Dr med. Wolfgang Zinser, emerytowany ordynator, jest uznanym na arenie międzynarodowej specjalistą w dziedzinie ortopedii i traumatologii, posiadającym szczególne doświadczenie w chirurgii biodra zachowującej staw. Jako certyfikowany specjalista ds. chrząstki oraz uznany ekspert AGA w zakresie stawu biodrowego, kolanowego i skokowego, od ponad dwóch dekad zajmuje się leczeniem i regeneracją uszkodzonych stawów. Jego głównym obszarem zainteresowań jest artroskopia stawu biodrowego, rekonstrukcja chrząstki i obrąbka stawowego, a także innowacyjne procedury, takie jak minimalnie inwazyjna osteotomia okołopanewkowa (PAO) w korekcji dysplazji stawu biodrowego. Dzięki ponad 2000 przeprowadzonych przeszczepów komórek chrzęstnych dr Zinser należy do czołowych światowych ekspertów w tej dziedzinie.
W swojej supernowoczesnej praktyce OrthoExpert oferuje diagnostykę i terapię na najwyższym poziomie naukowym oraz przeprowadza operacje w doskonale wyposażonej prywatnej klinice Graz Ragnitz oraz prywatnej klinice EMCO w Bad Dürrnberg/Salzburg. Jego nadrzędnym celem jest zapewnienie pacjentom indywidualnego, holistycznego i trwałego leczenia – z naciskiem na długotrwałe zachowanie stawów i szybki powrót do aktywnego życia. Jako prezes Towarzystwa Regeneracji Chrząstki i Zachowania Stawów (QKG) dr Zinser angażuje się nie tylko w dalszy rozwój innowacyjnych metod leczenia, ale działa również jako instruktor, prelegent i autor publikacji naukowych. Jego doświadczenie w medycynie sportowej jako byłego reprezentanta kraju w trójskoku pozwala mu dogłębnie zrozumieć specyficzne potrzeby sportowców. Oprócz zabiegów operacyjnych oferuje on szereg nowoczesnych terapii zachowawczych, w tym zastrzyki PRP, terapie kwasem hialuronowym oraz zabiegi chroniące chrząstkę. Jego filozofia opiera się na precyzji, wiedzy specjalistycznej i indywidualnie dostosowanym podejściu do leczenia.
Dzięki ścisłej współpracy z fizjoterapeutami, związkami sportowymi i kolegami po fachu zapewnia każdemu pacjentowi najlepszą możliwą opiekę. Dzięki statusowi lekarza prywatnego może poświęcić każdemu pacjentowi wystarczająco dużo czasu, aby opracować terapię dostosowaną do indywidualnych potrzeb. Każdy, kto szuka doświadczonego specjalisty w dziedzinie chorób bioder, kolan i stawów, jest w najlepszych rękach u dr. Wolfganga Zinsera.
Redakcja Leading Medicine Guide rozmawiała z dr. Zinserem na temat nowoczesnej artroskopii stawu biodrowego.
W ostatnich latach artroskopia stawu biodrowego stała się uznaną techniką minimalnie inwazyjną służącą do diagnozowania i leczenia różnych schorzeń stawu biodrowego. Stosuje się ją przede wszystkim u młodszych i aktywnych sportowo pacjentów, którzy cierpią z powodu bólu lub ograniczeń ruchowych. Typowymi wskazaniami są: zespół uciskowy stawu biodrowego (FAI), uszkodzenia chrząstki lub pęknięcia obrąbka. Dzięki wczesnym badaniom przesiewowym i ukierunkowanej profilaktyce często można uniknąć problemów z biodrem i zużycia stawów lub spowolnić ich postęp.
Przy ustalaniu wskazań do artroskopii stawu biodrowego, zwłaszcza w przypadku zderzenia udowo-panewkowego (FAI) (zderzenie biodrowe) i uszkodzeń obrąbka (uszkodzenia obrąbka stawu biodrowego), należy dokładnie wziąć pod uwagę zarówno kryteria kliniczne, jak i obrazowe.
