Radioterapia z modulacją intensywności wiązki (IMRT) to metoda leczenia stosowana w radioonkologii. Polega ona na skierowaniu wysokiej dawki promieniowania do centrum guza, przy czym okolice wokół guza pozostają nienaruszone. IMRT należy do metod terapii 3D i opiera się na obrazowaniu przekrojowym tomografii komputerowej (CT).
W tym artykule dowiesz się, jak przebiega IMRT i gdzie znaleźć specjalistów.
W przypadku IMRT lekarze dzielą obszar (tkankę nowotworową) na pola. Następnie napromieniowują je promieniowaniem o różnym natężeniu.
Specjalne metalowe lamele umożliwiają stopniowe zaciemnianie lub otwieranie pola naświetlania. Działa to podobnie jak lamele w żaluzjach. Dzięki temu lekarze mogą naświetlać niektóre części guza krócej lub dłużej niż inne, w zależności od czasu otwarcia lameli.
IMRT to wysoce zaawansowana technologicznie i bardzo precyzyjna metoda terapeutyczna. Nie jest ona jednak wskazana w przypadku wszystkich rodzajów nowotworów.
IMRT nadaje się do:
Z tej metody korzystają pacjenci z nowotworami głowy i szyi oraz pacjenci z rakiem prostaty.
W okolicy głowy i szyi szczególnie wrażliwe na promieniowanie są gruczoły ślinowe, które należy chronić. Ukierunkowana dawka promieniowania skierowana na nowotwór, z pominięciem gruczołów ślinowych, zapobiega późnym skutkom terapii nowotworowej.
Podobnie jest w przypadku prostaty. Znajduje się ona bardzo blisko odbytnicy, która również wrażliwie reaguje na promieniowanie. Bez zastosowania precyzyjnych metod, takich jak IMRT, mogłoby dojść np. do uszkodzenia zwieracza. Wówczas możliwe byłoby nietrzymanie stolca. IMRT pozwala w tym przypadku uniknąć uszkodzeń okolicy odbytnicy i napromieniować wyłącznie nowotwór prostaty.
Oprócz dawkowania promieniowania w obrębie pola napromieniowania, IMRT umożliwia również napromieniowanie pod kątem. Dzięki temu metoda ta zapewnia znacznie większą swobodę w przestrzeni trójwymiarowej niż tradycyjne metody radiologiczne.
Zasadniczo istnieją dwa główne typy IMRT:
Metoda Rapid-Arc pozwala znacznie zaoszczędzić czas i jest stosowana, gdy naświetlanie musi odbyć się w krótkim czasie. Obejmuje ona obszar guza ze wszystkich stron, oszczędzając jednocześnie otaczające tkanki. Krótki czas trwania zabiegu zmniejsza ryzyko zmiany pozycji pacjenta, dzięki czemu guz pozostaje lepiej wycelowany.
W przypadku podejścia z modulacją objętościową IMRT stale dostosowuje się do warunków przestrzennych guza. Dzięki temu możliwe jest skrócenie czasu naświetlania w określonym obszarze.
Przygotowanie do IMRT jest czasochłonne i wymaga dużych nakładów. Aby opracować optymalny plan napromieniowania, lekarze muszą wykonać kilka zdjęć guza i otaczających tkanek.
Zazwyczaj odbywa się to za pomocą rezonansu magnetycznego (MRT) lub tomografii komputerowej (CT). Pacjent musi przy tym leżeć w określony sposób.
Materace próżniowe i inne pomoce pomagają w unieruchomieniu pacjenta.
Obrazowanie, planowanie terapii i specjalne ułożenie pacjenta są ważne dla dalszego przebiegu leczenia. Każdy pacjent otrzymuje więc indywidualny plan terapii, przygotowany na miarę przez specjalistów z zakresu radioonkologii.
Następnie fizycy medyczni obliczają na podstawie danych z obrazowania i ułożenia pacjenta dawkę promieniowania jako dawkę docelową w tkance nowotworowej. Dzięki temu otaczająca, zdrowa tkanka pozostaje nienaruszona. Przed rozpoczęciem zabiegu następuje weryfikacja i zatwierdzenie planu zgodnie z zasadą podwójnej kontroli.
Następnie naświetlanie odbywa się w sposób frakcjonowany w określonych wcześniej polach terapeutycznych. Specjalista IMRT może zmieniać dawkę promieniowania zarówno pod względem kierunku i kształtu, jak i intensywności. W ten sposób dostarcza optymalną dawkę terapeutyczną do tkanki nowotworowej i chroni sąsiednie struktury. W ten sposób można zmniejszyć odsetek skutków ubocznych. Dzięki temu jakość życia pacjentów jest mniej ograniczona.
IMRT pozwala na precyzyjne rozłożenie dawki promieniowania nawet w przypadku złożonych nowotworów i oszczędza otaczające narządy @ Mark Kostich /AdobeStock
IMRT jest wykonywana wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach radioterapii. Po pierwsze dlatego, że wysoce złożone urządzenia nie są dostępne we wszystkich placówkach w Niemczech. Z drugiej strony specjalista IMRT w takim centrum radioterapii posiada niezbędne doświadczenie w pracy z pacjentami i w stosowaniu procedury IMRT. Znacząco zwiększa to szanse powodzenia leczenia.
Po zakończeniu radioterapii IMRT pacjent ponownie przechodzi pod opiekę pierwotnie przydzielonego lekarza. To on przejmuje opiekę pooperacyjną. Specjalistyczna opieka pooperacyjna w zakresie radioterapii odbywa się zawsze w porozumieniu między gabinetem lekarza rodzinnego a specjalistami radiologami.
Specjalistów IMRT można znaleźć w radiologii lub radioonkologii. Pracują oni głównie w wyspecjalizowanych ośrodkach radioterapii. Powyżej zebraliśmy dla Państwa kilka propozycji potencjalnych ośrodków radioterapii i radioonkologów specjalizujących się w IMRT.
