Hashimoto Tiroiditi – Hashimoto Tiroiditinin en yaygın nedenini tanımak, belirtileri ve tedavisi

Hashimoto tiroiditi, tiroid dokusunu etkileyen bir otoimmün hastalıktır. Otoimmün hastalıklarda bağışıklık sistemi, sadece zararlı hücrelere değil, vücudun kendi sağlıklı kısımlarına da saldırır.

Hastalığın nedeni vücudun kendi savunma sistemindedir. Savunma sistemi yanlışlıkla tiroid dokusuna saldırır ve bu dokuya zarar verir. Bu şekilde tiroid bezinde kronik bir iltihaplanma meydana gelir ve bu da tiroid bezinin yetersiz çalışmasına yol açar.

Aynı zamanda Hashimoto, tiroid iltihabının en yaygın şeklidir. Kadınlar, erkeklere kıyasla yaklaşık dokuz kat daha sık Hashimoto tiroiditinden muzdariptir. Hastalık çoğu durumda 40 ile 50 yaşları arasında ortaya çıkar. Bu arada, hastalık bu egzotik ismini, onu keşfeden Japon doktor Hakaru Hashimoto’ya borçludur.

Tiroid dokusunun kademeli olarak tahrip olması, tiroid bezinin yetersiz çalışmasına yol açar. Hastalar, bununla ilişkili belirtileri çok farklı şekillerde algılar. Bazı hastalar, hafif bir yetmezlik durumunda bile çeşitli şikayetler yaşar. Diğerleri ise tiroid hormonu TSH’de belirgin değişiklikler olsa bile herhangi bir şikayet yaşamaz.

Hastalık genellikle yavaş yavaş başlar ve ilk başta belirsiz şikayetlerle kendini gösterir. Bu şikayetler çeşitli alanları etkileyebilir:

• Metabolizma ve sindirim: Genel soğukluk hissi, hızlı kilo alımı (az yemek yense bile), kabızlık 
• Enerji ve ruh hali: Yorgunluk, halsizlik, depresif ruh hali
• Kalp ve dolaşım sistemi: Yüksek tansiyon ve yavaş kalp atışı
• Doğurganlık: Erkeklerde iktidarsızlık, kadınlarda adet döngüsü bozuklukları, doğurganlıkta azalma, düşük yapma riskinde artış.

Listelenen tüm şikayetlerin bir hastada bir arada görülmesi çok nadirdir. Genellikle sadece birkaç belirti ön plandadır.

Otoimmün hastalıklar, vücudun kendi savunma sistemindeki hatalardan kaynaklanır. Bağışıklık sistemi normalde sadece zararlı virüs veya bakterilerle savaşır. Bağışıklık sistemi, bu istilacılara karşı antikorlar üreterek onları etkisiz hale getirir. Vücudun kendi savunma sistemi, ayrıca tek tek vücut hücreleri ciddi şekilde hasar görmüş veya enfekte olmuşsa ve bu nedenle ortadan kaldırılması gerekiyorsa da devreye girer.

Ancak bir otoimmün hastalık durumunda, organizma vücudun kendi sağlıklı dokularına karşı tepki gösterir. Hashimoto hastalığında bu doku tiroid bezidir.

Şu ana kadar bağışıklık sisteminde bu hatanın neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Araştırmalar, bazı durumlarda viral veya bakteriyel bir enfeksiyonun otoimmün reaksiyonu tetikleyebileceğini varsaymaktadır.

Bununla birlikte, Hashimoto tiroiditine yatkınlığın genetik kökenli olduğu kesin olarak bilinmektedir. Bu nedenle, Hashimoto hastalarının akrabaları, genel nüfusa kıyasla bu hastalıktan daha sık etkilenmektedir.

Hashimoto hastalığını tetikleyen diğer faktörler arasında şunlar da sayılabilir:

• çevresel etkenler,
• duygusal stres durumları ve
• iyot metabolizmasındaki dengesizlik

olabilir.

Hashimoto tiroiditinin teşhisinde kan testleri ve görüntüleme yöntemleri en etkili araçlardır.

Tiroidin ultrasonla (sonografi) incelenmesi ağrısızdır ve hızlı bir şekilde gerçekleştirilir. Bu sayede hastalığa dair ilk belirtiler tespit edilebilir.

Erken aşamada tiroid bezinin doku yapısında sadece hafif değişiklikler görülür. Bu değişiklikler, zamanla iltihap hücrelerinin artan birikimi nedeniyle giderek daha belirgin hale gelir.

Kandaki antikorlar

Genellikle, kanındaki tiroid antikor düzeylerindeki (TPO-AK, Tg-AK, TRAK) artış, tiroid fonksiyonunda değişiklikler görülmeden önce tespit edilebilir.

Bağışıklık sistemi, yanlışlıkla TPO antikorları üretir. Ayrıca kanda sıklıkla tiroid bezinde bulunan özel bir protein olan tireoglobuline karşı antikorlar da saptanabilir.

Hormonlar

Tiroid bezinin yetmezliğinin ilk belirtisi, kandaki TSH değerinin yükselmesidir.

TSH değerini değerlendirmek için belirli sınır değerler vardır. 2,0 ile 3,0 aralığındaki bir TSH değeri, kişinin genel durumu ve semptomlarına bağlı olarak normal aralık olarak kabul edilir. Hashimoto hastalığı ve tiroid yetmezliği durumunda, tedavi uygulanmadığında TSH değeri genellikle bu aralığın oldukça üzerindedir.

