Profesor dr med. dr rer. nat. Holger Sudhoff, FRCS, FRCPath, jest wybitnym specjalistą w dziedzinie otolaryngologii oraz chirurgii głowy i szyi i kieruje nowo otwartym Centrum Leczenia Głowy w Bielefeldzie. Ta supernowoczesna placówka, która otworzyła swoje podwoje w maju 2024 roku w Seidensticker-Kontor przy Stadtholz, jest skierowana szczególnie do pacjentów prywatnych cierpiących na różne schorzenia głowy i skóry. Dzięki swojej rozległej wiedzy i międzynarodowemu doświadczeniu prof. dr Sudhoff wraz z wysoko wykwalifikowanym zespołem specjalistów i chirurgów stworzył środowisko, które zapewnia pierwszorzędną opiekę medyczną na najwyższym poziomie.
W Centrum Leczenia Głowy w Bielefeldzie dostępne są dwie nowocześnie wyposażone sale operacyjne, w których planowanych jest co najmniej 2000 operacji rocznie. Centrum stawia na cyfryzację i wdrażanie najnowocześniejszych technologii, w tym sztucznej inteligencji (AI). Szczególną uwagę poświęca się leczeniu nowotworów złośliwych i łagodnych w okolicy głowy i szyi, chorobom węzłów chłonnych, operacjom migdałków oraz nowotworom jamy ustnej i gardła. Również fonochirurgia, choroby gruczołów ślinowych oraz zmiany w okolicy krtani i skóry należą do szerokiego zakresu możliwości terapeutycznych, które są indywidualnie dostosowane do potrzeb pacjentów.
Prof. dr Sudhoff posiada nie tylko wszechstronne wykształcenie medyczne zdobyte na Uniwersytecie Ruhr w Bochum oraz w UCSD Medical School, ale także imponującą liczbę publikacji naukowych i wyróżnień, które uczyniły go czołowym autorytetem w swojej dziedzinie. Jego praca badawcza i dydaktyczna ugruntowała jego pozycję jako wybitnej postaci, a wysoko wykwalifikowani specjaliści w Centrum Głowy w Bielefeldzie czerpią korzyści z jego wiedzy eksperckiej i zaangażowania w ciągłe doskonalenie zawodowe. Centrum Leczenia Chorób Głowy w Bielefeldzie dąży do zapewnienia swoim pacjentom najlepszej możliwej opieki poprzez innowacyjne podejście oraz ścisłe powiązanie praktyki klinicznej z postępem naukowym.
Prof. dr Sudhoff i jego zespół niestrudzenie angażują się w opracowywanie nowych metod terapeutycznych, aby zapewnić pacjentom nowoczesne i zindywidualizowane leczenie. Podkreśla to wyjątkową pozycję Centrum Leczenia Ucha w Bielefeldzie w świecie medycyny oraz zaangażowanie w przyszłościową opiekę skoncentrowaną na pacjencie. Jako specjalista w dziedzinie otolaryngologii prof. dr Sudhoff posiada również bogate doświadczenie w leczeniu chorób ucha. Ucho jest bardzo złożonym narządem zmysłów, dlatego redakcja Leading Medicine Guide chciała dowiedzieć się więcej na ten temat i wraz z prof. dr Sudhoffem skupiła się na trąbce słuchowej i jej funkcji.
Ucho jest fascynującym narządem zmysłów, który odgrywa kluczową rolę w naszym postrzeganiu otoczenia. Składa się z trzech głównych części: ucha zewnętrznego, ucha środkowego i ucha wewnętrznego, które współpracują ze sobą, aby przekształcić fale dźwiękowe w sygnały elektryczne, które są interpretowane przez mózg. Ważną strukturą w uchu środkowym jest trąbka Eustachiusza, znana również jako trąbka słuchowa, która pełni kluczową rolę w regulacji ciśnienia w uchu i wentylacji ucha środkowego. Choroby lub zaburzenia czynności trąbki słuchowej mogą prowadzić do szeregu dolegliwości, w tym bólu ucha, utraty słuchu i zapalenia ucha środkowego. Dlatego zrozumienie budowy trąbki słuchowej i jej funkcji ma ogromne znaczenie dla otolaryngologii i ogólnego zdrowia ucha.
