Ürtiker, hives veya kurdeşen olarak da adlandırılır. Bu, kaşıntı, kabarcıklar veya kızarıklık şeklinde ortaya çıkan patolojik bir cilt reaksiyonudur. Akut ürtiker genellikle sadece birkaç gün sürerken, kronik formu haftalarca hatta yıllarca devam edebilir.

Burada tüm bilgileri ve deneyimli ürtiker uzmanlarını bulabilirsiniz.

Tıpta, bir cilt bölgesini kabarcıklar kapladığında bu duruma ürtiker denir. Kabarcıklar, cildin üst katmanlarındaki sıvı birikiminden kaynaklanır; cilt ise kızarır, şişer ve kaşınır. Yaklaşık her dört kişiden biri yaşamı boyunca ürtikere yakalanır. Genellikle hastalık birkaç hafta içinde iyileşir.

Ürtikerin Nedenleri

Cilt değişikliklerinin çeşitli nedenleri olabilir. En sık görülen tetikleyiciler arasında şunlar yer alır:

alerjik reaksiyonlar
İlaçlara karşı intolerans
Çevresel uyarıcılar, örneğin soğuk

İnsan cildi farklı hücre türlerinden oluşur; bunlardan biri de mast hücresidir. Mast hücreleri, iltihap hücreleri olarak adlandırılır ve histamin adlı bir haberci madde içerir. Normalde, vücuda yabancı maddelerle savaşarak bağışıklık sistemini desteklerler. Histamin, kan damarlarının genişlemesini ve damar duvarlarının geçirgenliğinin artmasını sağlar. Böylece cildin üst katmanlarında sınırlı su birikintileri (kurdeşen) oluşur.

Bu süreç derinin daha derin katmanlarında gerçekleşirse, doktor buna anjiyoödem adını verir. Derideki sinir hücreleri, histamine kaşıntı ile tepki verir. Tıp bilgisi olmayan bir kişi, şikayetlerin tedaviye ihtiyaç duyup duymadığını değerlendiremez. Bu nedenle her durumda bir doktor tarafından muayene olmalısınız.

Ürtikerde kabarcıklar

Ürtikerin belirtileri

Bu hastalığın tıbbi terimi olan “urtikarya”, Latince kökenli “Urtica” kelimesine atıfta bulunur; bu kelime “ısırgan otu” anlamına gelir; kabarcıklar, aslında bu bitkinin yakıcı tüyleriyle temas ettikten sonra ciltte görülen görüntüye benzer.

Ürtikerdeki cilt değişiklikleri çok çeşitli şekillerde ortaya çıkar. Bazen sivrisinek ısırıklarına benzeyen tekil, minik kabarcıklar oluşur; diğer durumlarda ise daha büyük kabarcıklar birleşerek vücudun geniş bölgelerini kaplar. Genellikle bir kabarcık yaklaşık 24 saat sonra kendiliğinden geriler. Bu, hastalığın ortadan kalktığı anlamına gelmez. Başka bir bölgede yeni kabarcıklar oluşma olasılığı vardır. Ürtiker, vücudun farklı bölgelerine yayılabilir. Anjiyoödem, ürtikerin bir çeşididir. Bu şişlik, derinin daha derin katmanlarına nüfuz eder ve daha geniş alanları kaplar. Hastalar, etkilenen cilt bölgelerinde neredeyse hiç kaşıntı hissetmediklerini, bunun yerine ağrı ve yanma hissettiklerini bildirir. Anjiyoödemler öncelikle şu bölgelerde görülür:

Avuç içleri
Ayak tabanları
Göz kapakları
Dudaklar
Boyun ve boğaz bölgesi

Yüzdeki cilt değişiklikleri, hastalar için genellikle ek bir yük oluşturur. Hastalık boyun ve boğaz bölgesine yayılırsa, nefes almayı zorlaştırabilir. Çok nadiren, örneğin arı veya yaban arısı sokması sonrasında ürtiker şok belirtileriyle birlikte görülebilir. Bu durumda derhal acil servisi aramanız gerekir.