„W przypadku terapii zachowujących staw istnieją standardowe zalecenia dotyczące obrazowania, przy czym zawsze wykonuje się kilka zdjęć rentgenowskich w celu obliczenia wszystkich kątów. Kluczowym elementem diagnostyki stawu biodrowego jest standardowe zdjęcie panoramiczne miednicy BEZ osłony gonadalnej oraz obrazowanie osiowe, np. zdjęcie Lauensteina, które dostarczają szczegółowych informacji na temat struktur stawu biodrowego i pomagają w rozpoznaniu zmian patologicznych, takich jak artroza, dysplazji lub ucisku. Inne ważne techniki obrazowania w diagnostyce osiowej to zdjęcie Ripsteina i profilowe FAUX (boczne zdjęcie w pozycji stojącej), które przedstawiają konkretne aspekty stawu biodrowego i umożliwiają precyzyjną ocenę różnych schorzeń biodra. Zdjęcie rentgenowskie stanowi podstawę do oceny struktur stawu biodrowego, zwłaszcza w diagnostyce dysplazji i zespołu uciskowego stawu biodrowego (FAI). Aby odróżnić te dwie choroby, niezbędne są pomiary kątowe, które można precyzyjnie obliczyć wyłącznie na podstawie zdjęć rentgenowskich. Dlatego zdjęcie rentgenowskie jest pierwszym niezbędnym badaniem przed zastosowaniem rezonansu magnetycznego” – wyjaśnia dr Zinser i dodaje:
„Badanie MRI odbywa się zgodnie z jasno określonymi wytycznymi, które są ustalone w europejskich zaleceniach. Najpierw wykonuje się zdjęcie ogólne, a następnie sekwencje specyficzne, np. przekrój strzałkowy i czołowy stawu biodrowego, a także sekwencje promieniowe wokół osi szyjki kości udowej. Ta technika promieniowa, w której wirtualna oś przebiega przez szyjkę kości udowej i obraca się o 360 stopni wokół głowy kości biodrowej, pozwala wykryć nieprawidłowości, takie jak deformacja typu cam. Dokładne lokalizacje tej deformacji można precyzyjnie przedstawić jedynie w badaniu MRI. W przypadku młodych pacjentów, u których istnieje podejrzenie nieprawidłowego skrętu szyjki kości udowej (torsji), zaleca się dodatkowo obliczenie w badaniu MRI kąta antetorsji szyjki kości udowej (kąt między osią szyjki kości udowej a osią tylnej linii podstawy kolana). Ważne jest, aby przeprowadzić wszystkie te standardowe badania, ponieważ niekompletny obraz diagnostyczny może prowadzić do błędnych diagnoz. Jeśli na przykład zastosuje się wyłącznie badanie MRI, dysplazja może zostać przeoczona, co w najgorszym przypadku może prowadzić do nieoptymalnego, a nawet błędnego leczenia. Częstym przykładem są pacjenci zgłaszający się z diagnozą uszkodzenia obrąbka i przekonani, że obrąbek wystarczy po prostu zszyć. Ważne jest wyjaśnienie, że uszkodzenie obrąbka w biodrze nie występuje w izolacji, ale zawsze ma przyczynę leżącą u podstaw. Może to być zderzenie udowo-panewkowe (FAI), dysplazja stawu biodrowego lub połączenie obu tych czynników. Jeśli tylko przymocuje się obrąbkę bez leczenia przyczyny, na przykład podczas artroskopii stawu biodrowego, problem nie zostanie trwale rozwiązany, a pacjent nadal będzie odczuwał dolegliwości”.
Od ponad dwudziestu lat dr Zinser z wielką pasją angażuje się w regenerację stawów i chrząstki zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym. Dzięki swojej rozległej wiedzy i doświadczeniu wspiera rozwój tej dziedziny i aktywnie angażuje się w działalność wielu stowarzyszeń medycznych, promując najnowsze odkrycia i innowacyjne metody leczenia.
