Böbrek biyopsisi - Uzmanlar ve bilgiler

Belirli bir vakada böbrek biyopsisinin gerekli olup olmadığına nefrolog (böbrek hastalıkları uzmanı) karar verir.

Bu tanısal işlemin en sık nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Hematüri (idrarda kan), ilerleyen böbrek hastalığı belirtileriyle birlikte görülüyorsa (idrarda protein
• Yüksek tansiyon, düşük idrar çıkışı)
• İdrarda protein, değerler yüksekse veya böbrek hastalığının diğer belirtileri görülüyorsa (vücut dokularında su birikimi, kan değerlerinde anormallikler)
• Nedeni belirsiz akut veya kronik böbrek yetmezliğinin genel belirtileri (doku içinde su birikimi, yüksek kreatinin düzeyi, diğer kan değerlerinde anormallikler, anemi/kan eksikliği)
• Ultrason veya bilgisayarlı tomografi ile böbrek içinde veya üzerinde tespit edilen ve kanser şüphesi uyandıran belirgin değişiklikler
• Böbrek nakliyle ilgili sorunlar

İdrarda kan görülmesi durumunda, öncelikle böbrek ve idrar yolları hastalıkları akla gelir @ Tatiana Sidenko /AdobeStock

Ciddi bir böbrek hastalığına dair makul bir şüphe olmasa bile, nakledilmiş bir böbreğin protokol biyopsisi kapsamında bu işlem gerçekleştirilir.

Çoğu nakil merkezinde, nakil ameliyatından sonra bir veya birkaç sabit tarihte gerçekleştirilir. Böbrek nakli, herhangi bir sorun belirtisi göstermiyor olsa bile bu işlem yapılır.

Protokol biyopsisi aşağıdaki durumları ortaya çıkarabilir:

• Transplante organın tespit edilmemiş hastalıkları 
• İlaçlara karşı intolerans veya
• Erken evredeki reddi süreçleri

Ayrıca, araştırma amaçlı bilgi elde etmek için de kullanılır. Protokol biyopsisi, nefrologlar arasında tartışmalı bir konudur.

Bazı durumlarda böbrek biyopsisi yapılmamalıdır.

Böbrek biyopsisi için mutlak kontrendikasyonlar şunlardır:

• Kan pıhtılaşma bozuklukları nedeniyle patolojik düzeyde artmış kanama eğilimi
• Trombosit eksikliği (pıhtılaşmada önemli rol oynayan kan trombositlerinin eksikliği)
• Kan damarı duvarlarında görülen hastalıklar
• Kontrol edilemeyen şiddetli hipertansiyon
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Tek böbrek varlığı

Aşırı obezite, hamilelik, mevcut böbrek hasarı veya kan inceltici ilaçların kullanımı durumunda böbrek biyopsisinin komplikasyon riski artar. Duruma göre alternatif tanı yöntemleri değerlendirilmelidir.

Biyopsi öncesinde enfeksiyon veya kan pıhtılaşma bozukluklarını dışlamak amacıyla ultrason ve kan tahlilleri yapılır.

Biyopsi randevusundan iki hafta önce, Warfarin veya Heparin gibi kan inceltici ilaçları geçici olarak kesmelisiniz.

Böbrek biyopsisi için lokal anestezi gereklidir; istisnai durumlarda kısa süreli genel anestezi de uygulanabilir.

Kendi böbreğinizden biyopsi, sırttan yapılır. Bu işlem sırasında hasta yüzüstü yatar. 

Nakledilmiş bir böbrekte ise biyopsi karın bölgesinden yapılır. Hasta sırtüstü yatar. Doktorlar, ultrasonografi yardımıyla böbrek biyopsisinin seyrini izler. 

Doktor önce ponksiyon bölgesini dezenfekte eder ve buraya biyopsi iğnesi takılı yarı otomatik biyopsi tabancasını yerleştirir. 

