Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς: η άμεση δράση μπορεί να σώσει την όραση

Ο αμφιβληστροειδής βρίσκεται στο εσωτερικό του ματιού και περιέχει εκατομμύρια φωτοευαίσθητα αισθητήρια κύτταρα. Απορροφά το εισερχόμενο φως και το μετατρέπει σε ηλεκτρικά σήματα, τα οποία μεταδίδονται μέσω του οπτικού νεύρου στον εγκέφαλο. Μόνο εκεί δημιουργούνται οι εικόνες που αντιλαμβανόμαστε.

Ωστόσο, όταν ο αμφιβληστροειδής αποκολλάται από το υποκείμενο στρώμα τροφοδοσίας του, τα αισθητήρια κύτταρα δεν τροφοδοτούνται πλέον επαρκώς με οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά, με αποτέλεσμα να μπορεί να προκληθεί μόνιμη βλάβη. Στη χειρότερη περίπτωση, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της όρασης. 

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς ξεκινά με μια μικρή ρωγμή στον αμφιβληστροειδή. Μέσω αυτής, υγρό εισχωρεί κάτω από τον αμφιβληστροειδή και τον αποκολλά σταδιακά από το υπόστρωμα του. Συχνά, μια τέτοια ρωγμή προκαλείται από αλλαγές στο υαλώδες σώμα που σχετίζονται με την ηλικία. Με την πάροδο της ηλικίας, η σύστασή του αλλάζει και μπορεί να τραβάει τον αμφιβληστροειδή. Αυτό προκαλεί μικρές ρωγμές, από τις οποίες μπορεί να αναπτυχθεί αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς. 

Δεν διατρέχουν όλοι τον ίδιο κίνδυνο. Διάφοροι παράγοντες μπορούν να ευνοήσουν την εμφάνιση αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται:

• έντονη μυωπία
• προχωρημένη ηλικία
• προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις στα μάτια
• τραυματισμοί στα μάτια
• οικογενειακό ιστορικό
• Σακχαρώδης διαβήτης με βλάβες στον αμφιβληστροειδή
• προηγούμενη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς στο άλλο μάτι 

Δεδομένου ότι η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς συνήθως δεν προκαλεί πόνο, τα πρώτα συμπτώματα συχνά υποτιμούνται.

Τυπικά προειδοποιητικά σημάδια είναι:

• ξαφνικές λάμψεις φωτός
• νέες μαύρες κηλίδες ή «μύγες που πετούν»
• «καπνός» στο οπτικό πεδίο
• θολή όραση
• σκιά ή σκοτεινό πέπλο στο οπτικό πεδίο
• περιορισμένο οπτικό πεδίο
• ξαφνική επιδείνωση της όρασης 

Η διατήρηση της όρασης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα μπορεί να επανατοποθετηθεί ο αμφιβληστροειδής στην αρχική του θέση. Η κατάσταση γίνεται ιδιαίτερα κρίσιμη όταν επηρεάζεται η περιοχή της πιο ευκρινής όρασης – η λεγόμενη ωχρά κηλίδα. Εάν έχει ήδη αποκολληθεί, οι πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης της όρασης μειώνονται σημαντικά.

Γι’ αυτό ισχύει το εξής: όσο νωρίτερα γίνει η θεραπεία, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες επιτυχίας.

Μετά από μια λεπτομερή συζήτηση, ο οφθαλμίατρος εξετάζει το μάτι με ειδικά όργανα. Συνήθως χορηγούνται πρώτα οφθαλμικές σταγόνες, ώστε να διασταλεί η κόρη και να μπορεί να αξιολογηθεί πλήρως ο αμφιβληστροειδής. Επιπλέον, μπορεί να απαιτηθεί υπερηχογραφική εξέταση, εάν η ορατότητα του αμφιβληστροειδούς περιορίζεται, για παράδειγμα, λόγω αιμορραγιών. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διαπιστωθεί εάν υπάρχει ήδη αποκόλληση και ποιο είναι το μέγεθός της. 

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές;

Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο της νόσου. Οι μικρές ρωγμές στον αμφιβληστροειδή μπορούν συχνά να κλείσουν με θεραπεία με λέιζερ ή κρυοθεραπεία. Με αυτόν τον τρόπο αποτρέπεται η περαιτέρω αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς. Εάν έχει ήδη επέλθει πλήρης αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Ανάλογα με τα ευρήματα, εφαρμόζονται διάφορες τεχνικές, όπως για παράδειγμα η δημιουργία εσοχών στο τοίχωμα του ματιού ή η αφαίρεση του υαλοειδούς με επακόλουθη σταθεροποίηση του αμφιβληστροειδούς. 

Μετά τη θεραπεία, είναι προφανώς απαραίτητοι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι. Πολλοί ασθενείς μπορούν να διατηρήσουν σε μεγάλο βαθμό την όρασή τους, εάν η νόσος αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος μέχρι να αναρρώσει πλήρως το μάτι. 

Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς συχνά εξελίσσεται χωρίς πόνο, αλλά μπορεί να θέσει σε μόνιμο κίνδυνο την όραση μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Γι’ αυτό, οι λάμψεις φωτός, οι σκιές στο οπτικό πεδίο ή οι μαύρες κηλίδες που εμφανίζονται ξαφνικά δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται. Η άμεση οφθαλμολογική θεραπεία βελτιώνει σημαντικά τις πιθανότητες μόνιμης διατήρησης της όρασης.