy do czynienia z pęcherzem drażliwym, gdy osoba dotknięta tym schorzeniem
- ponad osiem razy dziennie oraz
- więcej niż dwa razy w nocy
.
Pęcherz drażliwy to często występujący obraz kliniczny, który może pojawić się we wszystkich grupach wiekowych i u obu płci. W Niemczech miliony dorosłych cierpią na nadaktywny pęcherz.
Jednak kobiety – zwłaszcza w wieku od 30 do 50 lat – są dotknięte tym schorzeniem znacznie częściej niż mężczyźni.
Dokładne przyczyny pęcherza drażliwego nie są jeszcze znane. U kobiet za nadaktywność pęcherza mogą odpowiadać zmiany hormonalne i zaburzenia równowagi hormonalnej w czasie ciąży lub menopauzy.
Inne możliwe przyczyny to bodźce związane z zimnem i wilgocią, a także obciążenia psychiczne i emocjonalne, takie jak
Ponadto pęcherz drażliwy może również wystąpić jako skutek uboczny stosowania leków moczopędnych lub innych leków.
Do schorzeń, w których nadaktywność pęcherza może występować jako objaw towarzyszący, należą
Ponadto jako przyczyny pęcherza drażliwego można rozważać również następujące schorzenia:
- przewlekłe infekcje,
- kamienie moczowe,
- niestabilność, nadaktywność lub zaburzenia kontroli mięśnia pęcherza, a także
- zaburzenia koordynacji mięśni dna miednicy i pęcherza.
Głównym objawem pęcherza drażliwego jest nagła, silna potrzeba oddania moczu, mimo że pęcherz jest tylko w niewielkim stopniu wypełniony.
Osoby dotknięte tą dolegliwością oddają mocz częściej niż przeciętnie, a przy tym wydalają tylko niewielkie ilości moczu. W nocy często budzą się, aby udać się do toalety. Przerwy w snu mają znaczący wpływ na samopoczucie.
U osób dotkniętych tą dolegliwością mogą również występować mimowolne oddawanie moczu. Dzieje się to często podczas nagłego wysiłku fizycznego i gwałtownych ruchów, na przykład podczas
- kaszlu,
- kichania,
- śmiechu,
- podnoszenia lub
- noszenia.
W przypadku tej postaci pęcherza drażliwego mówi się również o nietrzymaniu moczu wysiłkowym.
Częste wizyty w toalecie i przerywany sen mogą powodować znaczne pogorszenie jakości życia.
Nagła, silna potrzeba oddania moczu jest głównym objawem pęcherza drażliwego © 9nong | AdobeStock
Diagnoza jest stawiana na podstawie tzw. diagnostyki wykluczającej. W tym celu urolog prowadzący przeprowadza szereg badań. Jego celem jest wykluczenie organicznych lub fizycznych przyczyn występujących dolegliwości. Ostatecznie pozostaje tylko diagnoza pęcherza drażliwego.
Do badań przeprowadzanych w ramach tej diagnostyki wykluczającej należą między innymi
- dokładne badanie urologiczne lub ginekologiczne,
- badanie moczu,
- wymaz z cewki moczowej,
- badanie krwi
- oraz badanie ultrasonograficzne lub prześwietlenie dróg moczowych i pęcherza.
Ponadto można również zmierzyć ciśnienie w pęcherzu. Pozwala to określić, jaką ilość moczu może pomieścić pęcherz i czy mięśnie pęcherza działają prawidłowo.
W celu jednoznacznego rozpoznania pęcherza drażliwego pomocne może być również prowadzenie dziennika oddawania moczu. Osoba dotknięta tym schorzeniem zapisuje w nim między innymi, w jakich sytuacjach i jak często odczuwa potrzebę oddania moczu oraz ile płynów spożywa dziennie.
W leczeniu pęcherza drażliwego można zastosować różne środki. Należą do nich ukierunkowane ćwiczenia mięśni dna miednicy oraz tzw. trening pęcherza lub trening kontroli oddawania moczu.
U wielu osób nagła potrzeba oddania moczu wynika ze stresu psychicznego lub emocjonalnego albo z sytuacji konfliktowych. Dlatego w niektórych przypadkach pomocna może być również psychoterapia.
