Leczenie nagłej utraty słuchu – Eksperci medyczni

Nagła utrata słuchu to nagłe upośledzenie słuchu w uchu wewnętrznym, które zazwyczaj zaczyna się jednostronnie. Fale dźwiękowe nie są już prawidłowo przetwarzane w uchu wewnętrznym. Jeśli podczas badania nie uda się ustalić wyraźnej przyczyny, stawia się diagnozę idiopatycznego nagłego ubytku słuchu. Nie każde ostre pogorszenie słuchu jest zatem nagłym ubytkiem słuchu.

Mogą występować towarzyszące szumy uszne, takie jak tinnitus; charakterystyczną cechą pozostaje jednak nagła utrata słuchu. W przypadku szumów usznych bez utraty słuchu może występować inne zaburzenie ucha. Dokładna przyczyna nagłej utraty słuchu nie jest znana. Stres i infekcje nie są ani potwierdzonymi czynnikami wywołującymi, ani ustalonymi czynnikami ryzyka.

• Łagodna utrata słuchu: w przypadku niewielkiego obciążenia, po konsultacji z lekarzem można odczekać kilka dni.
• Poważna utrata słuchu: zaleca się przeprowadzenie badania i rozpoczęcie leczenia w ciągu 1–2 dni.
• Inne schorzenia ucha: również w tym przypadku należy przeprowadzić diagnostykę w ciągu 1–2 dni.
• Bardzo silne zawroty głowy: w połączeniu z utratą słuchu wymagają pomocy lekarskiej jeszcze tego samego dnia.

Uczucie ucisku, ból ucha lub drętwienie same w sobie nie wskazują, co dzieje się w dotkniętym uchu. Decydujące znaczenie mają badania laryngologiczne, badanie zewnętrznego kanału słuchowego oraz badanie słuchu. W ten sposób można ocenić, czy istnieje rozpoznawalna przyczyna dolegliwości.

Szanse na wyleczenie można przypisać terapii tylko w ograniczonym stopniu. Szacuje się, że u 32 do 65 na 100 osób dotkniętych tą dolegliwością nagła utrata słuchu ustępuje nawet bez leczenia. Przebieg choroby jest korzystniejszy w przypadku niewielkiej utraty słuchu w zakresie niskich lub średnich częstotliwości oraz przy braku zawrotów głowy.

Nie ma wiarygodnych danych dotyczących tego, ilu osobom kortyzon faktycznie pomaga w poprawie słuchu. W badaniu z randomizacją glikokortykoidy podawane ogólnoustrojowo w wysokich dawkach nie okazały się skuteczniejsze niż schemat leczenia oparty na niższych dawkach, powodowały jednak więcej skutków ubocznych.

Jeśli pierwsze leczenie nie przyniosło wystarczającej poprawy, zastrzyki do ucha środkowego mogą potencjalnie nieco poprawić słuch. Dowody na to są niepewne. Nie wykazano również wiarygodnej przewagi połączenia tabletek i zastrzyków nad samą terapią ogólnoustrojową.

Do badania ucha nie jest potrzebne żadne specjalne przygotowanie. Pomocny jest dokładny wywiad, czyli rozmowa z lekarzem na temat początku i przebiegu dolegliwości. Należy opisać, od kiedy występuje ubytek słuchu i czy można podejrzewać jakiś zewnętrzny czynnik wywołujący.

• Choroby współistniejące: Proszę wymienić istniejące problemy zdrowotne.
• Leki: Proszę podać wszystkie regularnie przyjmowane preparaty.
• Początek dolegliwości: Proszę jak najdokładniej opisać, kiedy wystąpił ubytek słuchu.
• Objawy towarzyszące: Proszę poinformować o szumach usznych, zawrotach głowy i innych nieprawidłowościach.

Przed przepisaniem tabletek z kortyzonem lekarz musi zostać poinformowany o innych przyjmowanych lekach, ponieważ możliwe są interakcje. Badanie laryngologiczne wraz z badaniem słuchu pozwala przed rozpoczęciem terapii ustalić stopień nasilenia utraty słuchu oraz wykluczyć inne przyczyny.

Kluczowym elementem diagnostyki jest audiometria tonowa. To badanie słuchu pokazuje, które zakresy częstotliwości są dotknięte zaburzeniami oraz jaki jest stopień nasilenia uszkodzenia ucha wewnętrznego. Pomaga ono odróżnić nagłą utratę słuchu od innych form niedosłuchu.

Najczęściej kortyzon podaje się w postaci tabletek. Infuzja dożylna jest stosowana rzadko. Jeśli tabletki nie przynoszą wystarczającej poprawy lub powodują silne skutki uboczne, lekarz może wstrzyknąć substancję czynną bezpośrednio do ucha środkowego.

1. Najpierw lekarz bada ucho i sprawdza słuch.
2. Tabletki przyjmuje się przez kilka dni. Jeśli poprawa jest niewystarczająca, kurację można przedłużyć.
3. Przed wstrzyknięciem do ucha stosuje się znieczulenie miejscowe. Następnie lekarz wprowadza cienką igłę przez błonę bębenkową.
4. Zastrzyk trwa kilka sekund i jest powtarzany około 4–6 razy w odstępach kilku dni.

Leczenie często można przeprowadzić ambulatoryjnie. Pobyt w szpitalu rozważa się na przykład w przypadku bardzo poważnej utraty słuchu lub braku efektów leczenia ambulatoryjnego.

W przypadku tabletek mogą wystąpić skutki uboczne w całym organizmie. Należą do nich podwyższony poziom cukru we krwi, zaburzenia snu i wahania nastroju. Nie wiadomo na pewno, jak często dolegliwości te występują właśnie podczas leczenia nagłej utraty słuchu.

