Σύνδρομο των πυελικών φλεβών: Όταν οι φλέβες της πυέλου εμποδίζουν τη ροή του αίματος

Το σύνδρομο των πυελικών φλεβών είναι μια πάθηση που συχνά περνά απαρατήρητη. Πολλοί πάσχοντες πιστεύουν αρχικά ότι πρόκειται απλώς για μια παροδική ένταση – ενώ η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά τα συμπτώματα. Για το θέμα αυτό, η συντακτική ομάδα του Leading Medicine Guide μίλησε με τον ειδικό στην αγγειοχειρουργική, Δρ. med. (syr) Amer Jomha.

Στο σύνδρομο των πυελικών φλεβών, το αίμα στις φλέβες της πυέλου δεν επιστρέφει ανεμπόδιστα προς την καρδιά, αλλά συσσωρεύεται. Σε έναν υγιή οργανισμό, οι φλεβικές βαλβίδες εξασφαλίζουν ότι το αίμα ρέει μόνο προς μία κατεύθυνση – προς την καρδιά. «Το σύνδρομο των πυελικών φλεβών είναι, μετά την ενδομητρίωση, η δεύτερη συχνότερη αιτία χρόνιων πόνων στην κάτω κοιλιακή χώρα σε γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία. Συχνά, η νόσος παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα αδιάγνωστη, καθώς τα συμπτώματα είναι ασαφή και δεν αποδίδονται πάντα με σαφήνεια σε φλεβικό πρόβλημα», επισημαίνει ο Δρ. Jomha στην αρχή της συζήτησής μας.

---

Η ενδομητρίωση είναι η ανάπτυξη του ενδομητρίου εκτός της μήτρας, συνήθως στην πυελική περιοχή. Προκαλεί πόνο κατά την έμμηνο ρύση, κατά τη σεξουαλική επαφή ή χρόνιες ενοχλήσεις στην κάτω κοιλιακή χώρα και μπορεί να συμβάλει στην υπογονιμότητα. Η διάγνωση γίνεται συνήθως με υπερηχογράφημα, μαγνητική τομογραφία ή λαπαροσκόπηση, ενώ η θεραπεία περιλαμβάνει παυσίπονα, ορμόνες ή χειρουργική επέμβαση.

---

Τα συμπτώματα του συνδρόμου των πυελικών φλεβών συνήθως εμφανίζονται σταδιακά και για μεγάλο χρονικό διάστημα οι πάσχοντες δεν μπορούν να τα αποδώσουν με σαφήνεια. Ένα βασικό χαρακτηριστικό είναι οι αμβλείς, τραβηγμένοι πόνοι στην κάτω κοιλιακή χώρα ή στην περιοχή της πυέλου, οι οποίοι συχνά περιγράφονται ως αίσθημα πίεσης ή τάσης. 

«Τα συμπτώματα του συνδρόμου των πυελικών φλεβών είναι συχνά μη ειδικά και μπορούν να εκδηλωθούν με πολύ διαφορετικούς τρόπους. Χαρακτηριστικοί είναι οι πόνοι στην κάτω κοιλιακή χώρα, οι οποίοι εντείνονται κυρίως μετά από σωματική άσκηση, κατά τη διάρκεια παρατεταμένης ορθοστασίας ή καθιστικής στάσης. Πολλές πάσχουσες αναφέρουν επίσης πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία) καθώς και εντονότερο πόνο κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας (δυσμηνόρροια). Μπορεί επίσης να εμφανιστεί ερεθισμός της ουροδόχου κύστης με αυξημένη ανάγκη ούρησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται επιπλέον ορατές κιρσώδεις φλέβες, για παράδειγμα στην περιοχή του κόλπου ή των χειλέων, εν μέρει επίσης στην περιοχή των γλουτών ή των μηρών. Πάνω από το δέκα τοις εκατό των ασθενών στα γυναικολογικά ιατρεία πάσχουν από χρόνιους, μη ειδικούς πόνους στην κάτω κοιλιακή χώρα. Εάν κατά τη γυναικολογική εξέταση δεν διαπιστωθεί κάποιο σαφές εύρημα που να εξηγεί αυτά τα συμπτώματα, συχνά ακολουθούν περαιτέρω διαγνωστικές διερευνήσεις, για παράδειγμα στην ουρολογία, τη γαστρεντερολογία, τη νευρολογία ή ακόμη και στον ψυχοκοινωνικό τομέα. Ωστόσο, δεν είναι σπάνιο η πραγματική αιτία να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα αδιάγνωστη. Συχνά, όμως, τα συμπτώματα οφείλονται σε διασταλμένες φλέβες στην περιοχή της μικρής λεκάνης, ιδίως στις φλέβες των ωοθηκών. Αυτές οδηγούν σε φλεβική στάση, η οποία με τη σειρά της προκαλεί πόνο στην κάτω κοιλιακή χώρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρατηρείται επιπλέον η εμφάνιση των λεγόμενων εξαρτώμενων κιρσών, για παράδειγμα στους μηρούς, στην περιοχή του κόλπου ή των χειλέων. «Ο πόνος συνήθως επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια παρατεταμένης ορθοστασίας ή καθιστικής στάσης, κατά τη διάρκεια ή μετά τη σεξουαλική επαφή, καθώς και κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας», εξηγεί ο Δρ. Jomha σχετικά με τα συμπτώματα των ασθενών.

