Nükleer tıpta sintigrafi ve ultrason ile tiroid teşhisi - Tiroid hastalıklarının teşhisi

İnsan vücudunun optimal işleyişi, diğer faktörlerin yanı sıra sağlıklı bir tiroid bezine bağlıdır. Tiroid hormonları birçok metabolik süreçte rol oynar.

Ancak tiroid hastalıkları oldukça yaygındır ve bazen çocukluk ve ergenlik çağında bile ortaya çıkabilir. Özellikle otoimmün hastalıklar gibi

• Hashimoto tiroiditi (tiroid yetmezliği belirtileri) veya
• Basedow hastalığı (tiroid fonksiyonunun artmasına bağlı belirtiler)

giderek daha sık görülmekte ve çoğunlukla tüm metabolizmada ciddi bozukluklara neden olmaktadır. Tedavi edilmezse, ciddi sağlık sorunlarına bile yol açabilirler.

Tiroid hastalığı şüphesi varsa, çeşitli tetkikler yapılması gerekir. Tiroid teşhisi, bu organın hastalıklarını tespit etmeye yönelik tüm önlemleri kapsar.

Aşağıdaki sorunlarda tiroid muayenesi yapılması gerekir:

• Tiroid bezinde büyüme (struma),
• tiroid bölgesinde elle hissedilebilen nodüller,
• Gözlerdeki değişiklikler (gözlerin dışarı çıkması),
• tiroid fonksiyon bozukluğu şüphesi (hipertiroidizm veya hipotiroidizm),
• çocuk sahibi olamama ve
• tiroid bölgesinde ağrı.

Tiroid teşhisi kapsamında aşağıdaki yöntemler kullanılır:

• Laboratuvar testleri, özellikle kan tahlilleri,
• Tiroid ultrasonografisi,
• Tiroid sintigrafisi,
• İnce iğne biyopsisi.

Teşhis sürecine kapsamlı bir anamnez de dahildir. Bu süreçte doktor size

• aile öyküsündeki hastalıklar,
• mevcut otoimmün hastalıklar veya
• olası stres faktörleri hakkında sorular soracaktır.

Laboratuvar tetkikleri

Doktor, laboratuvarda incelenmek üzere kan örneği alır. Bu inceleme sırasında aşağıdaki parametreler belirlenir:

• TSH (tiroid uyarıcı hormon),
• T3 (triiyodtiroin),
• T4 (tiroksin),
• TRH testi (tiroid hormonu direncinin saptanması),
• Tiroid antikorları (örn. TSH reseptör antikorları, tiroglobulin antikorları, tiroid peroksidaz antikorları. Bu testler, tiroid bezinin az veya fazla çalışmasından şüphelenildiğinde yapılır),
• Tireoglobulin (tiroid karsinomu veya belirli fonksiyon bozuklukları şüphesi durumunda ölçülür),
• Kalsitonin (tiroid karsinomu şüphesi durumunda ölçülür),
• İdrarda iyot tayini (iyot kontaminasyonu şüphesi durumunda).

Tiroid hastalığından kaynaklanabilecek olası komplikasyonların erken teşhisinde aşağıdaki değerler kullanılır:

• Kolesterol,
• Kan basıncı ve nabız,
• Enflamasyon değerleri,
• Karaciğer ve böbrek değerleri,
• Yağ ve su birikimleri.

Ultrason (tiroid sonografisi)

Tiroid teşhisinde ultrason (sonografi) önemli bir rol oynar. Bu görüntüleme yöntemi, tiroid hastalığı şüphesi durumunda organın olası yapısal değişikliklerini gösterir.

Muayene, yüksek frekanslı bir prob kullanılarak yapılır ve tamamen ağrısızdır.

Tiroid sonografisi sayesinde doktor

• şekli,
• konumu,
• boyutu,
• hacim ve
• nodülleri

kesin olarak değerlendirmek. Tiroid iltihabı bile ultrasonla iyi bir şekilde görüntülenebilir.

Tiroid sintigrafisi

Sintigrafi, radyoaktif olarak işaretlenmiş iyotun kullanıldığı bir nükleer tıp yöntemidir. Tiroid sintigrafisi, tiroid kanserini dışlamak amacıyla kullanılır. Ayrıca, tiroid bezinin belirli bölgelerindeki nükleid birikimi ve organın genel işlevselliği hakkında da bilgi sağlar. Böylelikle tiroid sintigrafisi, tiroid bezinin yapısını da gösterebilir.

Bazen bunun ardından “supresyon sintigrafisi” adı verilen bir işlem daha yapılır. Bu işlemde hipofizin hormonal düzenleme döngüsü kontrol edilir. Hekim, tiroid hormonları vererek yapay olarak kısa süreli bir hiperfonksiyon yaratır. Bunun sonucunda TSH salgısı azalır ve sintigramda normal tiroid dokusunda radyonüklid alımında bir azalma gözlemlenir.