Podczas wykonywania zastrzyku do ucha mogą wystąpić przejściowe zawroty głowy. W jednym z badań zgłosiło to 33 osoby poddane leczeniu, co stanowi około 11 procent grupy, u której wykonano zastrzyk do ucha środkowego i zastosowano dodatkowe leczenie ogólnoustrojowe.

Otwór w błonie bębenkowej powstały w wyniku wkłucia igły zazwyczaj się zamyka. Bardzo rzadko pozostaje on otwarty. Wówczas może to upośledzać słuch lub sprzyjać infekcjom.

Po wstrzyknięciu do ucha środkowego pacjenci powinni leżeć przez około 20 minut na stronie, która nie została poddana zabiegowi. Dzięki temu lek pozostaje w uchu poddanym zabiegowi.

Kolejne badania słuchu pokazują, czy i w jakich zakresach częstotliwości poprawiła się zdolność słyszenia. Samo subiektywne odczucie nie wystarczy, ponieważ zmiany mogą być odczuwalne różnie w zależności od wysokości dźwięku.

Jeśli utrzymuje się trwały ubytek słuchu, pomocne może być zastosowanie aparatu słuchowego. W przypadku niemal całkowitej utraty słuchu można rozważyć wszczepienie implantu ślimakowego. Implant ten nie służy do leczenia ostrych stanów, lecz do leczenia ciężkiej, trwałej utraty słuchu.

Oferowanych jest kilka metod leczenia jako alternatywa lub uzupełnienie. W przypadku niektórych nie wykazano korzyści, a w przypadku innych skuteczność nie została wystarczająco zbadana.

Publiczne ubezpieczenie zdrowotne pokrywa koszty diagnostyki nagłej utraty słuchu. Natomiast terapia glikokortykoidami w przypadku idiopatycznego nagłego zaniku słuchu – w postaci tabletek, wlewu lub zastrzyku do ucha – zazwyczaj nie jest refundowana.

Pojedynczy wlew glikokortykoidów kosztuje pacjentów płacących z własnej kieszeni zazwyczaj około 10 do 40 euro. Kwota ta dotyczy wyłącznie jednego wlewu i nie ma zastosowania do częściej stosowanych tabletek ani zastrzyków do ucha.

Osoby ubezpieczone w ramach ubezpieczenia ustawowego powinny przed rozpoczęciem terapii, za którą płacą z własnej kieszeni, otrzymać pisemną wycenę kosztów. Ponadto muszą wyrazić pisemną zgodę na leczenie na własny koszt. W wycenie tej powinny być przejrzyście wymienione planowane poszczególne świadczenia oraz całkowite koszty.

W przypadku prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego zwrot kosztów zależy od warunków danej umowy. Osoby ubezpieczone prywatnie powinny przed rozpoczęciem terapii przedłożyć kosztorys i wyjaśnić kwestię pokrycia kosztów.

Diagnoza i leczenie nagłej utraty słuchu należą do zakresu otolaryngologii. Specjalizacja w zakresie otolaryngologii obejmuje badania słuchu oraz terapię intratympaniczną, czyli podawanie leków przez błonę bębenkową.

Przed zaproponowaniem terapii gabinet powinien zbadać ucho i sprawdzić słuch. Audiometria tonowa musi wykazać, które wysokości dźwięków są zaburzone i jak nasilone jest upośledzenie słuchu.

Podczas pierwszej wizyty pomocne mogą być następujące pytania:

• Jakiego celu można realistycznie osiągnąć dzięki proponowanemu leczeniu w moim przypadku?
• Jakie argumenty przemawiają za tabletkami, a jakie za zastrzykiem do ucha?
• Jakie są alternatywne rozwiązania i na ile pewne są dowody potwierdzające ich skuteczność?
• Jakie całkowite koszty będę musiał prawdopodobnie pokryć samodzielnie?

Specjalistów zajmujących się leczeniem nagłej utraty słuchu znajdziesz na końcu tego tekstu.

Czy nagła utrata słuchu to stan nagły?

Nie każda łagodna nagła utrata słuchu wymaga natychmiastowego leczenia. Poważna utrata słuchu, inne schorzenia ucha lub zawroty głowy powinny zostać zbadane w ciągu 1–2 dni. W przypadku bardzo silnych zawrotów głowy w połączeniu z nagłą utratą słuchu konieczna jest pomoc lekarska jeszcze tego samego dnia.

Czy nagła utrata słuchu może ustąpić samoistnie?

Tak, słuch może się poprawić nawet bez leczenia. W przypadku niewielkiej utraty słuchu i braku zawrotów głowy prawdopodobieństwo poprawy jest większe.

Czy kortyzon zawsze pomaga w przypadku nagłej utraty słuchu?

Nie, nie udowodniono jego niezawodnego działania u wszystkich pacjentów. Obecnie nie można z całą pewnością stwierdzić, u ilu osób glikokortykoidy przyczyniają się do poprawy słuchu.

Czy muszę udać się do szpitala na leczenie?

Nagłą utratę słuchu często można leczyć ambulatoryjnie. Pobyt w szpitalu wchodzi w grę w przypadku bardzo znacznej utraty słuchu lub braku efektów terapii ambulatoryjnej.

Czy miłorząb japoński lub tlenoterapia pomagają w przypadku nagłej utraty słuchu?

Nie udowodniono wiarygodnej skuteczności żadnej z tych metod. W przypadku miłorzębu japońskiego istnieją pewne wskazówki wynikające z badań, jednak ich ogólna jakość nie pozwala na sformułowanie pewnych wniosków. Terapia tlenem hiperbarycznym również nie została wystarczająco zbadana.