Robot destekli kızak protezi ile eklem koruma - Heidelberg’deki ETHIANUM’da modern endoprotez cerrahisi

Diz artrozu nadiren ani ve dramatik bir anla başlar. Daha çok yavaş yavaş ilerleyen bir süreçtir: Önce merdiven çıkarken ağrı hissedilir, ardından koşu mesafesi kısalır, bir süre sonra köpeği gezdirmek bile zorlaşır. Konservatif tedaviler tükenip yaşam kalitesi düştüğünde, eklem protezi takılması gündeme gelir. 

“Genellikle gündelik hayattaki temel kısıtlamalar ön plana çıkar: Yürürken ağrı, merdiven çıkarken veya arabaya binip inerken yaşanan sorunlar; buna ek olarak, diz artık tam olarak gerilemediği veya bükülmediği için sıklıkla artan hareket kısıtlılığı da görülür. Bazı durumlarda uykuya dalma veya uykuyu sürdürmede de sorunlar yaşanabilir.

Bu aşamaya gelen birçok hasta, fizyoterapi, ağrı kesiciler, enjeksiyonlar (kortizon, hiyalüron, PRP) ve bir noktada artık yeterli gelmeyen diğer konservatif tedavilerle uzun bir süreç geçirmiştir,” diyerek PD Dr. Michel tipik bir hastalık seyrini anlatıyor. 

Artrozda hasar görmüş kıkırdak şu ana kadar yenilenemediğinden, tek tedavi edici seçenek eklem protezi kalmaktadır. Bu noktada öncelikle temel bir karar verilmesi gerekir: Tam bir yüzey protezi – yani tüm diz eklemini değiştiren bir protez – mi gereklidir, yoksa kısmi bir protez yeterli midir? 

“Bu tür kısmi protezler, örneğin sadece eklemin iç kısmını (medial kompartman) kapsayabilir. Ancak, öncelikle dış tarafta (lateral kompartman) veya diz kapağının arkasında (retropatellar kompartman) ortaya çıkan artrozlar da vardır. ‘Kızak’ denildiğinde, genellikle medial kompartmanın değiştirilmesi kastedilir,” diye açıklıyor PD Dr. Michel. 

Her artrozlu diz için tam bir eklem protezi gerekli değildir. Aşınma gerçekten tek bir kompartımana sınırlıysa ve eklemin geri kalan kısımları hala sağlıklıysa, unikondiler kızak protezi düşünülebilir – bu, dokuya çok daha az zarar veren ve doğal hareket hissini büyük ölçüde koruyan bir işlemdir.

Bunun ön koşulu, stabil bir ön çapraz bağdır; çünkü bu bağ, kısmi protezde tamamen korunacak olan yuvarlanma-kayma hareketini kontrol eder. Yan bağların da sağlam olması gerekir. 

“Hastanın ilk muayenesinde en önemli şey, gerçekten zaman ayırmak ve karşınızdaki kişiyi tanımaktır. ETHIANUM’da ilk muayenede her hasta için tam bir saat zaman ayırıyoruz.

Hangi şikayetler günlük yaşamı kısıtlıyor? Hangi hobiler önemli? Diz, tekrar uzun yürüyüşlere, rahat bisiklet sürmeye, belki hatta golf veya tenise olanak sağlamalı mı? Yoksa mesele daha çok, ileri yaşlarda ağrısız bir şekilde kısa mesafeleri kat edebilmek mi? İhtiyaçlar büyük ölçüde farklılık gösterir. Karşımızda kimin oturduğu ve bu kişinin neye ihtiyacı olduğu netleştiğinde, fizik muayene ve getirilen bulguların incelenmesi aşamasına geçilir,” diyor PD Dr. Michel. 

Ayrıntılı görüşmenin ardından asıl teşhis süreci başlar: klinik muayene, ultrason ve mevcut röntgen filmlerinin değerlendirilmesi. Gerekirse, tüm kompartmanlardaki kıkırdak durumunu hassas bir şekilde gösteren yüksek çözünürlüklü MRG görüntüleri alınır. Çalışmalar, MRG teşhisinin yüksek dereceli lateral kıkırdak hasarları için yüzde 94’ün üzerinde bir duyarlılığa ulaştığını ortaya koymaktadır – bu, klasik röntgen yükleme filmlerinin tek başına sağladığı duyarlılıktan önemli ölçüde daha yüksektir. 

“Muayene sırasında birçok hasta, esas olarak medial kompartmanı etkileyen bir ağrıdan şikayet eder. Nihai karar için ek olarak özel röntgen filmlerine ihtiyaç duyulur: bacak eksenini ölçmek için ayakta çekilen filmler, bağ stabilitesini değerlendirmek için yük altında çekilen filmler ve diz kapağının hareketini gösteren diğer görüntüler. Verimli bir değerlendirme için ImageBiopsy Lab şirketinin yapay zeka analizinden yararlanıyoruz. Bu kriterler temelinde, hastanın kızak tedavisi için uygun olup olmadığı adım adım incelenir. Buradaki belirleyici yaklaşım şudur: Kısmi protez olasılığına ilke olarak açık ve olumlu bir şekilde yaklaşıyoruz. “Kapımızdan içeri giren herkes, öncelikle potansiyel bir aday olarak kabul edilir – tabii ki teşhis sonuçları buna karşı net nedenler göstermediği sürece,” diye açıklıyor PD Dr. Michel. 