„Jako wykładowca ważne jest dla mnie przekazywanie mojej wiedzy młodym lekarzom i towarzyszenie im w ich drodze. Ścisła wymiana doświadczeń z kolegami i koleżankami z różnych dziedzin pomaga w opracowywaniu nowych podejść. Głównym celem mojego zaangażowania w stowarzyszeniach specjalistycznych jest edukacja: Terapie zachowujące staw biodrowy powinny być wykonywane przez specjalistów. Niestety wielu pacjentów otrzymuje prawidłową diagnozę zbyt późno – na przykład w przypadku dysplazji stawu biodrowego, gdzie często mijają lata i konsultowanych jest kilku ortopedów, zanim rozpoznane zostaną przyczyny. Często brakuje niezbędnych pomiarów we wczesnym stadium, co opóźnia postawienie diagnozy. W przypadku FAI skierowanie do specjalisty przebiega zazwyczaj nieco szybciej, ale i tutaj edukacja pozostaje niezbędna”, opisuje dr Zinser i dodaje:
„W Niemczech kładzie się obecnie większy nacisk na centralizację klinik, co oznacza, że specjalistyczne ośrodki są łączone w celu zapewnienia bardziej kompleksowej opieki. Nawet jeśli pacjenci muszą w związku z tym liczyć się z dłuższym czasem dojazdu, jest to sensowny krok, ponieważ wszystkie odpowiednie specjalizacje mogą współpracować w dużych klinikach, co optymalizuje leczenie. Wielkość ośrodka nie ma tu większego znaczenia, zwłaszcza w przypadku zabiegów takich jak artroskopia stawu biodrowego, które w Niemczech są częściowo wykonywane nawet ambulatoryjnie. Do tego zabiegu nie są potrzebne oddziały intensywnej terapii, a jedynie niezbędna specjalistyczna wiedza, umiejętności operacyjne oraz kompetentny radiolog na miejscu”.
Zespół uciskowy stawu biodrowego (FAI) to częsta, przedartrotyczna deformacja stawu biodrowego u aktywnych sportowo dzieci i młodzieży. Powstaje on zazwyczaj w wyniku przeciążenia w okresie wzrostu, zwłaszcza w sportach obciążających biodra, takich jak piłka nożna, hokej na lodzie czy koszykówka. Nieleczone FAI typu Cam znacznie zwiększa ryzyko przedwczesnej koksartrozy. Terminowa diagnoza i leczenie – na przykład poprzez artroskopię stawu biodrowego – mogą znacznie poprawić rokowania i zapobiec artrozie. Szczególnie ryzykowne są intensywne fazy treningowe w wieku od 12 do 13 lat. Badania pokazują, że częste obciążenie, urazy nasadowe lub wcześniejsze schorzenia, takie jak choroba Perthesa, mogą przyczyniać się do powstawania tego schorzenia. Podczas gdy przypadki objawowe powinny być operowane wcześnie, ważne jest również monitorowanie bezobjawowych deformacji, aby uniknąć późnych powikłań. W regionie DACH, w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi, występuje niedostateczna dostępność diagnostyki i terapii FAI. Konieczne jest lepsze informowanie pacjentów, lepsze wynagrodzenie za zabiegi zachowujące staw oraz ukierunkowane programy profilaktyczne, aby zmniejszyć długotrwałe uszkodzenia i liczbę operacji wymiany stawu.
Wyniki funkcjonalne i długoterminowe artroskopii stawu biodrowego różnią się znacznie w zależności od wieku pacjenta, przy czym w szczególności młodsze i starsze grupy pacjentów wykazują różne przebiegi pooperacyjne i rokowania.
Młodsi pacjenci, zwłaszcza poniżej 40 roku życia, zazwyczaj odnoszą największe korzyści z artroskopii stawu biodrowego, szczególnie jeśli cierpią na uderzenie femoro-panewkowe (FAI) lub uszkodzenia obrąbka, ale nie wykazują jeszcze znaczących zmian zwyrodnieniowych stawu.
„Statystycznie rzecz biorąc, wszystkie badania pokazują, że im młodsi są pacjenci, tym lepsze jest rokowanie. Wynika to z faktu, że uderzenie udowo-panewkowe (FAI) pojawia się w okresie dojrzewania i od tego czasu postępuje. W zależności od tego, jak aktywny jest pacjent, sytuacja może się różnie rozwijać. Jeśli ktoś uprawia mało sportu lub prawie się nie rusza, dzięki czemu nie dochodzi do typowych ruchów, w których kość uderza o struktury stawowe lub się w nich zakleszcza, często może długo żyć z FAI bez większych dolegliwości. Natomiast u bardziej aktywnych pacjentów wraz ze wzrostem obciążenia biodra nasilają się objawy, ponieważ deformacja coraz bardziej uszkadza struktury stawowe. Im dłużej ktoś żyje z tą szkodliwą deformacją, tym większe są uszkodzenia, które można stwierdzić w stawie. Najlepiej jest skorygować FAI na etapie, na którym nie doszło jeszcze do żadnych lub doszło tylko do niewielkich uszkodzeń struktur stawowych. „Istnieją solidne dowody naukowe wskazujące, że wczesne leczenie pacjentów znacznie zwiększa ich szanse na zachowanie zdrowego stawu biodrowego w późniejszym życiu i zapobiega zużyciu związanemu z wiekiem” – mówi dr Zinser. Głównym celem leczenia jest zatem profilaktyka. Szczególnie często dotyka to młodych, aktywnych sportowo ludzi, którzy borykają się z niespecyficznymi dolegliwościami w okolicy pachwiny. Pacjenci ci często myślą, że mają po prostu naciągnięcie pachwiny lub zakwasy. Tymczasem to zazwyczaj biodro sprawia problemy.
