A’dan Z’ye tanı

“Aslında neyim var?” Tıp uzmanlarının bu soruya kesin bir yanıt verebilmesi için teşhis süreci vardır. Bu süreç, bir hastalığın tespit edilmesini sağlayan tüm muayene yöntemlerini içerir.

Bu her zaman kolay değildir ve sistematik bir yaklaşım gerektirir. Kural olarak, tanı koyma süreci anamnezle, yani bir tür vaka değerlendirmesiyle başlar. Bu aşamada, hastayı tedavi eden kişiler sağlık durumunu madde madde sorgular. Böylece bazı bilgiler kaydedilir: Elbette ön planda olan mevcut şikayetlerin yanı sıra sağlık geçmişi, alerjiler ve yatkınlıklar, ailede görülen hastalıklar ve genetik riskler, yaşam koşulları – kısacası hastanın kendi açıklayabileceği her şey. Böylece doktorlar genellikle çoktan değerli ipuçlarına sahip olurlar.

Bir sonraki aşamada doktor – ya da tanıyı koyan kişi her kim ise – duyularını kullanır: Karşısındaki kişiyi dikkatle inceler, hastayı muayene eder, stetoskop yardımıyla vücuttaki sesleri dinler. Çoğu durumda bu kadarı yeterlidir.

Teşhisi derinleştirmek veya doğrulamak için tıbbın elinde başka bir seçenek daha vardır: cihazla yapılan tanı yöntemleri. Termometre, stetoskop, tartı ve diğer küçük yardımcı araçlardan daha fazla çaba gerektiren her şey, cihazla yapılan tanı olarak adlandırılır. En yaygın cihazla yapılan tanı yöntemleri, kan tahlilleri gibi laboratuvar tanı yöntemleri ve ultrason ile röntgen muayeneleri gibi görüntüleme yöntemleridir.

Sık görülen ve kolayca tanınabilen hastalıklarda doktorlar bazen zahmetli yöntemlerden vazgeçerler. Teşhis, doktorun tecrübeli gözü için net ise, buna “şüpheli teşhis” denir: Doktor, hastalığı yalnızca tecrübesine dayanarak tanıyabiliyorsa laboratuvar verilerine gerek yoktur; teşhis bu şekilde de konur.

Ancak bazen en kapsamlı muayenelerden sonra bile kesin bir tanı konulamaz. Bunun çeşitli nedenleri olabilir; nedenlerin yelpazesi oldukça geniştir. Bu tür durumlarda ikinci bir görüş almak kesinlikle gereklidir. Sonuçta söz konusu olan sağlıktır!

Hastalıkları ve nedenlerini kesin olarak teşhis edebilmek için tıpta çeşitli muayene yöntemleri mevcuttur. Doktorların semptomları açıklığa kavuşturmak, hastalığın kesin nedenini belirlemek veya bir hastalığı kesin olarak teşhis etmek ya da dışlamak için hangi teşhis yöntemlerini kullandıklarını burada listeledik. Burada ayrıca teşhis yöntemlerinin her biri hakkında bilinmesi gereken her şey de yer almaktadır.