ImageBiopsy Lab firmasının IB Lab LAMA modülü kullanılarak, tam bacak röntgeni görüntüsünde bacak ekseninin yapay zeka destekli ölçümü. Böylelikle O-bacak veya X-bacak pozisyonları güvenilir ve hızlı bir şekilde belirlenebilir. 

Medial kızak protezi için, işlemin anlamlı olması ve protezin uzun vadede stabil kalması amacıyla bazı anatomik koşulların karşılanması gerekir: “Lateral kompartmandaki kıkırdağın hala yeterince korunmuş olması belirleyicidir. Diz kapağının arkasındaki eklem de büyük ölçüde normal görünmelidir – ancak 65 yaşın üzerindeki kişilerde MRG'de neredeyse her zaman görülen küçük kıkırdak hasarları, kızak protezini dışlamaz.

Artroz, açıkça bir kompartımana sınırlı olmalıdır (Şekil 2). Ön çapraz bağ ideal olarak stabil olmalıdır. Ancak son yıllarda bu konuda bir esneklik ortaya çıkmıştır: İkincil çapraz bağ yetmezliği olan yaşlı hastalarda, protezin robotik olarak hassas bir şekilde ayarlanabilen eğimi sayesinde belirli eksiklikler telafi edilebildiğinden, kayma protezi yine de bir seçenek olabilir. “Bu kriterler – diğerlerinin yanı sıra Oxford Grubu tarafından tanımlanmış ve şu anda AE (Endoprotez Çalışma Grubu) tarafından da geliştirilmekte olan – uygun adayları güvenilir bir şekilde belirlemeye yardımcı oluyor,” diye açıklıyor PD Dr. Michel. 

Bir bakışta – Kızak protezi için ön koşullar: Kemik-kemik teması olan izole medial (veya lateral) kompartman artrozu, karşı kompartmanda kıkırdak korunuşu, fonksiyonel olarak sağlam ön çapraz bağ ve iç bağ, düzeltilebilir bacak ekseni bozukluğu (10–15°’ye kadar varus), iltihaplı artropati olmaması.

75 yaşındaki bir hastada görülen tipik bir antero-medial artroz görüntüsü. Röntgen görüntüsünde medial kompartımanda eklem aralığının kapandığı görülmektedir. Ameliyatta, medial eklem bölgesinde kıkırdak kaybı ve kemik aşınması görülmektedir. Diz ekleminin geri kalan kısmında (lateral ve retropatellar kompartman) yaşa uygun kıkırdak tabakası mevcuttur. 

Almanya’da şu ana kadar hastaların yalnızca yaklaşık yüzde 14’üne kızak protezi (unikondiler diz endoprotezi, kısaca UKA) takılmıştır – oysa araştırmalar, total diz endoprotezi (TKA) adayı olan hastaların yüzde 41 ila 49’unun aslında kısmi protez için uygun olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, önemli bir tedavi açığı bulunmaktadır. 

“Slayt protezi neden bu kadar nadir kullanılıyor? Bunun temel nedenlerinden biri, bu ameliyatın gerektirdiği yüksek teknik hassasiyettir. Kemik kesimleri milimetre veya hatta milimetrenin altındaki hassasiyette yapılmalı, bağ gerginliği tam olarak hesaplanmalıdır. Küçük hatalar, kızak protezinin erken arızalanmasına neden olabilir.

Yılda yaklaşık yüz diz protezi ameliyatı yapan bir cerrah, istatistiksel olarak sadece yaklaşık on beş kızak protezi ameliyatı gerçekleştirir – bu, gerekli rutini kazanmak için çok azdır. Ancak nadiren uygulandıkları için nadiren öğretilirler ve birçok genç uzman, eğitimden sonra bu müdahaleyi yapmaya cesaret edemez. PD Dr. Michel, “Bu bir kısır döngü” diye analiz ediyor. 

Kayıt verileri bu sorunu doğruluyor: Yılda UKA oranının yüzde beşin altında olduğu cerrahlar en düşük beş yıllık hayatta kalma oranlarını (yüzde 90) elde ederken, yılda 30’dan fazla kızak protezi ameliyatı gerçekleştiren yüksek hacimli cerrahlar yüzde 96’ya kadar ulaşmaktadır. Buna bir de ücretlendirme sorunu ekleniyor: Hastane ücretlerini düzenleyen Alman DRG sisteminde (Diagnosis Related Groups), kızak protezi için geri ödeme tutarı, teknik gerekliliklerin benzer ya da hatta daha yüksek olmasına rağmen, genellikle tam protezinkinden daha düşük oluyor. 

“Muayenehanede çalışan meslektaşlarımızı da bu sürece dahil etmek önemlidir. Birçoğu, kızak protezlerinin tam protezlere göre daha yüksek revizyon oranına sahip olduğu eski kayıt verilerini referans almaktadır. Bu da genellikle şu şekilde özetlenebilecek bir danışmanlığa yol açıyor: ‘Kızak proteziyle iki kez ameliyat olursunuz, tam protezle ise sadece bir kez.’ Hastalar bu önyargıyla muayeneye geldiklerinde, bakış açısını değiştirmek zor oluyor.