Trąbka Eustachiusza łączy ucho środkowe z tylną ścianą gardła i składa się z części kostnej oraz chrzęstnej o długości około 3–4 cm. Część chrzęstna jest elastyczna i umożliwia otwarcie trąbki w celu wyrównania ciśnienia w uchu środkowym.
„Trąbka Eustachiusza odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia i wentylacji ucha środkowego. Najważniejsze struktury w jej funkcjonowaniu to części kostne i chrzęstne. Chrząstkowe części trąbki słuchowej są ruchome i pomagają w otwieraniu i zamykaniu, podczas gdy część kostna stabilizuje całość. Trąbka słuchowa posiada ponadto szereg mięśni, na przykład mięsień napinający błonę bębenkową (musculus tensor tympani) lub mięsień trąbkowo-gardłowy (musculus salpingopharyngeus), które są odpowiedzialne za aktywne otwieranie trąbki słuchowej. To aktywne otwieranie jest niezbędne do regulacji ciśnienia powietrza w uchu środkowym, a także do zapobiegania gromadzeniu się płynów i infekcjom. Otwieranie trąbki Eustachiusza następuje na przykład podczas połykania. Ponadto trąbka Eustachiusza jest wyłożona od wewnątrz błoną śluzową, która umożliwia transport wydzieliny z ucha środkowego, dzięki czemu pozostaje ono czyste i suche” – wyjaśnia prof. dr Sudhoff.
Zwykle trąbka Eustachiusza pozostaje zamknięta, ale otwiera się podczas niektórych czynności, takich jak połykanie lub ziewanie. Umożliwia to dopływ powietrza do ucha środkowego. W uchu środkowym znajdują się kosteczki słuchowe – młoteczek, kowadełko i strzemiączko – które są odpowiedzialne za przekazywanie dźwięku do ucha wewnętrznego. Równowaga ciśnienia w uchu środkowym jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania tych kosteczek słuchowych. Jeśli ciśnienie w uchu środkowym jest zbyt niskie, kosteczki słuchowe nie mogą pracować optymalnie, co może prowadzić do utraty słuchu. Ponadto tylna ściana gardła, zwana również nosogardłem, odgrywa ważną rolę w wentylacji ucha środkowego. Dysfunkcja lub zablokowanie trąbki słuchowej może prowadzić do problemów, takich jak zapalenie ucha środkowego, ból, uczucie ucisku lub utrata słuchu.
Zapalenia ucha środkowego często pojawiają się, gdy trąbka Eustachiusza jest zablokowana lub nie można jej otworzyć, co prowadzi do nierównowagi ciśnienia i słabej wentylacji ucha środkowego.
„Szczególnie dzieci często cierpią na infekcje górnych dróg oddechowych, a trąbka Eustachiusza ma przecież zapobiegać gromadzeniu się wydzielin i płynów w uchu środkowym. Jednak gdy dochodzi do infekcji bakteryjnej lub wirusowej, trąbka Eustachiusza puchnie i nie jest już w stanie spełniać tej funkcji. Powoduje to powstanie podciśnienia w uchu środkowym, co prowadzi do gromadzenia się płynu. Ucho nie może już prawidłowo funkcjonować podczas przekazywania dźwięku, a ponadto mogą pojawić się przewlekłe problemy, takie jak ropne zapalenie kości w uchu środkowym” – wyjaśnia prof. dr Sudhoff.
Diagnozowanie chorób trąbki słuchowej zaczyna się zazwyczaj od szczegółowego wywiadu, podczas którego lekarz pyta pacjenta o objawy, takie jak uczucie ucisku w uchu, pogorszenie słuchu lub ból ucha.