İnce İğne Biyopsisi

İnce iğne biyopsisi ile tiroid bezinden doku örneği nazik bir şekilde alınır. Bu inceleme yönteminde doktor, küçük ve çok ince bir iğne kullanarak doğrudan deriden az miktarda tiroid dokusu alır. İşlem neredeyse ağrısızdır ve sadece birkaç saniye sürer.

Basınç hissiyle birlikte ortaya çıkabilecek kanama oluşumunu önlemek için, ponksiyon sonrası iyi bir kompresyon uygulanması büyük önem taşır. İğne ile doku alınması, ponksiyon yapılacak nodülün parmakla sabitlenmesi mümkün değilse ultrason yardımıyla gerçekleştirilebilir. Alınan doku daha sonra bir cam slayda sürülür. Bir patolog, hücreleri mikroskop yardımıyla inceler.

Olası tiroid hastalıklarının teşhisi için diğer yöntemler

Genellikle yukarıda bahsedilen tanı yöntemleri yeterlidir. Diğer görüntüleme yöntemlerine nadiren başvurulur. Büyük bir guatr oluşumu durumunda nefes borusu daralmış olabilir. Boyun röntgeni ile daralma olup olmadığı ve ne kadar belirgin olduğu tespit edilebilir.

MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme) çok nadiren gereklidir. Tiroid bezi göğüs kafesine kadar uzanıyorsa ve ameliyat gerekiyorsa, işlemden önce bilgisayarlı tomografi (BT) yapılmalıdır.

Tiroid hastalığından muzdarip olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, ilk başvurmanız gereken kişi aile hekiminizdir. Aile hekiminiz öncelikle tıbbi öykü (anamnez) alacaktır. Şüphe kesinleşirse, sizi iç hastalıkları uzmanı bir hekime sevk edecektir.

Genellikle bu aşamada bir endokrinoloji uzmanı, yani bezler ve hormonlar konusunda uzman bir hekim de sürece dahil edilir. Endokrinologlar da iç hastalıkları uzmanlarıdır. Bez ve hormon hastalıklarının tanı ve tedavisi konusunda uzmanlaşmışlardır. Bu da onları tiroid uzmanı yapar. Tanı yöntemleri ayrıca nükleer tıp uzmanları tarafından da uygulanır.

Tiroid teşhisi neleri içerir?

Tiroid teşhisi, ayrıntılı bir anamnez, fizik muayene, kan tahlili, tiroid ultrasonu ve tiroid sintigrafisini içerir. Buna ek olarak kan değerleri, tiroid hormonları, T3 ve diğer laboratuvar parametreleri de belirlenir. Bulgulara bağlı olarak görüntüleme yöntemleri veya ince iğne biyopsisi uygulanır. Özel tiroid teşhis yöntemlerinin seçimi ve sırası, hastanın bireysel durumuna göre belirlenir.

Tiroid teşhisi ne zaman gereklidir?

Tiroid hastalığı şüphesi, tiroid bezinde nodül veya tiroid bezinde büyüme olduğu durumlarda tiroid teşhisi yapılmalıdır. Ayrıca, hipotiroidi, hipertiroidi veya tiroid fonksiyon bozukluğunun belirtileri de araştırılmalıdır. Aile hekimi, gerekirse hastayı nükleer tıp veya radyoloji uzmanına sevk eder. Tiroid teşhisi, değişikliklerin erken aşamada tespit edilmesine yardımcı olur.

Tiroid sintigrafisi nasıl yapılır?

Tiroid sintigrafisinde, tiroid bezinde birikebilen zayıf radyoaktif bir madde verilir. Ardından, tiroid bezinin görüntüsü bir gama kamerası ile elde edilir. Bu inceleme, tiroid bezinde sıcak veya soğuk nodların olup olmadığını ve tiroid fonksiyonunun nasıl çalıştığını gösterir. Sintigrafi, nükleer tıpta yerleşik bir yöntemdir ve ultrasonografiyi tamamlayıcı niteliktedir.

Hangi hastalıklar tespit edilebilir?

Tiroid tanısı, tiroid nodüllerinin, guatrın, Basedow hastalığının, tiroid kanserinin, iltihaplanmanın ve tiroidin otoimmün hastalığının saptanmasını sağlar. Ayrıca tiroid bezindeki değişiklikler, tiroid hastalıkları ve tümör şüphesi de değerlendirilebilir. Gerekirse, kötü huylu değişiklikleri kesin olarak dışlamak için tiroid bezinden doku örnekleri alınır.

Ultrason ve laboratuvar test sonuçları ne kadar önemlidir?

Ultrason muayenesi, tiroid bezinin boyutu, yapısı ve özellikleri hakkında önemli bilgiler sağlar. Buna ek olarak, tiroid hormonları, iyot, tiroksin ve diğer kan değerleri de ölçülür. Tiroid sintigrafisi ile birlikte, tiroid bezinin işlevi ve metabolizması hakkında kapsamlı bir bulgu elde edilir. Sonuçlar, teşhis, tedavi, tiroid ilaçları veya radyoiyot tedavilerinin yanı sıra daha sonraki takip için temel oluşturur.