Laparoskopia służy do badania jam ciała i narządów pustych w jamie brzusznej od wewnątrz, czyli bez otwierania ściany brzucha.
W tym celu stosuje się laparoskop: jest to cienka rurka, na końcu której zamontowana jest mała kamera. Chirurg wprowadza ją do jamy brzusznej za pomocą instrumentu kanalikowego (trokara) i może w ten sposób ocenić zmiany w narządach i ich otoczeniu.
Za pomocą laparoskopii można jednocześnie wykonywać określone zabiegi operacyjne. W tym celu lekarz wprowadza przez laparoskop narzędzia chirurgiczne. Laparoskopowa operacja trzustki służy leczeniu określonych schorzeń trzustki.
Wskazaniami do laparoskopowej operacji trzustki są nowotwory i przewlekłe stany zapalne trzustki. Stanowi ona zatem minimalnie inwazyjną metodę leczenia raka trzustki i zapalenia trzustki.
Częściowe lub całkowite usunięcie trzustki jest najważniejszą opcją terapeutyczną dla pacjentów z rakiem trzustki we wczesnym stadium. W zależności od rozprzestrzenienia się i wielkości guza chirurdzy usuwają:
- ogon trzustki,
- głowę trzustki,
- części trzonu trzustki,
- w przypadku pankreatektomii całą trzustkę,
- w wielu przypadkach również sąsiednie narządy, takie jak dwunastnica, woreczek żółciowy, przewód żółciowy i otaczające węzły chłonne.
Obecnie chirurdzy zazwyczaj rezygnują z usuwania części żołądka, co było powszechną praktyką w przeszłości. Dzięki temu zachowane zostaje fizjologiczne przyjmowanie pokarmu, co znacznie poprawia jakość życia pacjentów po operacji.
Celem laparoskopowej operacji trzustki jest
- w przypadku raka trzustki: zapobieganie powstawaniu przerzutów poprzez usunięcie tkanki nowotworowej i ewentualnie zajętych węzłów chłonnych. Przerzuty to ogniska nowotworowe w innych narządach ciała.
- w przypadku przewlekłych stanów zapalnych trzustki: usunięcie zwapnień w okolicy przewodu trzustkowego, które go zwężają.

Anatomia trzustki © bilderzwerg | AdobeStock
W przypadku laparoskopowej operacji trzustki u pacjentów z nowotworem chirurdzy mają do dyspozycji różne metody. To, która z nich daje największe szanse powodzenia, zależy nie tylko od czynników indywidualnych, ale także od lokalizacji i rozprzestrzenienia się tkanki nowotworowej.
Możliwe procedury operacyjne to:
- operacja Whipple'a (zwana również operacją Kausch-Whipple'a),
- resekcja głowy trzustki z zachowaniem odźwiernika,
- resekcja głowy trzustki z zachowaniem dwunastnicy,
- resekcja lewej części trzustki oraz
- pankreatektomia.
Podczas operacji Whipple'a chirurg usuwa
- głowę trzustki,
- dwunastnicę,
- pęcherzyk żółciowy,
- przewód żółciowy,
- otaczające węzły chłonne oraz
- części żołądka.
Aby w jak największym stopniu zachować ważne funkcje trawienne, następnie łączy pozostałą część trzustki z pozostałą tylną ścianą żołądka lub jelita czczego. Następnie tworzy połączenia między układem odprowadzania żółci a jelitem czętym, a także między resztą żołądka a pętlą jelita czętego. Jeśli operacja Whipple'a zakończy się sukcesem, pacjenci są uznawani za wyleczonych.
W przypadku resekcji głowy trzustki z zachowaniem odźwiernika chirurg usuwa głowę trzustki i inne narządy. Odźwiernik (zwieracz żołądka) oraz cały żołądek pozostają jednak zachowane. Resekcja głowy trzustki z zachowaniem dwunastnicy odbywa się poprzez wycięcie głowy trzustki. Przewody żółciowe pozostają przy tym zachowane, a pozostała część trzustki zostaje połączona z jelitem czczym.
W przypadku resekcji lewej części trzustki chirurg uzyskuje dostęp do trzustki od lewej strony lub poprzez nacięcie w górnej części brzucha. Następnie usuwa ogon trzustki oraz części trzonu trzustki.
Zabieg chirurgiczny, podczas którego usuwa się całą trzustkę, nazywa się pankreatektomią. Chirurdzy decydują się na to, gdy cały narząd jest dotknięty zmianami patologicznymi. Często jest to nowotwór, ale również ciężkie, oporne na leczenie zapalenie trzustki stanowi wskazanie do pankreatektomii.
Każdy zabieg laparoskopowy w okolicy trzustki stanowi obciążenie dla organizmu. Dlatego po takiej operacji pacjenci powinni oszczędzać się. Przez kilka tygodni należy unikać wysiłku fizycznego. Spożywanie alkoholu sprzyja stanom zapalnym trzustki. Dlatego też przez pewien czas po zabiegu należy również zrezygnować z alkoholu.
Natomiast ruch i aktywność fizyczna są dozwolone już następnego dnia po operacji i są wskazane: pomagają zapobiegać pooperacyjnemu zapaleniu płuc.
Równie ważna jest opieka pooperacyjna: pacjenci powinni regularnie poddawać się badaniom tomografii komputerowej. Kontrole mają na celu wczesne wykrycie ewentualnych przerzutów.
Większość zabiegów na trzustce to operacje złożone. Wiążą się one z pewnym ryzykiem uszkodzenia otaczających narządów i struktur. Dotyczy to przede wszystkim nerwów i naczyń krwionośnych w obszarze zabiegu, co może prowadzić do krwawień i krwawień wtórnych lub zaburzeń czynnościowych.
W rzadkich przypadkach wyciek płynów ustrojowych może spowodować zapalenie otrzewnej. Blizny w miejscach szwów lub na ścianie brzucha powodują czasami bóle rozciągające i uciskowe. Bardzo rzadko powodują one niedrożność jelit.
Rokowanie po operacji zależy od diagnozy i czynników indywidualnych. Im wcześniej wykryty zostanie rak trzustki, tym lepsze są szanse na wyleczenie po zabiegu.
Technika minimalnie inwazyjnej operacji laparoskopowej trzustki jest dla pacjentów mniej obciążająca niż tradycyjny zabieg chirurgiczny.
Dostępne są różne metody, które stosuje się w zależności od diagnozy i stopnia zaawansowania choroby.
Po operacji pacjenci powinni przez pewien czas oszczędzać się i zaplanować pobyt w szpitalu trwający od dziesięciu do czternastu dni. W niektórych przypadkach wskazana jest zmiana diety po zabiegu, ponieważ organizm nie jest w stanie wytworzyć wystarczającej ilości ważnych enzymów trawiennych.