„Po wywiadzie lekarskim ocenia się błonę bębenkową pacjenta i wykonuje endoskopię nosogardła w celu sprawdzenia anatomii trąbki słuchowej. Ważna jest również tympanometria, podczas której mierzy się opór ruchowy błony bębenkowej. Badanie to dostarcza informacji na temat ciśnienia w uchu środkowym i może wskazywać na zaburzenia czynnościowe trąbki słuchowej, ponieważ niewystarczająca wentylacja ucha środkowego zazwyczaj wiąże się z nieprawidłowym ciśnieniem. Można również wykonać manometrię trąbki słuchowej, przy użyciu urządzenia dostępnego w Centrum Głowy w Bielefeldzie. Za jej pomocą można sprawdzić, czy trąbka Eustachiusza może być otwierana aktywnie lub pasywnie przy różnych ciśnieniach. Czasami konieczne są specjalne badania słuchu. Ponadto można zaproponować tomografię komputerową w pozycji stojącej, jeśli istnieje podejrzenie, że trąbka Eustachiusza jest zamknięta. Nie można jednak zapominać, że około 90% dzieci cierpi przynajmniej tymczasowo na zaburzenia czynności trąbki słuchowej. Zjawisko to występuje najczęściej w pierwszym, a następnie w szóstym roku życia. Dzieci częściej cierpią na choroby ucha, ponieważ mają inny kąt nachylenia trąbki słuchowej, która jest ułożona poziomo. Kąt ten staje się bardziej stromy w miarę wzrostu. Dlatego poziome ułożenie u dzieci jest mniej skuteczne w odprowadzaniu wydzieliny i wyrównywaniu ciśnienia w uchu środkowym. „W wieku dorosłym bardziej stromy kąt trąbki słuchowej sprawia, że funkcje te są lepiej realizowane, a problemy, takie jak zapalenie ucha środkowego, występują rzadziej” – wyjaśnia prof. dr Sudhoff i dodaje:
„U dzieci, u których płyn w uchu środkowym utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące, może dojść do opóźnienia rozwoju mowy. Występuje wówczas niedosłuch rzędu 20–30 decybeli oraz uczucie ucisku w obu uszach. Prawdziwy ból pojawia się, gdy dodatkowo dochodzi do infekcji bakteryjnej, co prowadzi do ostrego zapalenia ucha środkowego. Z reguły tzw. wysięk w uchu, czyli płyn w uchu, nie jest bolesny, a powoduje jedynie lekkie uczucie ucisku”. Chociaż dorośli również mogą cierpieć na zapalenie ucha środkowego, z reguły są na nie mniej podatni niż dzieci. Jednak w przypadku wystąpienia chorób takich jak przeziębienia lub alergie, dorośli, ze względu na często większą ekspozycję na substancje szkodliwe i alergeny, również mogą doświadczać objawów dysfunkcji trąbki słuchowej, które jednak zazwyczaj rzadziej prowadzą do poważnych powikłań niż u dzieci.
Zapalenie ucha środkowego, znane również jako otitis media, jest jedną z najczęstszych chorób ucha, szczególnie u dzieci. Może występować w postaci ostrej lub przewlekłej i często wiąże się z przeziębieniem lub innymi infekcjami dróg oddechowych. W przypadku ostrego zapalenia ucha środkowego dochodzi do nagłego zapalenia ucha środkowego, któremu często towarzyszy ból, gorączka i utrata słuchu. Natomiast przewlekłe zapalenie ucha środkowego charakteryzuje się nawracającymi stanami zapalnymi i długotrwałym upośledzeniem funkcji ucha środkowego, co może prowadzić do trwałych zmian w tkankach i upośledzenia słuchu.
Istnieją różne metody leczenia zaburzeń trąbki słuchowej.