Hastalık türleri: klinik tablo kadar çeşitlidir

Modern tıp, ürtikerin çeşitli türlerini tanımlamıştır. Aşağıdaki türler ayırt edilir:

akut-spontan ürtiker
kronik-spontan ürtiker
indüklenebilir ürtiker
kronik intolerans ürtikeri

Spontan ürtikerde tıp, akut ve kronik olmak üzere iki tür ayırt eder. Spontan akut ürtiker en fazla altı hafta sürer. Tetikleyiciler arasında alerjiler ve enfeksiyonlar yer alır. Doktor bir neden tespit edemezse, idiyopatik ürtiker teşhisi koyar. Kronik spontan ürtiker en az altı haftadır devam etmektedir. Ürtiker, çevresel uyaranlar veya vücudun kendi içindeki uyaranlar nedeniyle de ortaya çıkar. Tıp uzmanları buna indüklenebilir ürtiker adını verir. Bu türde aşağıdaki alt formları ayırt ederler:

fiziksel ürtiker, örneğin stres, baskı, kaşıma, soğuk, ışık
kolinerjik ürtiker: efor, sıcak banyolar veya psikolojik stres sırasında vücut ısısının hızlı yükselmesine tepki
su ile temas sonucu ortaya çıkan aquagenik ürtiker
belirli malzemelere, örneğin bakıra dokunulduğunda ortaya çıkan kontakt ürtiker

Kronik seyreden intolerans ürtikeri, vücudun belirli ilaçların veya gıdaların bileşenlerine tepki vermesiyle ortaya çıkar.

Ürtikeri tedavisi: Tedavi ve iyileşme süreci

Akut spontan ürtiker türleri birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer. Doktor, kabarcıklar ve kaşıntıya karşı bir antihistaminik reçete edebilir. Bu ilaç jel, merhem veya tablet şeklinde mevcuttur. Ürtikeri akut bir enfeksiyon tetiklemişse, enfeksiyondan en geç üç hafta sonra genellikle kendiliğinden geçer. Yine de olası nedenleri ve tedavileri doktorunuzla görüşmelisiniz.

Kronik spontan ürtiker durumunda ise doktor, hastalığın nedenlerini tedavi eder. Sinüs iltihabı gibi kronik bir enfeksiyon, antibiyotikle tedavi edilir. Bazen ameliyat gerekebilir. Enfeksiyon iyileşir iyileşmez ürtiker de geçer. Bu süreç üç haftaya kadar sürebilir.

Tetiklenebilir ürtiker durumunda, doktor hasta ile birlikte tetikleyicileri araştırır. Örneğin, bir kişi bakıra tepki gösteriyorsa, bu maddeyle teması mümkün olduğunca önlemelidir. Kulak takıları bu tür sorunlara sıklıkla yol açar.

İntolerans ürtikeri durumunda hasta belirli gıdalardan veya ilaçlardan kaçınmalıdır. Ağrı kesiciler ve antienflamatuar ilaçlar (örneğin ASİ, ibuprofen veya diklofenak) ürtikeri tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir. Zaten bu cilt hastalığından muzdaripseniz mutlaka doktorunuzla görüşün. Doktorunuz şikayetlerinizi biliyorsa, güvenli bir ilaca geçebilir. Antihistamin tedavisinin sizde etkili olmadığını düşünüyorsanız, yine derhal doktorunuza başvurun. Bazı kişilerde, şikayetleri belirgin şekilde hafifletmek için verilen doz yeterli olmayabilir. Bu sorunu ancak doktorunuzla görüşerek çözebilirsiniz. Hiçbir koşulda dozu kendi başınıza değiştirmeyin. Antihistaminikler de yan etkilere neden olabilir. Yüksek dozlu antihistamin tedavileri aile hekimi tarafından uygulanmaz. Aile hekimi hastayı bir hastaneye sevk eder.