Böbrek biyopsisinin tam olarak nerede yapıldığı önemli değildir, çünkü teşhis edilecek hastalıklar böbrek dokusunun her yerinde ortaya çıkabilir. Tümör şüphesi olan kitlelerin teşhisi bir istisna oluşturur: Bu durumda, etkilenen bölgenin tam olarak delinmesi gerekir.

Ardından doktor, biyopsi iğnesini çevreleyen bağ dokusu kapsülüne kadar dikkatlice ilerletir. Şimdi, doktor biyopsi tabancasının yay mekanizmasını tetiklerken hasta bir an nefesini tutmalıdır. 

Bununla birlikte biyopsi iğnesi böbrek dokusuna hızla girer. Bu işlem ağrılı değildir. Doktor, iğnenin içinde bulunan silindir şeklindeki doku örneğini çıkarır ve sabitleme solüsyonu bulunan bir kaba koyar. 

Kesin bir tanı koyabilmek için doktor genellikle arka arkaya hızlı bir şekilde iki örnek alır. Son olarak, kanama olup olmadığını kontrol etmek için tüm organ ultrasonla incelenir.

Böbrek biyopsisi, böbrek hastalığının kesin teşhisinde yardımcı olur @ anamejia18 /AdobeStock

Bir histoloji laboratuvarı, doku örneğinin mikroskobik incelemesini gerçekleştirir.

Böbrek biyopsisinin ardından hastalar bir gün hastanede yatarak geçirir. Böylece hastane personeli olası komplikasyonlara hızlı bir şekilde müdahale edebilir. 

Hasta, işlemden sonra 24 saat sırtüstü yatarak istirahat etmelidir. Bu süre boyunca, ponksiyon kanalını sıkıştırmak amacıyla ponksiyon bölgesinin üzerine bir kum torbası yerleştirilir. Ertesi gün idrar ve kan tahlilleri yapılır ve böbrek üzerinde tekrar ultrason muayenesi gerçekleştirilir.

Herhangi bir komplikasyon belirtisi görülmezse hasta taburcu edilebilir. Böbrek biyopsisinden sonraki ilk iki hafta boyunca hasta fiziksel efor ve ağır kaldırma işlemlerinden kaçınmalıdır. Kan inceltici ilaç tedavisine mümkünse biyopsiden bir ila iki hafta sonra yeniden başlanmalıdır.

Böbrek biyopsisi, belirli bir komplikasyon riskiyle ilişkilidir:

• Neredeyse her zaman böbrek bölgesinde az ya da çok belirgin bir hematom (kan birikimi) oluşur
• İdrarda kan izleri görülebilir
• Her iki işlemden birinde kısa süreli hafif anemi görülür
• Yüz işlemden üçünde zaman zaman belirgin hematüri görülür
• Vakaların yaklaşık yüzde birinde şok belirtileri veya anemi görülür. Bu durumda kan nakli gerekir
• Kanamanın devam etmesi nedeniyle, yaklaşık on binde bir vakada cerrahi bir müdahale gerekir
• Kan pıhtısı nedeniyle idrar yolunun tıkanması (nadir)

Komplikasyonların yüzde 90'ı işlemden sonraki ilk 12 saat içinde ortaya çıkar. Hastalar hastaneden herhangi bir komplikasyon yaşamadan taburcu olduysa, kalan risk çok düşüktür.

Komplikasyon riski yüksek olan veya tek böbreği kalan hastalar için daha az invaziv biyopsi yöntemleri mevcuttur:

• CT kontrolü altında geleneksel biyopsi (CT ile biyopsi iğnesinin yolu daha iyi izlenebilir.)
• Anestezi altında laparoskopik biyopsi (laparoskopi kapsamında, kanama riski azdır)
• Transjuguler böbrek biyopsisi (boyun damarı üzerinden yapılan işlem), kan pıhtılaşma bozukluğu olan hastalar için de uygundur