Burada bilgilendirme gerekiyor – ve her şeyden önce iyi sonuçlar. Sonuçta memnun hastalar en güçlü argümandır,” diye vurguluyor PD Dr. Michel. 

Genç ve aktif hastalara kızak protezinin avantajı, bunun “daha az” protezle ilgili değil, kendi işlevsel diz eklemlerini daha fazla korumakla ilgili olduğunu göstererek en ikna edici şekilde aktarılabilir. Bu konudaki çalışma bulguları artık oldukça etkileyici:

Özellikle “Forgotten Joint Score” (Unutulan Eklem Skoru) oldukça aydınlatıcıdır: UKA hastaları, yapay eklemlerini önemli ölçüde daha sık “unuturlar” – bu da dizlerinin, tam protez ameliyatından sonra olduğundan çok daha doğal hissettirdiğinin bir işaretidir. Ayrıca, kızak protezi uygulandıktan sonra yürüme hızı sağlıklı kontrol grubundaki kişilerin seviyesine (2,2 m/s) geri dönerken, tam protez uygulandıktan sonra bu hız ölçülebilir derecede düşük kalır. 

Bu gözlemler, güncel bir Seviye I çalışma ile etkileyici bir şekilde doğrulanmaktadır: Mortensen ve meslektaşları, Journal of Bone and Joint Surgery (2026) dergisinde yakın zamanda yayınlanan bir çalışmada, ilk kez çift kör, çok merkezli bir RCT kapsamında, medial kızak protezini tam protezle doğrudan karşılaştırmışlardır – on merkezde 350 hasta üzerinde.

Forgotten Joint Score’da, kızak protezi lehine 14,1 puanlık klinik açıdan anlamlı bir fark gözlendi; bu, hastaların günlük yaşamda farkı gerçekten hissetmeye başladıkları eşik değerine tam olarak karşılık geliyor. Diz eklemi hareketliliği de 7 derece daha fazla fleksiyon ile anlamlı derecede daha iyiydi; dizle ilgili semptomlar ve genel yaşam kalitesindeki ağrı değerleri de aynı şekilde iyileşti. Ayrıca dikkat çekici olan bir diğer nokta, kızak protezi sonrası yeniden ameliyat oranının yüzde 2,3 ile tam protez sonrası yüzde 6,9’luk orandan belirgin şekilde daha düşük olmasıdır – bu sonuç, mevcut kayıt analizlerine yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır. 

“Kaykay protezinin özelliği, ‘spora dönüş’ün tam proteze kıyasla çok daha iyi olmasıdır – hastaların yaklaşık yüzde 90’ı eski spor seviyelerine geri dönüyor. İşte bu, onu birçok aktif hasta için bu kadar çekici kılan şeydir,” diye özetliyor PD Dr. Michel. 

Öne çıkan bir örnek: Yüksek performanslı kayakçı Lindsey Vonn, Nisan 2023’te MAKO sistemi ile robotik destekli olarak sağ dizine lateral kızak protezi takıldı. Kasım 2024’te, 40 yaşında spor hayatına geri döneceğini duyurdu. 2025/26 sezonunda iki Dünya Kupası iniş yarışını kazandı, ancak Cortina’daki Olimpiyat Oyunları’nda geçirdiği ağır bir kaza, geri dönüşünü sona erdirdi.

Prof. Wassilew (AE) şu değerlendirmede bulunuyor: Bu vaka, tıbbi olarak nelerin mümkün olduğunu etkileyici bir şekilde gösteriyor – her ne kadar bu vaka standart tedavi için bir ölçüt olamazsa da ve yüksek performanslı sporda protezden bağımsız olarak yaralanma riski her zaman mevcut olsa da. 

CORI Surgical System (Smith+Nephew) ile sağlanan robotik destek, ilk kesi yapılmadan önce bile ameliyat sırasında alınacak kararları kökten değiştiriyor. Cerrah, yalnızca ameliyat öncesi röntgen görüntülerine ve kendi deneyimine dayanmak yerine, ameliyat sırasında hastanın dizininin hassas, üç boyutlu bir görüntüsünü elde eder. 

CORI Sisteminin MAKO (Stryker) gibi diğer robotik sistemlere kıyasla önemli bir avantajı: Tamamen ameliyat öncesi BT'ye ihtiyaç duymadan çalışır. 3B kemik modeli, bir el probu ve yansıtıcı işaretleyicilerle yüzey taraması yapılarak doğrudan ameliyat sırasında oluşturulur. ATRACSYS kızılötesi kamera sistemi, bu sırada saniyede 300'den fazla kez konumu tespit eder. 

“Bu, hasta için şu anlama gelir: ek bir CT randevusu yok, radyasyona maruz kalma yok ve radyolog randevusu için beklemek yok. Endikasyonun konulmasından ameliyata kadar geçen süreç daha hızlı ve daha kolay hale geliyor,” diye açıklıyor PD Dr. Michel. 

