Alerji Teşhisi: Uzmanlar ve Bilgiler

Alerji teşhisi, alerjik semptomların nedenini belirlemeyi amaçlayan tüm yöntemleri kapsar.

Alerjoloji alanı, örneğin

• genel olarak “saman nezlesi” olarak bilinen alerjik riniti,
• ürtiker ve
• sözde kontakt alerjileri. Neden olan maddeler arasında gıdaların yanı sıra akarlar, polenler ve hayvan tüyleri gibi tahriş edici maddeler de yer alır.

Alerji teşhisinin ardından, hastanın yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olacak profesyonel bir tedavi uygulanır.

Teşhis ve ardından gerekli tedavi adımlarının başlatılması konusunda yetkili kişi alerji uzmanıdır. İdeal durumda, aile hekiminiz zaten bu alanda uzmanlık eğitimi almış olacaktır. Ayrıca bazı

• göğüs hastalıkları uzmanı,
• KBB uzmanları,
• deri hastalıkları uzmanları ve
• çocuk doktoru

de bu alanda ek yeterliliğe sahiptir.

En kısa sürede doktorunuza danışmanızı gerektiren tipik alerji belirtileri şunlardır:

• hapşırma dürtüsü,
• öksürük,
• burun akıntısı,
• kızarık ve şişmiş mukoza zarları,
• püstül oluşumu,
• nefes almada zorluk,
• kaşıntılı, sulu ve/veya yanma hissi veren gözler ile
• burun ve boğazda karıncalanma.

Bunu tetikleyen çok sayıda farklı madde söz konusu olabilir. Temel olarak alerji, her zaman vücudun kendi bağışıklık sisteminin bir savunma tepkisidir. Bağışıklık sistemi, tolere edilemeyen, çoğunlukla zararsız maddelerle temas üzerine bu şekilde tepki verir. Vücut bu maddeleri tehlikeli olarak değerlendirir ve şiddetine bağlı olarak hafiften hayatı tehdit eden belirtilere kadar çeşitli tepkiler gösterir.

Özellikle çocuklarda hızlı müdahale gereklidir. Kronik bir seyir izleme, özellikle de astım gelişme riski, çocuklarda oldukça yüksektir. Bu durum, alerjiye bağlı şikayetlerin çok sayıda alerjik belirtiye yayılma riski için de geçerlidir.

Buna ek olarak, bağışıklık sistemleri henüz zayıf olan çocuklar alerjilere karşı özellikle yatkındır. Bu durum özellikle gıda alerjileri için geçerlidir. Ancak vakaların büyük bir kısmında bu alerjiler yetişkinlik döneminde ortadan kalkar.

Alerjinin sık görülen risk faktörleri veya hatta nedenleri şunlardır:

• sağlıksız bir yaşam tarzının sonucu olarak zayıflamış bir bağışıklık sistemi,
• ilaç kullanımı ve
• genetik yatkınlıktır.

Buna bağlı olarak, ebeveynleri alerjiden muzdarip olan çocuklar özellikle risk altındadır. Ayrıca, potansiyel alerjenlerle düzenli olarak ve/veya uzun süreli temas halinde olan kişiler de alerji geliştirmeye yatkındır.

Sensibilizasyon ya da “bağışıklık geliştirme” kavramı da alerjiye yatkınlıkta aynı derecede rol oynuyor gibi görünmektedir. Araştırmalar, şehirde yaşayan çocukların kırsal kesimde yaşayan çocuklara kıyasla daha fazla alerji geliştirdiğini ortaya koymaktadır.

Örneğin polen alerjisi olan hasta sayısı önemli ölçüde artmaktadır. Bu durum, iklim ve çevre koşullarındaki değişikliklere bağlanmaktadır.