„Wielu pacjentów zgłasza długotrwałe dolegliwości, które początkowo lekceważą jako przeciążenie. Jednak po dokładniejszym zbadaniu często ujawniają się wcześniejsze objawy, takie jak ból mięśni przywodzicieli po wysiłku fizycznym, które mogłyby zostać rozpoznane jako pierwsze sygnały ostrzegawcze. Często zgłaszana jest również rosnąca sztywność biodra i ograniczona ruchomość – dolegliwości, które błędnie tłumaczy się skróceniem mięśni. W rzeczywistości przyczyną FAI jest jednak struktura kostna: podczas rozciągania guzek kostny uderza o staw, co może powodować dalsze uszkodzenia i nasilać objawy” – wyjaśnia dr Zinser.
Aby spowolnić postęp chorób zwyrodnieniowych stawu biodrowego i jak najdłużej odłożyć operację, kluczową rolę odgrywają środki zapobiegawcze i opcje leczenia zachowawczego.
Jeśli pacjent ma objawowe FAI, czyli odczuwa dolegliwości przez dłuższy czas, a te nie ustępują pomimo co najmniej trzymiesięcznej terapii zachowawczej, to zgodnie z aktualnym stanem wiedzy należy rozważyć operację. Szczególnie wtedy, gdy pewne kąty stawu biodrowego są wyraźne. „Badania pokazują, że ryzyko rozwoju radiologicznej artrozy w ciągu najbliższych 13 lat wzrasta o 5% z każdym dodatkowym stopniem przy kącie alfa powyżej 65 stopni, co jest typowe dla CAM-FAI. Przy kącie 66 stopni ryzyko byłoby więc już o 5% wyższe, przy 67 stopniach o 10% i tak dalej. W ciągu życia ryzyko konieczności wszczepienia sztucznego stawu biodrowego wzrasta o 4% z każdym kolejnym stopniem kąta alfa. Oznacza to, że wczesne leczenie może zmniejszyć ryzyko pogorszenia stanu i tym samym ryzyko konieczności wszczepienia protezy biodra w przyszłości. Dlatego pacjenci z objawami, zwłaszcza młodsi, powinni być obecnie operowani, jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów. W przypadkach mniej nasilonego FAI, w których dolegliwości są łagodne, a leczenie zachowawcze, na przykład fizjoterapia, prowadzi do ustąpienia dolegliwości, można początkowo poczekać. Jeśli pacjenci nie uprawiają intensywnych aktywności sportowych, a ich dolegliwości ustępują dzięki fizjoterapii, operacja nie jest konieczna od razu. Jednak gdy tylko objawy powrócą, należy podjąć leczenie. Jeśli leczenie zachowawcze nie przyniesie poprawy w ciągu trzech miesięcy, należy przeprowadzić dokładniejsze badanie w celu obserwacji przebiegu choroby” – wyjaśnia dr Zinser i komentuje możliwości fizjoterapii:
„W fizjoterapii zazwyczaj zaleca się specjalny program, który należy wykonywać dwa razy w tygodniu. Celem jest zmniejszenie tarcia między szyjką kości udowej a panewką – między innymi poprzez wyprostowanie miednicy w celu uniknięcia nadmiernego wygięcia kręgosłupa w dolnej części pleców oraz poprzez rozciąganie często skróconego zginacza biodra. Środki te często mogą przynieść ulgę, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości w przypadku łagodnych objawów. Nie ma dokładnych danych dotyczących skuteczności terapii zachowawczych. Jeśli ból utrzymuje się pomimo terapii, a ocieranie nadal występuje w życiu codziennym lub podczas uprawiania sportu, należy rozważyć operację, aby uniknąć dalszych uszkodzeń”.
Artroskopia stawu biodrowego, zabiegi osteotomiczne zachowujące staw (korygujące nieprawidłowości kostne) oraz terapie zachowawcze oferują różne korzyści i mają swoje mocne strony w zakresie łagodzenia bólu i poprawy funkcji, w zależności od stopnia zaawansowania choroby i konkretnych potrzeb pacjenta.
