Standardowo dostęp do stawu kolanowego można uzyskać na kilka sposobów. Podczas zabiegu pacjent leży na plecach.
Nacięcie skóry wykonuje się zazwyczaj przednio-przyśrodkowo (tj. od przodu w kierunku wewnętrznej strony nogi) nad rzepką (patellą). Otwarcie torebki stawowej kolana może standardowo odbywać się na różne sposoby.
Dostęp parapatelarny (położony obok rzepki) zapewnia doskonały widok operacyjny na wszystkie trzy przedziały.
Wadą tego dostępu jest to, że nacięcie zakłóca pracę mięśnia vastus medialis. Zabieg może zatem wiązać się z osłabieniem tego mięśnia.
Tak zwany dostęp midvastus zapewnia niemal równie dobry widok. Jednak ze względu na nacięcie w okolicy mięśnia vastus medialis mogą wystąpić krwawienia z krwiakami.
W przypadku dostępu subvastus mięsień vastus medialis nie jest uszkadzany lub jest uszkadzany w niewielkim stopniu. Ogranicza to jednak widoczność pola operacyjnego podczas zabiegu.
Podobnie jak w przypadku endoprotezoplastyki stawu biodrowego, minimalnie inwazyjne procedury implantacyjne są możliwe również w przypadku stawu kolanowego. Oszczędzają one głównie struktury tkanek miękkich, takie jak mięsień vastus medialis i ścięgno mięśnia czworogłowego uda. Techniki te są regularnie stosowane, szczególnie w przypadku częściowej wymiany stawu kolanowego.
W ten sposób w decydujący sposób przyczyniają się one do szybszej mobilizacji pacjentów po operacji i zapobiegania niewydolności mięśniowej.
Około 7 procent wszystkich pacjentów jest ponownie operowanych w ciągu pierwszych dziesięciu lat po wszczepieniu sztucznego stawu kolanowego.
Przyczyny operacji rewizyjnych w przypadku TEP kolana są różnorodne. Czasami pojawiają się infekcje, a także nieprawidłowe funkcjonowanie sztucznego stawu. Jeśli powierzchnia stawowa nadal boli po wszczepieniu protezy kolana, należy dokładnie poszukać przyczyn.
Nie zawsze udaje się znaleźć przyczynę. Należy do nich na przykład „artrofibroza” – bolesne zgrubienie i skurcz torebki stawowej. Zakłada się, że dochodzi do nadmiernego tworzenia się blizn wewnątrz torebki stawowej. Prowadzi to do trwałego upośledzenia funkcji stawu. Przyczyny tego powikłania pozostają do dziś w dużej mierze niejasne.
Objawy zużycia sztucznego stawu i obluzowanie protezy pojawiają się zazwyczaj dopiero znacznie później po pierwszej operacji. Z reguły można je zdiagnozować.
Planowanie operacji wymiany protezy kolana
Najpierw przeprowadza się dokładne badanie kliniczne. Ocenia się w nim
- funkcjonowanie stawu,
- stabilność więzadeł,
- funkcję mięśni,
- stan blizny oraz
- skłonność do obrzęków.
Kontrole rentgenowskie pozwalają sprawdzić osadzenie protezy stawu kolanowego. Położenie protezy można dodatkowo sprawdzić za pomocą specjalnych zdjęć.
Bardzo ważne jest wykluczenie infekcji w kolanie. Oprócz pobrań krwi niezbędne są w tym przypadku nakłucia stawu w celu postawienia diagnozy. Czasami konieczne jest również pobranie próbek tkanki.
Operację rewizyjną należy przeprowadzić dopiero po wyjaśnieniu przyczyn. Ponadto należy ustalić strategię rewizji. Oto trzy typowe przykłady wymiany protezy kolana:
- Wymiana wkładki polietylenowej (powierzchnia ślizgowa stawu) z powodu zużycia/ścierania lub niewielkiej niestabilności
- Wymiana tylnej powierzchni rzepki jako drugi zabieg z powodu utrzymującego się bólu przedniej części kolana
- Wymiana sztucznego stawu z powodu infekcji lub niemożliwej do opanowania dysfunkcji/niestabilności więzadeł, obluzowania lub nieprawidłowego ustawienia (jedno- lub dwuetapowa)
Modele protez stosowanych podczas operacji rewizyjnej kolana
Endoprotezy rewizyjne mają zazwyczaj budowę modułową. Składają się z dużej liczby pojedynczych części, które można łączyć na wiele różnych sposobów. Dzięki temu można je bardzo dobrze dostosować do indywidualnej sytuacji pacjenta.
Doświadczenie kliniki i chirurga ma ogromne znaczenie dla powodzenia rewizji. Niezbędne jest planowanie przedoperacyjne, należy również uwzględnić możliwe powikłania.
Specjalistyczne kliniki ortopedyczne lub centra endoprotezoplastyki dysponują niezbędnym doświadczeniem i odpowiednim specjalistycznym sprzętem.
Leczenie pooperacyjne po operacji wymiany protezy kolana
Celem operacji rewizyjnej jest umożliwienie pacjentowi szybkiego powrotu do pełnego obciążania i poruszania stawem. Tylko w wyjątkowych sytuacjach pacjent musi przez pewien czas przestrzegać ograniczeń w tym zakresie.
Indywidualnie dostosowana terapia przeciwbólowa umożliwia delikatną i szybką mobilizację.
Ścisła, interdyscyplinarna współpraca fizjoterapeutów, anestezjologów i chirurga ma decydujące znaczenie dla powodzenia operacji. Ogólnie stosuje się podobną koncepcję leczenia pooperacyjnego jak w przypadku pierwszej operacji.
Wyniki operacji rewizyjnej kolana
Przed operacją rewizyjną należy dokładnie omówić z każdym pacjentem konkretny problem oraz uzgodnić cele i oczekiwania. Ryzyko powikłań wzrasta wraz z każdą operacją rewizyjną. Dlatego też wskazania do operacji wymiany stawu kolanowego należy ustalać z dużą starannością.
W tym celu zaleca się konsultację z doświadczonym specjalistą w dziedzinie endoprotezoplastyki.
