Operacja Fontana to metoda leczenia dzieci z wrodzonymi wadami serca. Nazwa tej metody pochodzi od nazwiska francuskiego kardiochirurga Francisa Fontana. Chociaż jest to stosunkowo nowa metoda, stanowi ona cenne rozwiązanie w chirurgii paliatywnej.
Poniżej znajdą Państwo więcej informacji na temat tej operacji oraz specjalistów wykonujących operację Fontana.
Operacja Fontana należy do zabiegów chirurgii paliatywnej u dzieci z wrodzonymi wadami serca. Nie jest w stanie wyleczyć wrodzonej wady serca, ale może poprawić stan pacjenta.
Podczas operacji Fontan lekarze dostosowują naczynia krwionośne tak, aby krew tętnicza i żylna przepływała kolejno przez serce.
Z pierwotnej operacji Fontana wyewoluowało kilka różnych wariantów. Zazwyczaj przeprowadza się je w dwóch etapach, odciążając serce i optymalizując przepływ krwi.
Operacja Fontana jest wykonywana u pacjentów z wrodzoną wadą serca, u których funkcjonuje tylko jedna komora serca. Ta pojedyncza komora musi zasilać zarówno krążenie ogólne, jak i krążenie płucne. W ten sposób krew z obu krążenia miesza się. Powoduje to znaczne upośledzenie funkcji serca i płuc oraz ich obciążenie.
Podczas operacji Fontana krążenia są od siebie oddzielane. Krew żylna z krążenia ogólnego trafia bezpośrednio do płuc, bez przechodzenia przez serce. Tam zostaje wzbogacona w tlen. Krew z żył płucnych trafia do przedsionka, a stamtąd do komory serca. Krew bogata w tlen jest pompowana do krążenia ogólnego. Celem operacji jest zapewnienie organizmowi niemal normalnego zaopatrzenia w krew pomimo obecności tylko jednej komory serca.
Operacja Fontan istnieje dopiero od lat 80. @ Pebo /AdobeStock
Operacja Fontan przebiega w kilku etapach:
1. Pierwszym krokiem jest zapewnienie swobodnego dopływu i odpływu krwi do i z serca. W tym celu rozważa się operację Norwooda, operację Damusa-Kaye-Stansela lub procedurę hybrydową Gießen.
2. W drugim etapie lekarze łączą żyłę główną górną bezpośrednio z tętnicami płucnymi. Dzięki temu krew z górnej części ciała nie przepływa już przez prawą komorę serca. Często lekarze stosują tutaj zespolenie Glenna, jeśli planowane jest uzupełnienie operacji Fontana za pomocą tunelu pozasercowego. Efektem tego etapu jest skuteczne odciążenie serca. Krew nadal się miesza. Objętość w sercu spada do normalnego poziomu.
3. Trzeci etap polega na całkowitym oddzieleniu krążenia. Zabieg wykonuje się, gdy dziecko ma od dwóch do trzech lat.
W tym czasie lekarze oddzielają również żyłę główną dolną od prawej komory serca i łączą ją z tętnicą płucną. W ten sposób zmieniają i poprawiają ukrwienie dolnej części ciała. Obciążenie płuc wzrasta, a pojemność minutowa serca zmniejsza się.
W przypadku niedociśnienia w prawej komorze serca lekarze wykorzystują pozostałą funkcję serca. W tym celu wykonuje się chirurgiczne połączenie między prawym przedsionkiem a prawą komorą serca. Zabieg ten zapewnia lepszy rozkład obciążenia i może zwiększyć wydajność pompowania. Eksperci nazywają tę metodę również zabiegiem ¾ serca lub zabiegiem Fontan-Björk.
Opisany powyżej przebieg przedstawia kolejność różnych zabiegów operacyjnych. Istnieją jednak inne procedury dotyczące poszczególnych etapów, które dają pacjentowi największe szanse na sukces.
Decyzję o tym, która metoda jest odpowiednia dla pacjenta, lekarze podejmują po dokładnym zbadaniu i uwzględnieniu wszystkich czynników.
Operacja Fontana jest odpowiednia dla pacjentów, którzy mają tylko jedną funkcjonalnie sprawną komorę serca @ alisaaa /AdobeStock
Operację Fontan wykonują wykwalifikowani i doświadczeni kardiochirurdzy. Na podstawie sytuacji wyjściowej określają oni, która opcja jest odpowiednia, aby osiągnąć największy sukces.
Po operacji pacjent trafia na oddział intensywnej terapii, gdzie jest ściśle monitorowany i opiekowany przez wykwalifikowany personel medyczny.
Najważniejszym celem jest odzwyczajenie od sztucznego oddychania, aby płuca mogły pełnić funkcję narządu ssącego, stabilizującego krążenie. U niektórych dzieci może to nastąpić już na sali operacyjnej, podczas gdy u innych trwa to dłużej.
Drenaż pomaga odprowadzić płyn z rany i wydzieliny. Odżywianie może odbywać się dożylnie lub przez sondę żołądkową.
Jeśli krążenie Fontana jest stabilne i nie występują żadne powikłania, wypis ze szpitala następuje w ciągu kilku tygodni.
Ponieważ pacjent przebywał w szpitalu przez dłuższy czas, należy liczyć się z początkowymi trudnościami w codziennym życiu. Kluczowe znaczenie ma stały plan dnia i regularne badania kontrolne. Podczas badań kontrolnych lekarze sprawdzają pracę serca i płuc, a także gojenie się blizny pooperacyjnej.
Większe obciążenia i aktywność fizyczna są możliwe dla pacjentów dopiero po uzyskaniu zgody pediatry lub kardiochirurga. Istotne znaczenie mają tutaj przebieg pooperacyjny, ogólny proces gojenia oraz nasycenie tlenem.
Konieczna jest stała szczególna ostrożność i regularne kontrole. Wraz z rozwojem, dojrzewaniem i ewentualnymi chorobami współistniejącymi mogą pojawiać się nowe wyzwania i zmiany.
Ponieważ operacja Fontan jest nową procedurą, nie można jeszcze oszacować jej długoterminowych skutków. Operacja Fontan jest jednak cenną metodą. Operacja Fontan poprawia zarówno jakość życia, jak i długość życia pacjenta.
Możliwe ryzyko związane z leczeniem oraz powikłania podczas i po operacji Fontan obejmują:
Dlatego ważne są dalsze badania, aby wcześnie wykryć i leczyć potencjalne problemy.
Badania wykazują, że pacjenci są narażeni na zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. W perspektywie krótko- i średnioterminowej rokowanie jest dobre. Brakuje jednak jeszcze wystarczających informacji dotyczących długoterminowych skutków.
