Przeszczep sztucznego serca – Eksperci medyczni

Termin „sztuczne serce” obejmuje kilka mechanicznych systemów wspomagających. Wybór odpowiedniego systemu zależy od tego, która komora serca wymaga wsparcia lub czy konieczne jest całkowite zastąpienie własnego serca.

Skrót VAD oznacza ventrikuläres Assist Device, czyli urządzenie wspomagające pracę komory serca. W przypadku LVAD własne serce pozostaje w organizmie i nadal współpracuje z pompą.

W tym właśnie aspekcie LVAD różni się od przeszczepu serca. W przypadku przeszczepu własne serce zostaje zastąpione narządem od dawcy, podczas gdy system VAD służy do mechanicznego wspomagania funkcji serca.

Decyzja zależy od stanu zdrowia, funkcji obu komór serca oraz celu leczenia.

W przypadku zaawansowanej niewydolności serca należy w odpowiednim czasie rozważyć zastosowanie LVAD lub przeszczep serca. Ma to istotne znaczenie dla rokowań terapeutycznych. O tym, czy taki system wspomagający jest odpowiedni, decyduje zespół interdyscyplinarny.

Sztuczne serce wspomaga przepływ krwi, gdy własne serce nie jest już w stanie zapewnić wystarczającego krążenia. Nie da się z całą pewnością przewidzieć, jaki poziom wydolności i jakość życia można dzięki temu osiągnąć u poszczególnych pacjentów.

W obserwacji po zakończeniu badania dotyczącego LVAD szacowany wskaźnik przeżywalności pięcioletniej z pompą z łożyskiem magnetycznym wyniósł około 58% wśród leczonych osób. W przypadku starszego modelu pompy o przepływie osiowym w tym samym badaniu wskaźnik ten wyniósł około 44%.

Wyniki badań nie pozwalają na wiarygodne przewidywanie indywidualnej oczekiwanej długości życia. Perspektywy zależą między innymi od stopnia zaawansowania niewydolności serca oraz od tego, czy choroba dotknęła również inne narządy. Przy wyborze systemu brana jest również pod uwagę czynność prawej komory serca.

Przed implantacją specjaliści z kardiologii i anestezjologii oraz kardiochirurdzy sprawdzają, czy stały system wspomagania serca jest medycznie wskazany. Biorą przy tym pod uwagę stan zdrowia pacjenta oraz planowaną formę wspomagania krążenia.

Kluczowym badaniem jest echokardiografia. Dzięki niej lekarze oceniają czynność obu komór serca. Szczególną uwagę zwraca się na prawą komorę serca, ponieważ po wszczepieniu LVAD musi ona nadal funkcjonować w wystarczającym stopniu.

W ramach przygotowań specjaliści ustalają procedurę operacyjną oraz niezbędny monitoring krążenia. To, czy możliwe jest zastosowanie techniki otwartej, czy mniej inwazyjnej, zależy od indywidualnej sytuacji.

Dokładna technika chirurgiczna stosowana podczas implantacji sztucznego serca zależy od systemu wspomagającego oraz kondycji fizycznej pacjenta.

Przebieg zabiegu różni się w zależności od techniki operacyjnej:

1. W przypadku badanej operacji otwartej z wszczepieniem LVAD pacjent lub pacjentka otrzymuje znieczulenie ogólne.
2. W badanej operacji otwartej zastosowano maszynę sercowo-płucną.
3. W tej procedurze do monitorowania krążenia zastosowano cewnik tętnicy płucnej.
4. W przypadku techniki mniej inwazyjnej pompę wszczepia się poprzez niewielkie nacięcie po lewej stronie klatki piersiowej.
5. Przewód odprowadzający jest podłączany do aorty wstępującej, głównego naczynia krążenia ogólnego.
6. Opisana, mniej inwazyjna operacja może być przeprowadzona bez użycia maszyny sercowo-płucnej.

Po operacji konieczny jest pobyt w szpitalu. W badaniu przeprowadzonym w Holandii całkowity czas pobytu, łącznie z dniami przed i po zabiegu, wynosił w medianie około 41 dni. W poszczególnych przypadkach pobyt w szpitalu może być znacznie krótszy lub dłuższy.