CORI sisteminin kalbini, elle yönlendirilen robotik frez oluşturur – bu bir robot kolu değil, cerrahın kendi eliyle yönlendirdiği bir alettir. Sistem, konumu gerçek zamanlı olarak izler ve planlanan sınırlar aşıldığında frezi otomatik olarak durdurur veya geri çeker. Belgelenen hassasiyet, üç düzlemde de 0,5 mm ve 0,5°’dir. 

“Önceden hazırlanan plan, ameliyathanede sapma olmadan ve röntgen görüntüsünde sonradan sürprizler yaşanmadan tam olarak uygulanabilir. Dinamik boşluk dengeleme özellikle değerlidir: Sistem, her kemik rezeksiyonundan önce tüm hareket aralığı boyunca yumuşak doku gerginliğini gerçek zamanlı olarak ölçer. Bu, manuel olarak neredeyse imkansız olan, kişiye özel bir dengeleme sağlar. Bu da güven sağlar ve hareket alanını genişletir,” diye açıklıyor PD Dr. Michel. 

Eklem yüzeylerinin 3D haritalandırılması ve ardından yüksek hızlı freze ile kemiğin işlenmesi. 

Çalışmalar, bunun klinik önemini doğrulamaktadır: Prospektif bir karşılaştırmalı çalışmada, robotik implantların yüzde 100’ü planlanan pozisyondan 2°’lik bir sapma aralığı içinde yer alırken, geleneksel teknikte bu oran sadece yüzde 40’tı. Posterior tibial eğim için aykırı değer oranı, yüzde 25’ten (geleneksel) yüzde 4’ün altına (CORI/NAVIO) düşmüştür. 

Öğrenme eğrisi – belirleyici avantaj: Geleneksel yöntemde, bir cerrahın güvenilir bir hassasiyete ulaşması için 25 ila 50 kızak protezi gerekir. CORI sistemi ile bu öğrenme eğrisi, ameliyat süresi açısından sadece 5 ila 6 vakaya indirgenir ve implant hassasiyeti ilk vakadan itibaren hedef aralıkta yer alır. Bu, ilk kez daha az vaka sayısına sahip cerrahların da mükemmel sonuçlar elde etmesini mümkün kılar. 

BT gerektirmeyen 3D tarama ve robotik kılavuzlu preparasyon, hastalara bir dizi somut avantaj sunar: daha az kan kaybı, ilk haftalarda daha az ağrı ve daha hızlı iyileşme. Freze sadece stereotaktik olarak planlanan hacim içinde çalıştığı için kemik rezeksiyonu dokuya daha az zarar verir – robotik müdahalelerde agresif yumuşak doku serbest bırakma işlemleri önemli ölçüde daha nadir görülür. 

“Örnek olarak 65 yaşındaki bir hobi golfçüsünü ele alalım – bu profil, kendi deneyimlerimden çok iyi bildiğim bir durumdur. Slayt protezi takıldıktan sonra yaklaşık üç ila dört gün hastanede kalır. İmplant hemen tam yük taşıyabildiğinden rehabilitasyon zorunlu değildir. Hastaneden taburcu olduğunda koltuk değnekleriyle güvenli bir şekilde hareket edebilir.

İki ila üç hafta sonra çoğu kişi koltuk değneklerini bırakır. Altı hafta sonra bir kontrol muayenesi yapılır ve her şey yolunda görünüyorsa, spora geri dönmenin önünde pek bir engel kalmaz. “Sekizinci ile on ikinci hafta arasında çoğu hasta golf oynamaya yeniden başlayabilir – önce driving range’de, ardından tam bir tur oynamaya cesaret edebilirler,” diye açıklıyor PD Dr. Michel. 

Medial kızak protezi (solda) ile tam protezin (sağda) röntgen görüntülerinin karşılaştırması. Sağlıklı kıkırdak, kemik ve çapraz bağların korunması sayesinde UKA’nın daha az invaziv olduğu açıkça görülmektedir.

 “Sert darbeler veya hızlı yön değişiklikleri içeren sporlar genellikle tavsiye edilmez, ancak yine de mümkündür – ve tam proteze kıyasla çok daha iyi tolere edilir. Golf, bisiklet, yürüyüş, kayak veya tenis sorunsuzca yapılabilir. Düzenli egzersiz, diz çevresindeki kasların güçlendirilmesi ve iyi bir genel fiziksel kondisyon, eklem fonksiyonunu destekler ve uzun vadede protezin yükünü azaltır,” diyor PD Dr. Michel. 

“Kızak protezinin avantajları ne kadar ikna edici olsa da, bu protez her hasta için doğru çözüm değildir. Sınırlar ve riskler konusunda şeffaflık, ciddi bir danışmanlığın vazgeçilmez bir parçasıdır. “Net kontrendikasyonlar vardır: romatoid artrit gibi enflamatuar artropati, şiddetli fleksiyon kontraktürü, sabit varus veya ilgili bağ instabiliteleri.

İç bağdaki eski yaralanmalar bir dışlama kriteri olabilir. Ayrıca, dizin üç kompartmanının tamamında belirgin bir aşınma gösteren hastalar da tam proteze ihtiyaç duyar – bu durumda en iyi robot bile yardımcı olamaz,” diye açıklıyor PD Dr. Michel. 

