Kronik öksürük, sürekli tekrarlayan ağrılar ya da belirli durumlarda hissedilen genel bir rahatsızlık mı? Üstelik doktorlar bu semptomların fiziksel nedenlerini bulamıyorsa? O zaman akla gelen tek şey şudur: Bu, psikosomatik ve psikoterapi uzmanının ilgilenmesi gereken bir durumdur!
Sağlığımız söz konusu olduğunda fiziksel, ruhsal ve sosyal faktörler her zaman birbiriyle etkileşim halindedir. Ancak bu etkileşim, hastalıklar söz konusu olduğunda da belirleyici olabilir. İnsanlık bunu çok uzun zamandır bilmektedir, ancak psikosomatik, tanınmış bir tıp uzmanlık alanı olarak henüz genç sayılır: Almanya’da ancak 1992’den beri var.
Psike ve soma – ruh ve beden – birbirleriyle yakından bağlantılı olduğundan, tıp uzmanları biyo-psiko-sosyal modelden söz ederler. Dolayısıyla psikosomatik, bu bağlantılara ve etkileşimlere odaklanır: Burada psikoterapötik ve fiziksel tedavi yöntemleri bir araya gelir ve bu süreçte kişinin kendi sorumluluğu da önemlidir.
Psikosomatik / psikosomatik tıp nedir?
Psikosomatik ya da psikosomatik tıbbın temeli, ruhsal (psikolojik) dengesizliğin veya psikolojik bozuklukların bedeni ve işlevlerini etkileyebileceği varsayımına dayanır.
Uzun vadede bu durum, fiziksel (somatik) bir hastalığa işaret eden gerçek hastalık belirtilerine, yani semptomlara yol açar. Psikosomatik tıp, psikoterapi alanından alınan çok faktörlü bir yaklaşımla, altta yatan psikolojik etkenleri tedavi etmeye çalışır.
Bu başarılı olursa, hasta daha sonra şikayetlerinden kurtulur ya da en azından ilgili psikosomatik bozukluğunun belirtileri daha hafif bir şekilde ortaya çıkar.
Psikosomatik uzmanları hangi hastalıkları tedavi eder?
Psikosomatik uzmanları, öncelikle fiziksel semptomların tetikleyicisi olarak sıklıkla tespit edilen psikolojik hastalıkları tedavi eder. Bunların başında şunlar gelir:
- anksiyete bozuklukları,
- tükenmişlik sendromu,
- kronik yüz ağrıları,
- kronik baş ağrıları,
- kronik sırt ağrıları,
- ayrıca depresyon ve
- kadınlarda daha sık görülen fibromiyalji, eklemler, deri, kemikler ve kaslarda tekrarlayan, yaygın ağrılarla kendini gösterir.
Bunun yanı sıra, psikosomatik tıp kişilik bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu, somatoform hastalıklar, somatoform ağrı bozuklukları ve stres kaynaklı hastalıklarda da yardımcı olmaktadır.
Depresyonda sıklıkla belirsiz fiziksel semptomlar görülür @ MP Studio /AdobeStock
Psikosomatik uzmanları hangi tanı yöntemlerini kullanır?
Psikosomatik hastalıkların teşhisi her zaman kolay değildir. Belirtiler, fiziksel olarak ölçülebilir değişikliklere dayanılarak tespit edilemez. Bu nedenle birçok hasta, muhtemelen aşağıdaki teşhis yöntemlerini kullanan uzman hekimlere defalarca başvurmuştur:
- Uzun süreli kan basıncı ölçümü
- Akciğer fonksiyon testi
- Tıbbi-nörolojik muayene
- Dinlenme, efor veya uzun süreli EKG
- Ultrason
Neden olarak düşünülebilecek ruhsal bozukluklar, yüzeyde açıkça görülmez. Çoğu durumda, psikosomatik uzmanı, anamnez görüşmelerinde bozukluğun tam olarak nereden kaynaklandığını bulmak zorundadır. Bu amaçla, psikosomatik tıpta aşağıdaki hususlar sorgulanır:
- Yaşam ve hastalık öyküsünü ortaya çıkarmaya yönelik anamnez
- Mevcut stres faktörleri, psikososyal kaynaklar ve çözüm olanaklarının değerlendirilmesi
- Psikolojik testler
- Davranış analizi/psikodinamik tanı
Psikosomatik tıpta hangi tedaviler / terapiler uygulanır?
Nedenin hastanın ruhsal yapısında olduğu tespit edildiğinde, psikosomatik uzmanı, hastalığı ya iyileştirmek ya da çoğu durumda olduğu gibi hastalığı kontrol altına almak ve böylece fiziksel etkilerini azaltmak için çeşitli araçlara sahiptir.
Bu tür öz-yansıtma ve oto-sugestyon yöntemlerine örnek olarak konuşma terapisi veya otojenik antrenman verilebilir. Aynı şekilde, psikanaliz ve ardından davranış terapisi de denenebilir. Özellikle anksiyete bozuklukları ve travmalarda bu, psikosomatik tıbbın uygun bir aracıdır.
Konuşma terapisi, psikosomatik şikayetlerde yardımcı olur @ WavebreakmediaMicro /AdobeStock
Hangi uzman doktorlar psikosomatik alanında uzmandır?
Psikosomatik ve psikoterapi uzmanı, psikosomatik kökenli tüm hastalıklar için başvurulacak kişidir. Bunun yanı sıra, uzmanlaşmış psikolojik psikoterapistler, psikiyatri ve psikoterapi uzmanları ile beden psikoterapisi alanında nitelikli bir dizi tedavi uzmanı da bulunmaktadır.
Muayenehanelerinde çalışan terapistlerin yanı sıra, psikosomatik uzmanları özellikle de uzmanlaşmış psikosomatik kliniklerinde de bulunur.
Tıp yazarı hakkında