Alerji teşhisinin temelini, doktorla yaptığınız ve kendi semptomlarınızı veya çocuğunuzun semptomlarını anlattığınız anamnez görüşmesi oluşturur. Doktor bu süreçte size hastalık geçmişinizle ilgili sorular da sorar. Bu değerlendirmede, aile üyelerinde görülen benzer şikayetler de dikkate alınır.

Doktor bir alerji şüphesi duyarsa, ilgili teşhis yöntemleri uygulanır. Bunları buradan okuyabilirsiniz.

Prick testi

Prick testinde, şüphelenilen maddenin az bir miktarı bir lanset yardımıyla cilde enjekte edilir.

Bu testte özellikle yaygın olarak kullanılan yöntem, kapsamlı testtir. Bu durumda doktor, tek bir maddeyi değil, aynı anda birkaç yaygın alerjeni test eder; örneğin

• gıdalar,
• böcek sokmaları,
• hayvan tüyleri,
• ev tozu akarları,
• polen vb.

Bu amaçla, moleküler olarak üretilmiş ve çeşitli alerjenler eklenmiş çözeltiler kullanılır.

Ardından 15 ila 20 dakikalık bir bekleme süresi gelir. Alerjenlere karşı bir reaksiyonun ortaya çıkması bu kadar sürer.

Bu süre içinde ciltte kızarıklık görülürse veya iğne batma yerinde kabarcıklar oluşursa, sonuç pozitif demektir. Bu, test edilen maddelerden birine veya birkaçına karşı gerçekten alerjiniz olduğu anlamına gelir.

Epikutan testi

Bu test, belirli

• kimyasal bileşiklere,
• koruyucu maddeler ve/veya
• kokulara karşı temas alerjisi şüphesini aydınlatmaya yarar.

Bunun için ilgili maddeler bir yama ile sırtın üst kısmına yapıştırılır.

Sonuçların ilk okuması 48 saat sonra, ikincisi ise 24 saat sonra yapılır.

Bazofil Stimülasyon Testi (BST)

CAST (“Hücresel Antijen Stimülasyon Testi”) olarak da adlandırılan bu yöntem,

• anamnez,
• epikutan test ve
• spesifik IgE antikorlarının saptanmasına yönelik diğer yöntemlere ek bir yöntemdir.

Bu hızlı test, öncelikle

• belirli katkı maddelerine,
• arı ve yaban arısı zehirine ve
• ilaçlara karşı intoleransların saptanmasına hizmet eder.

Doktor bu testle ayrıca röntgen kontrast maddeleri, lektinler vb. gibi kimyasal maddelere karşı görülen yalancı alerjileri de kontrol eder.

Özel hedef kitle arasında, diğerlerinin yanı sıra küçük çocuklar ve ilaç intoleransı şüphesi bulunan kişiler yer almaktadır.

Bu yönteme alternatif olarak, IgE antikorlarının varlığını kontrol eden kan testi de kullanılabilir.

Kan tahlili (RAST testi)

RAST testi olarak adlandırılan bu test laboratuvarda yapılır. Bu test, kanda belirli alerjenlere işaret eden antikorların varlığını ortaya çıkarır.

Test sonucu, bağışıklık sisteminizin daha önceki bir temas sonucu söz konusu alerjene karşı antikor geliştirip geliştirmediğini gösterir.

Alerji teşhisinin sonucu, tedavi adımlarının başlatılmasını belirler.

Alerji teşhisi konulursa, genellikle spesifik immünoterapi (kısaca SIT) uygulanır. Bu tedavi, bağışıklık sistemini güçlendirerek gelecekte spesifik alerjenlere daha iyi tolerans göstermesini sağlamayı amaçlar.

Bu tedavide, alerjik reaksiyonun nedeni olarak teşhis edilen maddelere odaklanılır. Bu tedavi yönteminin başarı şansı “çok iyi” olarak değerlendirilmektedir.

Önleyici tedbir olarak uzmanlar, genel olarak sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürerek bağışıklık sistemini güçlendirmeyi önermektedir.