PD Dr. Michel, uzun vadeli sonuçları ayrıntılı bir şekilde değerlendiriyor: “Büyük protez kayıtları, kızak protezlerinde total protezlere kıyasla daha yüksek revizyon oranları göstermektedir. Ancak bu veriler, çok sayıda düşük hacimli cerrah da dahil olmak üzere tüm cerrahların ortalamasını yansıtmaktadır. Yılda 30’dan fazla kızak protezi uygulayan yüksek hacimli cerrahlar, yüzde 97,5’lik on yıllık hayatta kalma oranlarına ulaşıyor – bu oran, dünya çapındaki en iyi total diz protezi sonuçlarıyla karşılaştırılabilir.

Ayrıca, kızak protezinde revizyon eşiği daha düşüktür: Tam proteze geçiş nispeten basit bir işlemken, başarısız olan bir total protezin revizyonu çok daha karmaşıktır. Daha önce bahsedilen Mortensen ve ark. çalışması bu konuda önemli bir değerlendirme sunuyor: Birincil sonlanım noktası olan Oxford Diz Skoru’nda, kaymalı protez ile tam protez arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı olsa da, 3,5 puanlık fark klinik açıdan anlamlı eşiğin altındaydı.

Bu şu anlama gelir: Genel fonksiyon skorunda her iki yöntem de benzer derecede iyi sonuçlar vermektedir. Kaykay protezinin belirleyici avantajı, ikincil sonlanım noktalarında – eklem hissi, hareketlilik, semptomlar – ve daha düşük komplikasyon oranında ortaya çıkmaktadır. Yani mesele, kızak protezinin her açıdan üstün olması değil, doğru seçilmiş hastalarda daha doğal bir diz sağlama özelliğidir. Diz artrozu hastalarının çoğunluğu için ise total protez, hâlâ doğru ve kanıtlanmış tedavi seçeneği olmaya devam etmektedir.” 

ETHIANUM Heidelberg’deki Kalça ve Diz Endoprotez Merkezi’nde her yıl yaklaşık 400 protez implant ediliyor – kalça ve diz protezleri birlikte. Kayak tipi protezlerin oranı yüzde 30 ila 40 ile ülke genel ortalamasının oldukça üzerinde. 

“Asıl önemli olan, yapılan ameliyatların sayısı değil, bunun arkasındaki konsepttir. Burada ön planda olan, her bir hastaya – görüşme sırasında, hazırlık aşamasında, ameliyathanede ve ameliyat sonrası bakımda – yeterli zaman ayırmaktır. Tüm süreç tek bir çatı altında yürütülür. Günde on protez ameliyatı yapılmaz; bunun yerine, özen ve kişisel ilgiyle sorumlu bir şekilde gerçekleştirilebilecek kadar ameliyat yapılır,” diyerek PD Dr. Michel, merkezin felsefesini açıklıyor. 

Merkez, büyük eklemlerin endoprotez cerrahisinde bütüncül bir yaklaşım benimsiyor. CORI sistemi ile robot destekli diz cerrahisinin yanı sıra, kalça endoprotezlerinde AMIS tekniği kullanılmaktadır – bu, benzer bir temel ilkeye dayanan minimal invaziv bir anterior erişim yöntemidir: modern teknoloji, yüksek hassasiyet ve dolayısıyla hastalar için hissedilir avantajlar. 

“AMIS ile yapılan kalça ameliyatından sonra iyileşme süreci genellikle diz ameliyatından sonra olduğundan daha hızlı ilerler – çoğu hasta üç ila dört gün sonra taburcu edilebilir. Minimal invaziv kalça endoprotezi, yüksek kaliteli implantlar ve diz protezlerinde robotik desteğin bir araya gelmesiyle, tıbbi açıdan en son teknolojiye sahip ve aynı zamanda sakin, kişisel bir ortamda gerçekleştirilen bir hizmet ortaya çıkıyor.

Heidelberg’deki Salem Hastanesi ve Viernheim’daki St. Josefs Hastanesi ile yaptığımız işbirlikleri sayesinde, sigorta türünden bağımsız olarak tüm hastalara AMIS tekniğini sunabiliyoruz,” diye ekliyor PD Dr. Michel. 

ETHIANUM’daki teknoloji konsepti: Tam ve kısmi protezler için robot destekli diz protezi (CORI Surgical System), minimal invaziv kalça protezi (AMIS tekniği), yüksek kaliteli implant sistemleri – bireysel ve kişisel bakımın sunulduğu özel bir klinik ortamında. 

Daha fazla kişinin kızak protezinden faydalanabilmesi için, eğitim ve mesleki gelişim, endikasyon belirleme ve ücretlendirme yapısı gibi çeşitli düzeylerde bir zihniyet değişikliği gerekiyor. 

“Zaten kurslar ve atölye çalışmalarında, birçok kişinin sandığından çok daha fazla hastanın bu protez için uygun olduğunu anlatan, kendini bu konuya adamış öncüler var. Basit vakalarla başlamayı ve kendi deneyimlerini artırmayı teşvik ediyorlar. Çünkü bu hasta grubunun ne kadar memnun olduğunu görenler, bu yönteme hızla güven duymaya başlar. İnsanlar birkaç hafta sonra şaşırtıcı derecede hareket kabiliyetine kavuşurlar ve bu deneyimi muayenehanelerine taşırlarsa, bu algıyı değiştirir,” diyor PD Dr. Michel ikna olmuş bir şekilde. 