Artroskopia stawu biodrowego to zabieg minimalnie inwazyjny, podczas którego wykonuje się niewielkie nacięcia w celu zbadania stawu i, w razie potrzeby, usunięcia uszkodzonych obszarów chrząstki lub luźnych ciał stawowych. W przypadkach wczesnej lub umiarkowanej artrozy stawu biodrowego, w których występują jedynie ograniczone uszkodzenia chrząstki lub innych tkanek, artroskopia stawu biodrowego może być dobrym rozwiązaniem. „W leczeniu FAI (zespół uciskowy stawu biodrowego) kluczowe znaczenie ma wyeliminowanie ucisku i związanych z nim dolegliwości. Zazwyczaj podczas operacji biodra dokonuje się korekty zaokrąglonej głowy kości udowej (deformacja typu cam) lub/i panewki biodrowej, aby wyeliminować konflikt. Istnieją różne techniki, ale zasadniczo stosuje się niewielką liczbę nacięć, aby uzyskać dostęp do stawu. Dokładna liczba nacięć może się różnić w zależności od stopnia złożoności operacji – podczas gdy niektórzy chirurdzy potrzebują tylko dwóch nacięć, moja standardowa metoda zakłada trzy, a jeśli konieczne jest dodatkowo opracowanie chrząstki, wykonuje się czwarte nacięcie. Planowanie przebiegu nacięć jest precyzyjne, aby zapewnić optymalne wykonanie zabiegu. Przed właściwą operacją dokładnie zaznacza się ważne punkty orientacyjne stawu biodrowego. Należą do nich między innymi przedni górny wyrostek biodrowy oraz linia środkowa stawu kolanowego. Punkty te pomagają precyzyjnie określić kierunek cięcia, dzięki czemu chirurg może idealnie dotrzeć do stawu. „Nawet przy ponad 2000 wykonanych artroskopiach stawu biodrowego nadal zaznaczam wszystkie istotne punkty, aby zapewnić orientację podczas operacji – przyzwyczaiłem się do tego jako standard” – wyjaśnia dr Zinser, a następnie przechodzi do omówienia właściwych nacięć operacyjnych:
„Operacja przebiega w dwóch fazach. Najpierw pacjent zostaje ułożony w specjalnej pozycji, tak aby noga znalazła się w pozycji zgiętej. Zapewnia to rozluźnienie przedniej torebki stawowej, co umożliwia lepszy dostęp do stawu biodrowego. W tej pierwszej fazie leczy się zgrzytanie stawu i koryguje się nieprawidłowości w budowie kości poprzez dostosowanie obszaru między szyjką kości udowej a panewką stawu biodrowego w taki sposób, aby nie dochodziło już do wcześniejszego ucisku. W tej fazie staw jest delikatnie poruszany i ustawiany w różnych pozycjach zgięcia, aż do usunięcia problemu. Druga faza następuje, gdy tylko zderzenie zostanie skorygowane. W tej fazie chodzi o dotarcie do centralnej części stawu biodrowego. W tym celu wyprostowaną nogę wyciąga się dalej do określonej pozycji, aby stworzyć szczelinę stawową. Przez tę szczelinę można wprowadzić artroskop w celu zbadania stawu, oceny chrząstki głowy kości udowej i panewki oraz wykrycia ewentualnych uszkodzeń. W przypadku pęknięć chrząstki są one naprawiane lub usuwane są mniejsze ubytki. W przypadku poważniejszych uszkodzeń chrząstki można zastosować terapię regeneracyjną, w której na przykład stosuje się membranę do regeneracji chrząstki”.
W Niemczech istnieją różnice między zabiegami szpitalnymi a ambulatoryjnymi, przy czym systemy rozliczeniowe nie są jeszcze wystarczająco dostosowane. W przypadku niektórych zabiegów na chrząstce, takich jak stymulacja szpiku kostnego indukowana macierzą lub ambulatoryjny przeszczep komórek chrzęstnych, brakuje odpowiednich kodów rozliczeniowych, co prowadzi do problemów. Towarzystwo specjalistyczne pracuje obecnie nad rozwiązaniami mającymi na celu poprawę warunków ramowych.
Wczesne wykrywanie i zapobieganie zgrzytowi udowo-panewkowemu (FAI) ma szczególne znaczenie w takich dyscyplinach sportowych jak piłka nożna, hokej na lodzie i sporty walki, ponieważ schorzenie to występuje tam często.
