Często przerost gruczołu krokowego można leczyć farmakologicznie. Jeśli to nie wystarczy, konieczne jest chirurgiczne usunięcie tkanki gruczołu krokowego. Polega to na usunięciu tkanki gruczołowej z wewnętrznej części gruczołu krokowego. Przy dobrych wynikach prowadzi to do
- poprawie funkcji pęcherza,
- silniejszy strumień moczu,
- zmniejszenie objawów oraz
- całkowitego opróżnienia pęcherza bez pozostawiania resztkowej ilości moczu.
W większości przypadków operacja ma charakter minimalnie inwazyjny. Nie wymaga ona nacięć skóry. Zamiast tego przez cewkę moczową wprowadza się instrument.
Standardową metodą operacyjną na całym świecie jest przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego (TURP). Liczne badania z randomizacją potwierdzają dobre długoterminowe wyniki TURP. Zabieg ten wiąże się jednak z ryzykiem związanym z procedurą, polegającym na przedostawaniu się płynu płuczącego i/lub utracie krwi.
Jako alternatywę dla TURP opracowano również różne procedury laserowe. Celem było zapewnienie zabiegu mniej inwazyjnego w porównaniu z TURP.
Laser to wysokoenergetyczny, skupiony promień światła, który w kontakcie z tkanką wytwarza ciepło. To lokalne ciepło spala lub odparowuje tkankę, umożliwiając w ten sposób cięcie lub odparowanie tkanki gruczołu krokowego (waporizacja). Rodzaj oddziaływania na tkankę zależy od energii i długości fali używanego światła laserowego.
Zabiegi laserowe są stosowane w leczeniu przerostu prostaty od prawie 30 lat.
Zasadniczo koszty zakupu niezbędnej technologii laserowej są stosunkowo wysokie. Włókna laserowe niezbędne do zastosowania u pacjenta w przypadku lasera GREENLIGHT są instrumentami jednorazowego użytku. Znacznie podnoszą one koszt każdego zabiegu tego typu w porównaniu z TURP. Dla pacjenta zasadniczo nic się nie zmienia, niezależnie od zastosowanej metody.
Różne typy laserów wykazują łagodne działanie. Są one jednak mniej skuteczne w usuwaniu rozrostowej tkanki prostaty.

Tutaj widać laserową resekcję prostaty na zdjęciu z kamery © RFBSIP | AdobeStock
Obecnie stosowane metody to
- enukleacja laserem holmowym (HOLEP),
- laserowa waporyzacja prostaty KTP oraz
- laser ciągłej fali (laser THULIUM).
Wymienione metody różnią się długością fali i energią stosowanego światła laserowego. Innymi słowy, różnią się one oddziaływaniem energetycznym na tkankę oraz głębokością penetracji.
Enukleacja laserem holmowym
Laser HOLMIUM:YAG nie sprawdził się jako narzędzie do waporyzacji (odparowywania tkanki). Dlatego laser ten jest stosowany do tzw. enukleacji laserowej prostaty.
Laser znajduje się w instrumencie wprowadzonym do cewki moczowej. Za jego pomocą lekarze wycinają wewnętrzne części gruczołu krokowego. Części te są następnie rozdrabniane w pęcherzu i wypłukiwane. Zasadą operacji jest jak najdokładniejsze usunięcie rozrośniętych wewnętrznych części gruczołu krokowego.
Cel jest taki sam jak w przypadku TURP, przy czym zasadniczo utrata krwi podczas resekcji HOLMIUM jest mniejsza. W kontrolowanych badaniach porównawczych uzyskano dobre wyniki, które nie ustępują wynikom TURP.
Zastosowanie tej techniki jest skomplikowane. To sprawiło, że metoda ta nie stała się powszechnie stosowana.
Laser GREENLIGHT
W resekcji laserowej GREENLIGHT wykorzystuje się laser potasowo-tytanowo-fosforanowy (KTP):YAG wyłącznie do odparowania wewnętrznej tkanki prostaty.
Z technicznego punktu widzenia jest to laser Nd:YAG o podwojonej częstotliwości za pomocą kryształu KTP (długość fali 532 nm). Długość ta mieści się w widzialnym, zielonym zakresie spektrum barw. Dlatego laser ten nazywany jest również laserem GREENLIGHT.
Laser ten umożliwia powierzchowne niszczenie dobrze ukrwionych tkanek. W trakcie zabiegu występuje jedynie nieznaczne krwawienie. Właściwość ta wynika z niewielkiej głębokości penetracji tkanki oraz wysokiego pochłaniania energii lasera głównie przez czerwony barwnik krwi (hemoglobinę).
Dlatego też zabieg ten nazywany jest „fotoselektywnym”. Pod kontrolą wzrokową przeprowadza się stopniowe usuwanie tkanki.
Lasery GREENLIGHT zostały zmodernizowane z początkowej mocy 60 W (przy długim czasie operacji) do obecnych 120 W. Doprowadziło to do bardziej wydajnego i szybszego usuwania tkanki.
Zaletą tej metody jest bardzo niewielka utrata krwi, dzięki czemu można ją stosować zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
W kontrolowanych badaniach porównawczych wykazano wyniki porównywalne z TURP.