„Na początku można zastosować środki zachowawcze, takie jak leki zmniejszające obrzęk lub spraye do nosa, aby odciążyć błony śluzowe i ułatwić otwarcie trąbki słuchowej, co poprawi wentylację. Jeśli to nie wystarczy, należy rozważyć (szczególnie u dzieci) usunięcie polipów nosowych. Inną opcją jest paracenteza, zabieg medyczny polegający na wykonaniu niewielkiego otworu w błonie bębenkowej ucha. Zabieg ten wykonuje się w celu usunięcia płynu lub ropy z ucha środkowego, najczęściej w przypadku ostrego lub przewlekłego zapalenia ucha środkowego. A jeśli to wszystko nie pomaga, istnieje technika rozszerzania balonowego, minimalnie inwazyjnej procedury medycznej, w której mały cewnik balonowy wprowadza się do zwężonego lub zablokowanego przewodu ciała i tam go napełnia, aby poszerzyć zwężenie – podobnie jak robi się to w przypadku naczyń wieńcowych. „Wszystkie wymienione zabiegi można wykonać ambulatoryjnie” – wyjaśnia prof. dr Sudhoff i dodaje w odniesieniu do szczególnego postępowania z dziećmi: „Dzieci są zazwyczaj spokojne, ponieważ obchodzimy się z nimi bardzo delikatnie i wszystko wyjaśniamy im w sposób dostosowany do wieku oraz z zachowaniem spokoju. Podczas przygotowania do znieczulenia stosujemy plastry z maściami znieczulającymi, aby tymczasowo znieczulić określone miejsca na skórze i zmniejszyć wrażliwość na ból. Bardzo ważne jest, aby znieczulenie było wprowadzane w obecności rodziców”.
„Zasadniczo obserwuje się wzrost zaburzeń czynności jajowodów. Istnieje tu związek z czynnikami środowiskowymi i wzrostem alergii. Z powodu ocieplenia klimatu alergie rozprzestrzeniają się szybciej. Wzrasta również zanieczyszczenie pyłem zawieszonym. W Centrum Głowy w Bielefeldzie możemy zaoferować pacjentom najnowocześniejszą diagnostykę alergii na świecie, zbadać wszystkie 270 znanych alergenów molekularnych na podstawie próbki krwi i przygotować naszych pacjentów do specyficznych immunoterapii”, podkreśla prof. dr Sudhoff.
W niektórych przypadkach konieczna może być interwencja chirurgiczna, zwłaszcza gdy występują nawracające zapalenia ucha środkowego. W takich sytuacjach pomocne może być wszczepienie drenów trąbkowych do błony bębenkowej, co pozwala wyrównać ciśnienie w uchu środkowym i poprawić wentylację. Rurki te umożliwiają dopływ powietrza do ucha środkowego i odprowadzanie nadmiaru płynu. W ciężkich lub przewlekłych przypadkach, w których występuje utrzymujące się zaburzenie czynności trąbki słuchowej, można rozważyć operację mającą na celu korektę anatomii lub poprawę funkcjonowania trąbki Eustachiusza.
Czynniki środowiskowe i zmiany ciśnienia mają znaczący wpływ na funkcjonowanie trąbki Eustachiusza.
W przypadku nagłych zmian ciśnienia, takich jak te występujące podczas lotu samolotem lub nurkowania, trąbka Eustachiusza może mieć trudności z otwarciem się i wyrównaniem ciśnienia. Może to prowadzić do nieprzyjemnego uczucia ucisku lub bólu w uchu, znanego jako „ciśnienie w uchu”, a także do problemów ze słuchem, a w ciężkich przypadkach nawet do zapalenia ucha środkowego.