„Zależy mi na tym, aby FAI było systematycznie badane w dyscyplinach sportowych, w których często występuje. Obecnie współpracujemy z opiekunami klubu Sturm Graz, pobliskiego klubu Bundesligi, nad stworzeniem programu profilaktycznego. Wiemy, że prawie 70% piłkarzy w trakcie swojej kariery rozwija FAI – głównie z powodu intensywnych treningów w okresie dojrzewania. Szczególnie narażeni są piłkarze, hokeiści i zawodnicy sportów walki, u których problem ten stwierdzano często. Pierwszym klubem piłkarskim, który wdrożył program profilaktyczny, był FC Barcelona. Celem jest wczesna identyfikacja sportowców dotkniętych tym problemem za pomocą metod badań przesiewowych. W przypadku młodych zawodników, u których występuje deficyt rotacji, celowe ograniczenie treningów lub przerwa mogą pomóc w zmniejszeniu częstotliwości występowania FAI. Chodzi o to, aby wcześnie rozpoznać zwłaszcza młodych sportowców uprawiających dyscypliny sportowe z grupy ryzyka, aby móc im pomóc w sposób ukierunkowany na etapie powstawania tego problemu. Jeśli dolegliwości nadal występują, możemy je wcześnie leczyć. Jest to istotny element naszej strategii. Badania przesiewowe, wczesne wykrywanie i ścisła opieka nad sportowcami mają kluczowe znaczenie, a my już umieściliśmy te działania w porządku obrad komisji” – wyjaśnia dr Zinser.
Po artroskopii stawu biodrowego środki biomechaniczne i rehabilitacja pooperacyjna mają kluczowe znaczenie dla optymalnego powrotu do zdrowia i zminimalizowania powikłań.
„W wielu przypadkach pacjenci mogą wrócić do domu już w dniu operacji, o ile zapewniona jest opieka domowa. Zalecam jednak, aby pacjenci pozostali w szpitalu na jedną noc. Często następnego dnia odbywa się jeszcze fizjoterapia, a kolejnego dnia pacjenci mogą już wrócić do domu. Dla mnie to standard: dzień operacji, następnego dnia fizjoterapia, a kolejnego dnia powrót do domu. Nawet jeśli są to mniejsze zabiegi, operacje często trwają dłużej. Na przykład artroskopia stawu biodrowego trwa średnio od 1,5 do 2 godzin – to prawie dwa razy dłużej niż wszczepienie protezy stawu biodrowego. Wynika to z faktu, że artroskopia stawu biodrowego jest znacznie bardziej złożoną procedurą. Wcześniej zabieg ten wykonywano przy użyciu dużych, otwartych nacięć, podczas których biodro było wywichnięte, a struktura stawu była bezpośrednio widoczna. Zabieg artroskopowy jest znacznie trudniejszy i wymaga od chirurga większych umiejętności. Istnieją badania, które analizowały krzywe uczenia się dla takich zabiegów i zaleca się wykonanie co najmniej 100–150 artroskopii stawu biodrowego pod okiem doświadczonego chirurga, aby móc bezpiecznie opanować tę technikę” stwierdza dr Zinser i uzupełnia zasady postępowania po operacji:
„W fazie gojenia pacjenci używają kul jako środka bezpieczeństwa, aby uniknąć powikłań, takich jak złamania przeciążeniowe szyjki kości udowej, które są rzadkie, ale możliwe, jeśli pacjenci zbyt wcześnie obciążają nogę. W większości przypadków przez około dwa do trzech tygodni stosuje się obciążenie częściowe. Kiedy kule nie są już potrzebne, następuje intensywniejsza faza rehabilitacji. Nasza terapia pooperacyjna jest dobrze udokumentowana i została już opublikowana. Proces rehabilitacji obejmuje różne etapy. Na początku chodzi przede wszystkim o zmniejszenie obrzęku, mobilizację stawu, ćwiczenia trakcyjne i napinające. Po odstawieniu podpórek następuje trening chodzenia, nauka chodu, a później także trening siłowy. Zawodowy piłkarz, który otrzymuje optymalną terapię, po około sześciu miesiącach jest znowu sprawny i może wrócić do gry”. Tą pozytywną perspektywą kończymy naszą rozmowę.
Serdecznie dziękujemy, dr Zinser, za wyczerpujące wyjaśnienia!