Endoprotez Çalışma Grubu (AE), halihazırda her cerrah için yılda 30’dan fazla UKA ve her klinik için yüzde 20’nin üzerinde bir UKA oranını önermektedir. Grup şu anda UKA endikasyonu için klinik bir eylem kılavuzu hazırlamaktadır. Öğrenme eğrisini önemli ölçüde kısaltan robotik yardım sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, kızak protezi önümüzdeki yıllarda diz endoprotezinde hak ettiği yeri alabilir. 

Robotik destekli kızak protezinin fırsatları ve sınırları hakkında bu derinlemesine ve ayrıntılı görüşme için PD Dr. Michel’e içten teşekkürlerimizi sunarız! 

Priv.-Doz. Dr. med. Philipp A. Michel, M.Sc.

• Ortopedi ve Travma Cerrahisi Uzmanı, Özel Travma Cerrahisi, ETHIANUM Heidelberg Kalça ve Diz Endoprotez Merkezi (Prof. Holstein / PD Dr. Michel)
• Uzmanlık alanları: Diz ve kalça endoprotezi, robot destekli cerrahi (CORI)
• Önceki görev: Münster Üniversite Hastanesi, Travma, El ve Rekonstrüktif Cerrahi Kliniği'nde başhekim ve endoprotez bölüm başkanı (2013–2025)
• Alt ekstremitedeki tendon, bağ ve menisküs yaralanmaları konulu doçentlik tezi
• 30'dan fazla özgün çalışma, 10 derleme makalesi, 3 kitap bölümü
• Üye: DGOU, DGU, AGA, AO, DKG, AE

• Diz ve Kalça Cerrahisi ile Endoprotez Uzmanı
• Uzmanlık alanı: minimal invaziv teknikler (AMIS, DAA)
• 2018'den beri ETHIANUM Heidelberg'de görev yapmaktadır; daha önce yaklaşık 15 yıl boyunca Saarland Üniversitesi Hastanesi'nde çalışmıştır (aralarında klinik müdür yardımcılığı da bulunmaktadır)
• Ortopedi ve Travma Cerrahisi Uzmanı, çok sayıda ek yeterliliğe sahip
• Meslek derneklerinde aktif rol almakta, bilimsel alanda geniş çapta yayınları bulunmaktadır

[1] Stoddart JC, Dandridge O, Garner A, Cobb J, van Arkel RJ. Diz osteoartritinin kompartman dağılımı – sistematik bir derleme ve meta-analiz. Osteoarthritis Cartilage. 2021 Nisan;29(4):445-455. doi: 10.1016/j.joca.2020.10.011. Epub 27 Kasım 2020. PMID: 33253887.

[2] EPRD – Almanya Endoprotez Kayıt Sistemi. 2025 Yıllık Raporu.

[3] Hamilton TW, Pandit HG, Lombardi AV, Adams JB, Oosthuizen CR, Clavé A, Dodd CA, Berend KR, Murray DW. Medial tek kompartmanlı diz artroplastisi için uygunluğu belirlemeye yönelik radyolojik karar destek aracı: geliştirme ve ön doğrulama. Bone Joint J. Ekim 2016; 98-B(10 Ek B):3-10. doi: 10.1302/0301-620X.98B10.BJJ-2016-0432.R1. PMID: 27694509; PMCID: PMC5047136.

[4] Pandit H, Jenkins C, Gill HS, Smith G, Price AJ, Dodd CA, Murray DW. Mobil yüzeyli tek kompartmanlı diz protezi için gereksiz kontrendikasyonlar. J Bone Joint Surg Br. 2011 Mayıs;93(5):622-8. doi: 10.1302/0301-620X.93B5.26214. PMID: 21511927.

[5] Rodríguez-Merchán EC, Gómez-Cardero P. Tek kompartmanlı diz artroplastisi: Güncel endikasyonlar, teknik konular ve sonuçlar. EFORT Open Rev. 6 Haziran 2018;3(6):363-373. doi: 10.1302/2058-5241.3.170048. PMID: 30034817; PMCID: PMC6026888.

[6] Murray DW, Pandit H, Weston-Simons JS, Jenkins C, Gill HS, Lombardi AV, Dodd CA, Berend KR. Vücut kitle indeksi, tek kompartmanlı diz protezinin sonucunu etkiler mi? Knee. Aralık 2013;20(6):461-5. doi: 10.1016/j.knee.2012.09.017. Epub 27 Ekim 2012. PMID: 23110877.

[7] Jiao X, Cao G, Wu J, Li Z, An S, Huang J. Medial tek kompartmanlı diz protezi ameliyatı öncesinde lateral femur kondil kıkırdağının değerlendirilmesi: MRG ile valgus stres radyografisinin karşılaştırılması. BMC Musculoskelet Disord. 26 Ağustos 2023;24(1):681. doi: 10.1186/s12891-023-06802-2. PMID: 37633881; PMCID: PMC10463517.

