Güvenilir bir teşhis için idrar örneği, test şeridi ve idrar kültürü ile idrar tahlili - Ne zaman idrar tahlili (idrar testi) yaptırılmalıdır?

İdrar tahlili, fizik muayene ve öykü alımı ile birlikte temel bir tıbbi tanı yöntemidir. Bu test,

• idrarın bileşimini ve yapısını incelemek ve
• idrarda bulunan çeşitli maddelerin tespit edilmesi.

Bu sayede doktor, örneğin

• diyabet, 
• böbrek iltihabı veya
• idrar yolu enfeksiyonları (örneğin idrar yolu iltihabı veya üreter iltihabı)

vb. hakkında bir sonuca varabilir.

İdrar tahlili yardımıyla, diğerlerinin yanı sıra

• kan (kırmızı veya beyaz kan hücreleri),
• şeker (glikoz),
• protein ve nitrit ile
• bakteriler veya diğer patojenler

tespit edilebilir. Ayrıca, idrar tahlili kapsamında

• rengi,
• koku ve
• miktarı

kontrol edilip değerlendirilebilir. İdrar tahlili, idrar testi, idrar incelemesi veya idrar analizi olarak da bilinir.

İdrar testi gerektiren semptomlar ve hastalıklar arasında şunlar yer alır:

• Mesane iltihabı
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Böbrek iltihabı
• Diyabet
• Böbrek fonksiyon bozuklukları
• Mesane fonksiyon bozuklukları
• Aşırı idrar üretimi
• nedeni belirsiz karın ağrıları
• nedeni belirsiz yan ağrıları

     

     

İdrar tahlili için idrar örneği genellikle orta akım idrardan alınır. Bu, idrar akışının ortasındaki kısım, yani halihazırda akan idrar akışıdır. Bu nedenle idrarın ilk kısmı atılır. Sadece sonraki idrar kısmı steril bir kaba toplanır ve idrar tahlili için kullanılır. Bu, dış genital organlardan ve idrar yolunun dış kısımlarından gelen kir ve mikropların idrar örneğine karışma olasılığını azaltır. Bunlar, idrar tahlili sonucunu yanlış gösterebilir.

Bunun yanı sıra, bazı idrar tahlilleri “24 saatlik idrar toplama” yöntemi ile de yapılır. Bunun için hasta, mümkünse 24 saat içinde boşalttığı tüm idrarını özel bir kaba toplamalıdır.

İdrar tahlili ise ya

• hızlı idrar testi şeklinde ya da
• laboratuvarda mikroskobik inceleme yoluyla

 yapılır.

Hızlı idrar testinde, muayeneyi yapan doktor alınan idrar örneğine özel bir test şeridini daldırır. Bu test şeridinin rengi değişirse, bu durum idrarda belirli maddelerin varlığını gösterir.

Laboratuvarda idrar örneğinin mikroskobik incelenmesi, idrarın daha ayrıntılı analizine hizmet eder. Bu sayede, idrardaki bakteriler veya patojenler daha kesin olarak tespit edilebilir. Ayrıca idrarın bileşimi de kimyasal analize tabi tutulabilir.

İdrar muayenesi kapsamında, diğerlerinin yanı sıra aşağıdaki faktörler ve değerler belirlenir ve değerlendirilir:

• Miktar: İdrar muayenesinde günlük olarak atılan idrar miktarı kaydedilir. Sağlıklı bir insan günde ortalama 500 ila 2.000 milimetre idrar üretir. Belirlenen miktar normal değerlerden sapıyorsa, bu belirli hastalıkların bir göstergesi olabilir.
• Renk ve koku: Doktor, idrar tahlili kapsamında alınan idrar örneğinin rengini ve kokusunu değerlendirir. Normalde idrar berrak ve sarı (saman sarısı ila kehribar sarısı) olmalı, bulanık olmamalıdır.
• pH değeri: İdrarın pH değeri normalde 5 ile 6 arasındadır. Yani idrar hafif asidiktir. İdrar tahlili ile bu normal değerden sapmalar tespit edilebilir. pH değeri 5'in altında olan asidik idrar, diğer nedenlerin yanı sıra şiddetli ishal veya diabetes mellitusa işaret edebilir. 6'nın üzerindeki bir pH değeri ise idrar yolu enfeksiyonunun bir sonucu olabilir.
• Protein (Albümin): Sağlıklı bir kişi normalde idrarla hiç protein atmaz ya da çok az miktarda atar. İdrar incelemesinde idrarda protein saptanırsa, böbrek hastalığı söz konusu olabilir.
• Şeker (Glikoz): Kan şeker seviyesi belirli bir miktara ulaştığında böbrekler artık şekeri vücutta tutamaz. Şeker idrara karışır ve vücuttan atılır. İdrarda şekerin saptanması, diyabet veya belirli kanser türlerine işaret eder.
• Nitrit: Bazı idrar yolu mikropları nitrit oluşumuna neden olur. Nitrit saptanması, idrar yolu enfeksiyonu, örneğin mesane iltihabı gibi bir durumun göstergesidir.
• Ketonlar: Ketonlar normalde idrarda bulunmaz. İdrar tahlilinde tespit edilmeleri durumunda, bu vücutta yağ yıkımının arttığının bir işaretidir. Ayrıca, diyabetin yanlış ayarlanmış olması da söz konusu olabilir.
• İdrarda kan (kırmızı veya beyaz kan hücreleri): İdrarda kırmızı kan hücrelerinin bulunması, idrar yollarında iltihaplanma veya mesane kanseri belirtisi olabilir. İdrarda beyaz kan hücrelerinin bulunması ise böbrek veya mesanede iltihaplanma olduğunu gösterir.
• Bakteriler: Kanda bakteri bulunması durumunda genellikle laboratuvarda daha ayrıntılı idrar tahlili yapılması gerekir. Burada patojenin tam olarak ne olduğu belirlenir.