„Podczas lotu ciśnienie powietrza szybko spada podczas schodzenia samolotu, co powoduje, że ciśnienie w uchu środkowym jest wyższe niż ciśnienie otoczenia (tzw. ciśnienie MBN). Samoloty nie są bowiem tak dobrze izolowane, jak nam się wydaje. Jeśli trąbka Eustachiusza nie może się wystarczająco otworzyć, aby wyrównać tę różnicę ciśnienia, może dojść do bólu ucha i upośledzenia słuchu. Osoby, które mają problemy podczas lądowania, mogą spróbować ziewać, aby wyrównać ciśnienie i złagodzić dolegliwości. Osoby, które mają z tym większe trudności, mogą poddać się zabiegowi rozszerzenia trąbki Eustachiusza. Stewardesy i stewardzi oczywiście codziennie znajdują się w takiej sytuacji, a my w Centrum Leczenia Głowy w Bielefeldzie również leczyliśmy już kilka takich przypadków. W przeciwnym razie mogłyby one mieć długotrwałe problemy spowodowane brakiem wyrównania ciśnienia. W rzeczywistości może to prowadzić do tzw. barotraumy – błona bębenkowa może pęknąć z powodu różnic ciśnienia, a nawet doprowadzić do utraty słuchu”, wyjaśnia prof. dr Sudhoff.
Termin MBN oznacza zazwyczaj „Myringo-Basal-Nasal” i odnosi się do ciśnienia między błoną bębenkową (Myringo), obszarem podstawy ucha środkowego a nosogardłem (obszarem nosowym), regulowanego przez trąbkę Eustachiusza.
Podobne problemy występują również podczas nurkowania, gdzie rosnące ciśnienie wody w głębokich wodach wymaga skutecznego wyrównania ciśnienia. Aby przeciwdziałać tym nieprzyjemnym i potencjalnie szkodliwym skutkom, istnieją różne strategie zapobiegawcze, które mogą pomóc osobom dotkniętym tym problemem. Powszechną metodą jest żucie gumy lub połykanie wody, ponieważ czynności te stymulują mięśnie otwierające trąbkę Eustachiusza, ułatwiając w ten sposób wyrównanie ciśnienia. Ziewanie ma ten sam efekt i może pomóc w przypadku zmian ciśnienia. Dla osób, które często latają samolotem lub nurkują, pomocne mogą być specjalne zatyczki do uszu, które wolniej wyrównują ciśnienie.
Wysoko wyspecjalizowana medycyna laryngologiczna i doświadczenie w mikrochirurgii w Centrum Głowy w Bielefeld
W Seidensticker-Kontor oferowany jest szeroki zakres usług medycznych w dziedzinie otolaryngologii, foniatrii, audiologii dziecięcej, chirurgii szczękowo-twarzowej, dermatologii i alergologii. Stosowane są zarówno metody leczenia zachowawczego, jak i operacyjnego. Nacisk kładziony jest na zindywidualizowaną i spersonalizowaną opiekę medyczną w wyjątkowym otoczeniu. Dwie nowocześnie wyposażone sale operacyjne umożliwiają wysokiej jakości opiekę zorientowaną na pacjenta. Szczególnym punktem ciężkości są zabiegi mikrochirurgiczne mające na celu poprawę słuchu. Obejmują one operacje w leczeniu zawrotów głowy i utraty słuchu, implantacje ślimakowe oraz zaopatrzenie w implanty słuchowe. Ponadto regularnie wykonywane są zabiegi na nosie i zatokach przynosowych, usuwanie polipów, operacje migdałków oraz gruczołów ślinowych.
„W Bielefeldzie dysponujemy bardzo dużym doświadczeniem w zakresie chirurgii ucha i ucha środkowego, chirurgii zatok przynosowych, a także w leczeniu chorób gruczołów ślinowych oraz w całym spektrum chirurgii laryngologicznej. A dzięki temu, że dysponujemy łóżkami szpitalnymi w sąsiedniej klinice, możemy również oferować chirurgię podstawy czaszki, taką jak implanty ślimakowe i wszczepialne systemy słuchowe, a także złożoną chirurgię nowotworów głowy i szyi. „W ramach stypendium na Uniwersytecie Cambridge operowałem około 700 pacjentów z nerwiakiem słuchowym – dzięki temu możemy zaoferować bardzo zróżnicowane doradztwo w zakresie strategii leczenia” – podkreśla prof. dr Sudhoff, i na tym kończymy naszą rozmowę.
Serdecznie dziękujemy, prof. dr Sudhoff!