[8] Mortensen JF, Blanche P, Blom CS, Vase M, Overgaard S, Kappel A, Lindberg-Larsen M, Madsen F, Stephensen SL, Schrøder HM, Rasmussen LE, Kristensen PW, Østgaard SE, Odgaard A. İzole Anteromedial Diz Osteoartritinin Tedavisinde Medial Tek Kompartmanlı ve Total Diz Artroplastisinin Karşılaştırılması: 350 Hastayı Kapsayan Çift Kör, Çok Merkezli, Randomize Çalışmadan Elde Edilen İki Yıllık Sonuçlar. J Bone Joint Surg Am. 1 Nisan 2026;108(7):491-498. doi: 10.2106/JBJS.25.00612. 9 Şubat 2026 tarihinde elektronik olarak yayınlanmıştır. PMID: 41662451; PMCID: PMC13011945.

[9] Brilliant ZR, Garvey MD, Haffner R, Chiu YF, Mayman DJ, Blevins JL. Tek kompartmanlı diz artroplastisi geçiren hastalar, total diz artroplastisi geçirenlere kıyasla 5 yıl sonra daha düşük eklem farkındalığı ve daha yüksek fonksiyon sergilemektedir: Eşleştirilmiş bir karşılaştırma. J Arthroplasty. Ağustos 2023;38(8):1464-1469. doi: 10.1016/j.arth.2023.01.063. 9 Şubat 2023 tarihinde çevrimiçi yayınlanmıştır. PMID: 36764405.

[10] Liddle AD, Pandit H, Judge A, Murray DW. Total ve tek kompartmanlı diz artroplastisi sonrası hasta tarafından bildirilen sonuçlar: İngiltere ve Galler Ulusal Eklem Kayıt Merkezi’nden 14.076 eşleştirilmiş hastayı kapsayan bir çalışma. Bone Joint J. Haziran 2015;97-B(6):793-801. doi: 10.1302/0301-620X.97B6.35155. PMID: 26033059.

[11] Jones GG, Kotti M, Wiik AV, Collins R, Brevadt MJ, Strachan RK, Cobb JP. Tek kompartmanlı ve total diz protezleri ile sağlıklı kontrol grubu arasında yürüyüş karşılaştırması. Bone Joint J. Ekim 2016;98-B(10 Ek B):16-21. doi: 10.1302/0301-620X.98B10.BJJ.2016.0473.R1. PMID: 27694511; PMCID: PMC5047137.

[12] Isaac SM, Barker KL, Danial IN, Beard DJ, Dodd CA, Murray DW. Artroplasti türü diz eklemi propriosepsiyonunu etkiler mi? Total ve tek kompartmanlı artroplastiyi karşılaştıran uzunlamasına prospektif bir çalışma. Knee. 2007 Haziran;14(3):212-7. doi: 10.1016/j.knee.2007.01.001. 6 Mart 2007 tarihinde elektronik olarak yayınlanmıştır. PMID: 17344047.

[13] Cerasoli T, Favero A, Coliva F, Fogacci A, Pasquini A, Zaffagnini S, Marcheggiani Muccioli GM. Tek kompartmanlı diz artroplastisi sonrası spor katılımı: İmplant tasarımı veya tekniğinden bağımsız olarak yüksek geri dönüş oranları, sistematik bir derleme ve meta-analiz. J Exp Orthop. 11 Ocak 2026;13(1):e70514. doi: 10.1002/jeo2.70514. PMID: 41531478; PMCID: PMC12793043.

[14] Witjes S, Gouttebarge V, Kuijer PP, van Geenen RC, Poolman RW, Kerkhoffs GM. Total ve tek kondiler diz artroplastisi sonrası spora ve fiziksel aktiviteye dönüş: Sistematik bir derleme ve meta-analiz. Sports Med. Şubat 2016;46(2):269-92. doi: 10.1007/s40279-015-0421-9. PMID: 26744336; PMCID: PMC4728176.

[15] Kievit AJ, Kuijer PPFM, de Haan LJ, Koenraadt KLM, Kerkhoffs GMMJ, Schafroth MU, van Geenen RCI. Hastalar, tek kompartmanlı diz artroplastisi sonrasında total diz artroplastisine kıyasla daha erken işlerine dönmektedir. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. Eylül 2020;28(9):2905-2916. doi: 10.1007/s00167-019-05667-0. 30 Ağustos 2019'da çevrimiçi yayınlandı. PMID: 31471724; PMCID: PMC7471109.

[16] Wilson HA, Middleton R, Abram SGF, Smith S, Alvand A, Jackson WF, Bottomley N, Hopewell S, Price AJ. Tek kompartmanlı ve total diz protezi ameliyatlarının hasta açısından önemli sonuçları: sistematik derleme ve meta-analiz. BMJ. 21 Şubat 2019;364:l352. doi: 10.1136/bmj.l352. Düzeltme: BMJ. 2 Nisan 2019;365:l1032. doi: 10.1136/bmj.l1032. PMID: 30792179; PMCID: PMC6383371.