Laser THULIUM
Kolejna metoda wykorzystuje tzw. laser ciągłej fali (laser Continuous Wave). Ma on długość fali 2 mikrometrów (laser ciągłej fali 2 mikronów). Długość ta jest porównywalna z długością fali lasera holmowego. W przypadku lasera CW promieniowanie podczerwone jest bardzo silnie pochłaniane przez wodę zawartą w komórkach tkanki.
Głębokość penetracji tkanki wynosi zaledwie 0,5 mm, a pochłonięta energia jest przekształcana w ciepło. W ten sposób tkanka prostaty ulega odparowaniu, pozostawiając stosunkowo cienką warstwę spalonej tkanki.
Laser ten służy więc również do odparowywania przy niewielkiej utracie krwi.
Zabiegi laserowe wiążą się z niewielką utratą krwi. Jest to zasadnicza zaleta w porównaniu z TURP. Nie ma to jednak zasadniczego znaczenia dla każdego pacjenta: w przypadku przeciętnej TURP utrata krwi jest niewielka i do zniesienia. Utrata krwi w przypadku lasera GREENLIGHT jest jeszcze mniejsza niż w przypadku resekcji HOLMIUM.
We wszystkich zabiegach operacyjnych prostaty stosuje się płyn płuczący. Kolejną zaletą zabiegów laserowych jest to, że do krwiobiegu pacjenta dostaje się mniej płynu płuczącego. Dla pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi przedostanie się większych ilości roztworu płuczącego może stanowić zagrożenie.
Podczas ablacji tkanki za pomocą lasera GREENLIGHT pozostaje powierzchowna warstwa martwej tkanki. W trakcie procesu gojenia jest ona stopniowo złuszczana. Trwa to kilka tygodni. W tej fazie występują dość odczuwalne objawy podczas oddawania moczu, które jednak z czasem ustępują.
W przypadku TURP i lasera HOLMIUM ablacja tkanki odbywa się z wyraźnymi krawędziami cięcia. Dlatego faza gojenia jest tutaj krótsza.
Usunięcie tkanki przy zastosowaniu metod waporyzacji jest mniej całkowite niż w przypadku TURP. Może to prowadzić do tego, że wynik operacji będzie niewystarczający pod względem poprawy funkcji pęcherza. Wówczas konieczna jest operacja uzupełniająca.
Kolejną potencjalną wadą resekcji laserowej GREENLIGHT jest odparowanie tkanki. Oznacza to, że nie pozostaje żadna tkanka do badania przez patologa. Natomiast w przypadku resekcji HOLMIUM i TURP jest to możliwe.
Brak możliwości badania jest niekorzystny w przypadkach, w których istnieje podejrzenie raka prostaty.
W porównaniu z TURP obie wymienione procedury laserowe są mniej inwazyjne. Termin „inwazyjny” oznacza zasadniczo „obciążający” i „obciążony powikłaniami”.
Zabiegi laserowe wiążą się ze znacznie mniejszym ryzykiem krwawienia i przesiąkania. Oznacza to, że ryzyko powikłań jest mniejsze. Jest to szczególnie ważne w przypadku grup pacjentów, którzy
- muszą przyjmować leki przeciwzakrzepowe lub
- cierpią na poważne choroby sercowo-naczyniowe.
Z drugiej strony faza gojenia po resekcji metodą GREENLIGHT trwa zazwyczaj dłużej. Dlatego pojęcie „obciążające” należy traktować z pewnym dystansem.
Badania naukowe wykazały, że enukleacja holmiowa i resekcja laserowa GREENLIGHT są skutecznymi metodami. Niemniej jednak istnieją między nimi różnice:
Porównanie TURP z enukleacją holmiową (HoLEP)
W poszczególnych badaniach odnotowano przeważnie dobrą skuteczność HoLEP. Pacjenci leczeni metodą HoLEP mieli w bezpośrednich badaniach porównawczych
- krótszy okres pooperacyjnego leczenia cewnikiem pęcherzowym oraz
- krótszy pobyt w szpitalu
niż pacjenci leczeni metodą TURP w tym samym badaniu.
Porównanie TURP z waporyzacją GREENLIGHT
W trzech dostępnych badaniach porównawczych odnotowano
- nieznacznie mniejszą utratę krwi w przypadku lasera,
- wyższy odsetek krwawień pooperacyjnych w przypadku TURP,
- ale także znacznie wyższy odsetek koniecznych operacji powtórnych w przypadku waporyzacji
.
W przypadku lasera THULIUM dostępnych jest jak dotąd niewiele badań porównawczych z metodą TURP.
Decyzja o wyborze jednej z metod operacji laserowej zależy w dużej mierze od wielkości prostaty.
Zalety lasera GREENLIGHT są najbardziej widoczne w przypadku małych i średnich gruczołów krokowych.
Metoda HOLMIUM jest korzystna zwłaszcza w przypadku bardzo dużych gruczołów krokowych, natomiast nie nadaje się do małych.
Ponadto lekarz musi zawsze wziąć pod uwagę
- stan pacjenta,
- choroby przebyte oraz
- szczególne ryzyko
, aby móc wydać sensowną rekomendację.