İster sağlıklı uyku ister uyku bozukluğu olsun – uyku tıbbı her ikisiyle de ilgilenir. Elbette uyku uzmanları öncelikle uyku bozuklukları durumunda devreye girer. Zira uzun süreli düzenli uyku yoksunluğu, ciddi ruhsal ve fiziksel sonuçlara yol açabilir. Uykuyu etkileyen hastalık ve bozukluklar arasında uyku apnesi, uyurgezerlik, uykuda uyanma bozuklukları ve “huzursuz bacaklar”, yani Huzursuz Bacak Sendromu yer alır.
Uyku bozuklukları veya uyku-uyanıklık bozuklukları vücut üzerinde etkiler yaratıyorsa, uzmanlara başvurulmalıdır. Uyku bozuklukları uzun süre devam ederse, genellikle uyku laboratuvarında bir inceleme yapılır. Hastalar bu durumda bir süre klinikte kalır. Orada doktorlar, uykuyu elektronik olarak izler.
Polisomnografi, aşağıdaki faaliyetleri kaydeder ve ardından verileri değerlendirir:
- Beyin dalgaları
- Kalp atış hızı
- Göz hareketleri
- Kas aktivitesi
- Oksijen satürasyonu
Birçok faktör bir araya gelerek uyku bozukluğunun nedenini belirlemeye yardımcı olur. Narkolepsi hastaları da uyku hekimlerine başvurur.
Uyku tıbbı, uyku bozukluklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen bir tıp dalıdır.
Uyku tıbbı uzmanları şu uzmanlık alanlarından gelmektedir:
- İç Hastalıkları
- Pediatri
- Nöroloji
- Kulak-Burun-Boğaz
- Psikiyatri
- Psikoterapi
Bunun yanı sıra, uyku tıbbı alanında 18 ay süren bir uzmanlık eğitimi tamamlamışlardır.
Bu uzmanlık eğitimi sırasında doktorlar, uykunun beden ve ruh üzerindeki etkilerini inceliyorlar.
Ayrıca şu sorularla da ilgilenirler:
- Uyku nedir?
- Uyku nasıl işler?
- Hangi uyku bozuklukları vardır?
- Uyku bozuklukları nasıl ortaya çıkar?
Uyku tıbbı uzmanlık eğitiminin odak noktasında uyku bozukluklarının tedavisi de yer almaktadır.
Uyku Tıbbının Kapsamı
Tanı sürecine, hastanın şikayetleri ve tıbbi geçmişi hakkında yapılan ayrıntılı görüşme, yani anamnez dahildir.
Ancak daha ayrıntılı bilgi, uyku laboratuvarında elde edilir. Burada hasta, solunum, hareketler ve diğer değerleri izleyen çeşitli tanı cihazlarına bağlı olarak uyur.
Böylelikle uyku tıbbı uzmanları, durum hakkında bir fikir edinebilir ve hastalığın nedeni ve ciddiyeti hakkında sonuçlara varabilirler.
Uyku laboratuvarında doktorlar, kayıt cihazları yardımıyla hastanın uykusunu izler @ RioPatuca Images /AdobeStock
Uyku tıbbındaki tedavi yelpazesi oldukça geniştir ve bozuklukların nedenine bağlıdır. Bu nedenle uyku tıbbı uzmanları sıklıkla diğer uzmanlık alanlarından gelen uzmanlarla işbirliği yapar.
Sık uygulanan tedaviler arasında şunlar yer alır:
- Somnoplasti
- Evde ventilasyon ve
- Cerrahi müdahaleler
Tıp yazarı hakkında
Sabine Schneider
Baş editör