[17] Jensen CB, Petersen PB, Jørgensen CC, Kehlet H, Troelsen A, Gromov K; Lundbeck Vakfı Hızlı Kalça ve Diz Protezi Merkezi İşbirliği Grubu. Tek Kompartmanlı ve Total Diz Artroplastisinde Hastanede Kalış Süresi ile 90 Günlük Yeniden Yatış/Komplikasyon Oranları: Hızlı Yol Programı Kapsamında Gerçekleştirilen 10.494 İşlem Üzerine Yapılan Eğilim Skoru Eşleştirme Çalışması. J Bone Joint Surg Am. 16 Haziran 2021;103(12):1063-1071. doi: 10.2106/JBJS.20.01287. PMID: 33784260.

[18] Chatellard R, Sauleau V, Colmar M, Robert H, Raynaud G, Brilhault J; Société d’Orthopédie et de Traumatologie de l’Ouest (SOO). Medial tek kompartmanlı diz artroplastisi: Tibial bileşen pozisyonu klinik sonuçları ve artroplasti sağkalımını etkiler mi? Orthop Traumatol Surg Res. 2013 Haziran;99(4 Ek):S219-25. doi: 10.1016/j.otsr.2013.03.004. 24 Nisan 2013 tarihinde çevrimiçi yayınlanmıştır. PMID: 23622861.

[19] Batailler C, White N, Ranaldi FM, Neyret P, Servien E, Lustig S. Robot destekli tek kompartmanlı diz artroplastisinde iyileştirilmiş implant pozisyonu ve daha düşük revizyon oranı. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2019 Nisan;27(4):1232-1240. doi: 10.1007/s00167-018-5081-5. Epub 31 Temmuz 2018. PMID: 30066017.

[20] Adamska O, Modzelewski K, Szymczak J, Świderek J, Maciąg B, Czuchaj P, Poniatowska M, Wnuk A. NAVIO ve CORI Görüntüsüz Sistemleri ile Manuel Total Diz Artroplastisi (TKA) Kullanılarak Gerçekleştirilen Robot Destekli Total Diz Artroplastisi, Femur Rotasyonel Hizalamasını Doğru Bir Şekilde Geri Kazandırır ve Tatmin Edici Klinik Sonuçlar Sağlar: Randomize Kontrollü Bir Çalışma. Medicina (Kaunas). 27 Ocak 2023;59(2):236. doi: 10.3390/medicina59020236. PMID: 36837438; PMCID: PMC9963242.

[21] Smith+Nephew. CORI Cerrahi Sistemi – Dinamik Boşluk Dengeleme. Teknik Beyaz Kitap. 2023.

[22] Yee DKH, Leung JTC, Chu V, Man G, Lam GYT, Lau JKY, Choi TL, Chau WW, Ng JP, Ong MT, Ho KK, Yung PS. Görüntüleme kullanılmayan robot destekli total diz protezi ameliyatında rezeksiyon öncesi bağ gerginliği değerlendirmesinin güvenilirliği. Arthroplasty. 2 Eylül 2024; 6(1):44. doi: 10.1186/s42836-024-00266-y. PMID: 39218949; PMCID: PMC11367864.

[23] Wang H, Wang M, Yang X, Tang Z, Song X, Min G, Lan Y. CT kullanmayan Smith & Nephew CORI robotik sistemi ile Brainlab Knee3 navigasyon sistemi destekli total diz artroplastisinde klinik ve radyografik sonuçların karşılaştırmalı bir çalışması. J Robot Surg. 10 Şubat 2026;20(1):233. doi: 10.1007/s11701-026-03198-8. PMID: 41663550; PMCID: PMC12886256.

[24] Saad A, Mayne A, Pagkalos J, Ollivier M, Botchu R, Davis E, Sharma A. Yaygın olarak kullanılan robotik sistemlerle robot destekli total diz artroplastisinde radyasyona maruz kalmanın karşılaştırmalı analizi. J Robot Surg. 16 Mart 2024;18(1):120. doi: 10.1007/s11701-024-01896-9. PMID: 38492073.

[25] Bell SW, Anthony I, Jones B, MacLean A, Rowe P, Blyth M. Robot yardımlı tek kompartmanlı diz artroplastisinde bileşen konumlandırma doğruluğunun artırılması: Prospektif, randomize kontrollü bir çalışmadan elde edilen veriler. J Bone Joint Surg Am. 20 Nisan 2016;98(8):627-35. doi: 10.2106/JBJS.15.00664. PMID: 27098321.

[26] Kayani B, Konan S, Pietrzak JRT, Huq SS, Tahmassebi J, Haddad FS. Robot kol destekli tek kompartmanlı diz artroplastisiyle ilişkili öğrenme eğrisi: prospektif bir kohort çalışması. Bone Joint J. Ağustos 2018;100-B(8):1033-1042. doi: 10.1302/0301-620X.100B8.BJJ-2018-0040.R1. PMID: 30062950.

[27] Migliorini, F., Schäfer, L., Schneider, J. ve ark. Robot yardımlı total diz artroplastisinde diz koronal düzlem hizalaması (CPAK) fenotipleri ve bunların boşluk düzenleriyle ilişkisi: bir klinik çalışma. Orthopädie (2026). https://doi.org/10.1007/s00132-026-04797-x