Bununla birlikte, biraz daha yüksek veya daha düşük bir TSH değeri, kişiye göre “rahatlık aralığı” olarak kabul edilebilir. Ancak çocuk sahibi olmak isteniyorsa, TSH değeri daha düşük olmalı ve 1 civarında sabitlenmelidir.

Bu nedenle TSH ölçümü, tiroid bezinin yetmezliğini tespit etmek için en önemli tetkiktir.

Hashimoto hastalığının tedavisi ilaçlarla yapılır. Tabletler, tiroid hormonlarının yerini alır.

İlaç tedavisi iyi ayarlandığında, birçok hastada semptomların ortadan kalkması sağlanabilir. Ancak tiroid bezinin yetmezliği ne kadar belirginse ve ne kadar uzun sürerse, stabil bir ilaç tedavisi ayarlaması o kadar fazla zaman gerektirir.

Genellikle Hashimoto tedavisi tiroksin (T4) ile yapılır. Bu madde, tiroid bezinin kan dolaşımına saldığı hormona benzerdir. Tiroksin, metabolizma üzerinde neredeyse hiçbir etkiye sahip değildir. Bir depo görevi görür ve vücut tarafından yavaşça parçalanır.

Çeşitli organlar, tiroksinden gerekli miktarda tiroid hormonu olan triiyodtiroinin (T3) üretebilir. Bu hormon, metabolizma için gereklidir.

Çoğu durumda Hashimoto hastalığı herhangi bir şikayet olmaksızın seyreder. Bu durumda vücut, bir süre daha hormon düzeyini koruyabilir.

Enflamasyon tiroid bezindeki hormon depolarını etkiler ise, kan dolaşımına daha fazla miktarda tiroid hormonu salınabilir. Bu da tiroid bezinin aşırı çalışmasına neden olur.

Bunun sonucunda tiroid dokusu giderek daha fazla hasar görür ve bu da tiroidin işlevselliğini daha da bozar. Sonuç olarak tiroid hormon düzeyleri düşer ve bu da tiroid yetmezliği belirtilerine yol açar.

Hashimoto tiroiditi, yetişkinlikte tiroid bezinin yetersiz çalışmasının en yaygın nedenlerinden biri olarak kabul edilir. Bugüne kadar bu hastalığın kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Ancak uygun bir ilaç tedavisi ile birçok hastada semptomların ortadan kaldırılması ve sağlıklı bir insanın yaşam beklentisine ulaşılması mümkündür.

Hashimoto tiroiditi, otoimmün tiroiditin en yaygın şeklidir ve hipotiroidizmin en sık nedeni olarak kabul edilir. Hashimoto tiroiditi olan kişilerde hastalık genellikle kronik seyreder; ancak Hashimoto tiroiditinin seyri kişiden kişiye farklılık gösterir. Klinik olarak, erken teşhis edilmesi gereken tipik semptomlar ve tiroid yetmezliği belirtileri görülür. Hashimoto tiroiditinin tanısı, öncelikle TPO antikorlarının saptanmasına ve T3, T4 ile triiyodtiroinin düzeylerinin ölçülmesine dayanır.

Tiroid bezindeki iltihaplanma, uzun vadede tiroid bezinin büyümesine veya küçülmesine yol açar. Hashimoto tiroiditi, belirgin hipotiroidizmin en sık nedenidir ve erkeklere göre özellikle kadınları daha sık etkiler. Sıklıkla Basedow hastalığı, Addison hastalığı veya tip 1 diyabet gibi diğer hastalıklarla bağlantılıdır. Hashimoto tiroiditi terimi, bu hastalığı ilk kez tanımlayan doktor Hakaru Hashimoto’ya atfedilir.

Hashimoto tiroiditinin tedavisi genellikle levotiroksin ile ilaçla yapılır ve mevcut semptomlara ve bulgulara göre uyarlanır. Altta yatan sürecin nedensel tedavisi şu ana kadar mümkün olmadığından, tercih edilen tedavi hormon eksikliğini gidermektir. Buna ek olarak, Hashimoto tiroiditinde, özellikle hastaların bir kısmında selenyum kullanımı tartışılmaktadır. Latent hipotiroidizmin tedavisi, şikayetlere ve laboratuvar bulgularına bağlı olarak kişiye özel olarak yapılır.

Hashimoto tiroiditi olan birçok hastada, hastalığın başlangıcında başka semptomlar ortaya çıkmadan önce belirsiz şikayetler görülür. Hashimoto tiroiditi olan çoğu kişi, erken teşhis ve tutarlı bir tedavi ile iyi bir yaşam kalitesine ulaşabilir. Hashimoto tiroiditi uzun vadede değişikliklere yol açtığı için düzenli kontrol önemlidir. Hastalığın seyri kişiden kişiye farklılık gösterebileceğinden, Hashimoto tiroiditi hastaları yakından takip edilmelidir.

Hashimoto tiroiditinin tanısı ve tedavisi her zaman bireysel faktörlere göre belirlenir. Hashimoto tiroiditinin görülme sıklığı, bunun yaygın bir hastalık olduğunu göstermektedir. Genel olarak, Hashimoto tiroiditi tiroid bezinin hormonal işlev bozukluklarının en sık nedenidir ve bu nedenle erken teşhis edilmelidir.