Ponadto można również zastosować
- leki,
- ćwiczenia relaksacyjne oraz
- ciepłe kąpiele siedzące
łagodzić dolegliwości związane z pęcherzem drażliwym.
W profilaktyce pęcherza drażliwego skuteczne jest między innymi
- zmniejszenie nadwagi,
- rezygnacja z palenia oraz
- ograniczenie nadmiernego spożycia alkoholu i kawy.
Trening pęcherza lub trening kontroli oddawania moczu
Celem treningu pęcherza lub treningu kontroli pęcherza jest celowe ćwiczenie mięśni pęcherza przez osoby dotknięte tym problemem. W ten sposób mogą nauczyć się kontrolować potrzebę oddania moczu.
W ramach takiego treningu osoba dotknięta problemem celowo powstrzymuje potrzebę oddania moczu. W ten sposób stara się jak najdłużej opóźnić pójście do toalety i opróżnienie pęcherza.
Ponadto ustala regularne pory, w których udaje się do toalety.
W przypadku pęcherza drażliwego mięśnie pęcherza można również trenować poprzez picie dużej ilości płynów. W ten sposób osoba dotknięta tym schorzeniem może zwiększyć pojemność pęcherza.
Leczenie farmakologiczne
Również leki mogą przynieść ulgę w przypadku pęcherza drażliwego i poprawić funkcjonowanie pęcherza. Należą do nich między innymi preparaty ziołowe, takie jak kapsułki z
- żurawiną,
- liści mącznicy lekarskiej lub
- składnikami dyni.
W przypadku pęcherza drażliwego często stosuje się również tzw. leki antycholinergiczne lub spazmolityki. Mają one na celu rozluźnienie mięśni pęcherza.
Leki antycholinergiczne to leki, które oddziałują na mięśnie pęcherza i układ nerwowy, rozluźniając w ten sposób mięśnie pęcherza. Leki przeciwskurczowe to środki, które zmniejszają skłonność mięśni pęcherza do skurczów. W przypadku kobiet z pęcherzem nadaktywnym wskazana jest również terapia preparatami zawierającymi estrogen.
Czym jest pęcherz drażliwy?
Pęcherz drażliwy to zaburzenie czynności pęcherza moczowego charakteryzujące się częstym i nagłym parciem na mocz. Pęcherz nadreaktywny często powoduje konieczność ciągłego korzystania z toalety, mimo że ilość moczu jest niewielka. Wiele osób dotkniętych tym schorzeniem odczuwa dolegliwości związane z pęcherzem drażliwym jako bardzo uciążliwe.
Jakie objawy występują w przypadku pęcherza drażliwego?
Typowe objawy pęcherza drażliwego to częsta potrzeba oddania moczu, nocne wizyty w toalecie oraz problemy z oddawaniem moczu. Niektórzy pacjenci cierpią dodatkowo na nietrzymanie moczu z parcia lub mimowolne oddawanie moczu. Objawy pęcherza drażliwego mogą znacznie obniżyć jakość życia.
Jakie są przyczyny pęcherza drażliwego?
Dokładne przyczyny pęcherza drażliwego nie zawsze są jednoznaczne. Często rolę odgrywają mięśnie pęcherza, menopauza, niedobór estrogenu lub czynniki psychosomatyczne. Również zapalenie pęcherza, kamienie pęcherzowe, napoje o działaniu moczopędnym lub ostre przyprawy mogą wywołać lub nasilić zespół pęcherza drażliwego.
Jak leczy się pęcherz drażliwy?
W leczeniu pęcherza drażliwego często stosuje się trening pęcherza, trening mięśni dna miednicy oraz terapię farmakologiczną. Leki antycholinergiczne lub toksyna botulinowa pomagają uspokoić mięśnie pęcherza i złagodzić silną potrzebę oddania moczu. W ciężkich przypadkach stosuje się elektrodę lub neuromodulację krzyżową.
Czy pęcherz drażliwy można wyleczyć?
To, czy pęcherz drażliwy można wyleczyć, zależy od przyczyny i przebiegu choroby. Wielu pacjentów osiąga znaczną poprawę dzięki terapii pęcherza drażliwego, domowym środkom zaradczym i zmianom w funkcjonowaniu pęcherza. Ważne są regularne badania diagnostyczne, badanie fizykalne i, w razie potrzeby, cystoskopia u urologa.