Sztuczne serce może powodować poważne powikłania. Należą do nich krwawienia, infekcje w przewodzie wychodzącym na zewnątrz, skrzepy krwi oraz problemy techniczne.

W badaniu dotyczącym systemu HeartMate 3 zaobserwowano następujące zdarzenia:

• Ponowna operacja z powodu krwawienia: była konieczna u około 16 na 100 pacjentów.
• Udar niedokrwienny: udar spowodowany niedrożnością naczynia wystąpił u około 16 na 100 pacjentów.
• Krwotok mózgowy: udar spowodowany tym krwotokiem wystąpił u około 8 na 100 pacjentów poddanych leczeniu.
• Niewydolność prawej komory serca: to powikłanie wystąpiło u około 14 na 100 pacjentów.
• Skrzep w przewodzie odpływowym: problem ten wystąpił u około 2 na 100 pacjentów poddanych leczeniu.

W randomizowanym badaniu HeartMate-3 rezygnacja z dodatkowej aspiryny spowodowała mniej krwawień niezwiązanych z operacją, o ile pacjent nadal przyjmował antagonistę witaminy K. Jest to lek przeciwzakrzepowy. Nie należy samodzielnie zmieniać tego schematu leczenia.

Po pobycie w szpitalu pacjenci wymagają specjalistycznej, długoterminowej opieki. W jej ramach monitoruje się układ wspomagający, czynność układu krążenia oraz ewentualne powikłania.

Przez skórę na zewnątrz ciała przebiega kabel. Staranna pielęgnacja miejsca wyjścia ma na celu zapobieganie infekcjom. Sposób zakładania opatrunku i mocowania kabla zależy od koncepcji opieki danego ośrodka.

W zależności od koncepcji opatrunek zmienia się codziennie lub raz w tygodniu. Nie stwierdzono jednoznacznie lepszego standardu w zakresie mocowania przewodu i częstotliwości zmiany opatrunku. Pacjenci powinni zatem postępować zgodnie z wytycznymi ośrodka, w którym przeprowadzono implantację.

Po implantacji konieczna jest specjalistyczna, długoterminowa opieka.

Podczas pierwszej konsultacji warto zadać następujące pytania:

• Które sztuczne serce wchodzi w grę w moim przypadku i czy leczenie pomostowe stanowi część mojego planu terapeutycznego?
• Jaka technika operacyjna jest przewidziana w moim przypadku?
• W jaki sposób moi bliscy zostaną przeszkoleni w zakresie opieki w miejscu wypisania ze szpitala?
• Z kim można się skontaktować po wypisaniu ze szpitala w przypadku problemów technicznych lub medycznych?

Specjalistów w dziedzinie sztucznych serc można znaleźć na końcu tego tekstu.

Kiedy należy poddać sztuczne serce kontroli?

W przypadku zaawansowanej niewydolności serca terminowe skierowanie na badanie dotyczące zastosowania urządzenia wspomagającego pracę lewej komory (LVAD) lub przeszczepu serca ma kluczowe znaczenie dla rokowań terapeutycznych.

Jak długo można żyć z sztucznym sercem?

W przypadku pompy z łożyskiem magnetycznym szacowany wskaźnik przeżywalności pięcioletniej wynosił około 58%. Nie pozwala to jednak na wiarygodne przewidzenie indywidualnej długości życia.

Czy do operacji zawsze potrzebna jest maszyna sercowo-płucna?

Nie, maszyna sercowo-płucna nie jest konieczna przy każdej implantacji. Zastosowano ją podczas opisanej operacji na otwartym sercu, natomiast opisana mniej inwazyjna implantacja mogła zostać przeprowadzona bez niej.

Na co należy zwrócić uwagę w miejscu wyjścia przewodu?

Miejsce wyjścia kabla należy starannie pielęgnować, aby zapobiec infekcjom. W zależności od koncepcji opieki opatrunek zmienia się codziennie lub raz w tygodniu; nie stwierdzono jednoznacznie lepszego standardu postępowania.