Η ανάπτυξη του συνδρόμου των πυελικών φλεβών ευνοείται από μια σειρά παραγόντων κινδύνου και συνθηκών ζωής, οι οποίοι επηρεάζουν κυρίως τη ροή του αίματος και τη σταθερότητα των φλεβών στην πυελική περιοχή. 

Ο Δρ. Jomha περιγράφει σχετικά: «Η συχνότερη αιτία του συνδρόμου των πυελικών φλεβών είναι μια παθολογική διαστολή των φλεβών των ωοθηκών, συνήθως στην αριστερή πλευρά. Από εκεί, η αυξημένη πίεση στάσης μπορεί να εξαπλωθεί κατά μήκος της ωοθηκικής φλέβας. Ως αποτέλεσμα, σχηματίζονται εξαρτώμενες κιρσώδεις φλέβες, οι οποίες εξαπλώνονται γύρω από τη μήτρα και μπορούν να φτάσουν μέχρι τον κόλπο, τα χείλη του αιδοίου ή ακόμη και στην περιοχή των μηρών. Αυτή η διαταραχή της φλεβικής αποστράγγισης οδηγεί σε χρόνια στάση στην μικρή λεκάνη και συμβάλλει καθοριστικά στην εμφάνιση των τυπικών πόνων. Μεταξύ των παραγόντων κινδύνου συγκαταλέγονται η γενετική προδιάθεση για φλεβικές παθήσεις καθώς και ορμονικές επιδράσεις, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν επιπλέον τα τοιχώματα των αγγείων. Επίσης, ορισμένες ανατομικές ιδιαιτερότητες παίζουν ρόλο, μεταξύ των οποίων το σύνδρομο May-Thurner, στο οποίο παρατηρείται στένωση των πυελικών φλεβών, καθώς και το λεγόμενο σύνδρομο «καρυοθραύστη», μια στένωση της αριστερής νεφρικής φλέβας που εμποδίζει τη φλεβική επιστροφή. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας κινδύνου είναι οι πολλαπλές εγκυμοσύνες, καθώς αυτές ευνοούν την εμφάνιση και την εξέλιξη των φλεβικών διαστολών λόγω των ορμονικών αλλαγών και της αυξημένης πίεσης στην περιοχή της λεκάνης», και συνεχίζει:

«Οι κιρσοί στην περιοχή των χειλέων του αιδοίου ή σε άτυπες θέσεις, όπως στους γλουτούς ή στο εσωτερικό των μηρών, οι οποίοι δεν είναι χαρακτηριστικοί της κλασικής κιρσώδους νόσου των ποδιών, μπορούν να αποτελούν μια ακόμη σημαντική ένδειξη για την ύπαρξη γυναικείου συνδρόμου πυελικών φλεβών. Τέτοιες εμφανείς φλέβες προκύπτουν συχνά λόγω της αυξημένης πίεσης στάσης στην μικρή λεκάνη και, ως εκ τούτου, ερμηνεύονται εύκολα λανθασμένα ή εξετάζονται μεμονωμένα, χωρίς να αναγνωρίζεται η πραγματική αιτία. Η διάγνωση ξεκινά συνήθως στο πλαίσιο της γυναικολογικής εξέτασης. Ήδη κατά τη διάρκεια της υπερηχογραφικής εξέτασης, ιδίως της διακολπικής υπερηχογραφίας, μπορεί να παρατηρηθούν ασυνήθιστα μεγάλες, διασταλμένες φλέβες στην περιοχή των ωοθηκών και της μήτρας. Εάν υπάρχει υποψία για σύνδρομο πυελικών φλεβών, ακολουθεί περαιτέρω απεικόνιση, συνήθως με τη μορφή αξονικής τομογραφίας (CT) ή μαγνητικής τομογραφίας (MRI). Ως «χρυσός κανόνας» της διάγνωσης εξακολουθεί να θεωρείται η επεμβατική φλεβογραφία των πυελικών φλεβών, κατά την οποία μπορούν να απεικονιστούν άμεσα οι φλεβικές ροές. Εναλλακτικά, μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί μαγνητική αγγειογραφία (MRA). «Αυτή δείχνει συνήθως μια σαφώς διασταλμένη αριστερή ωοθηκική φλέβα (Vena ovarica) με έντονες εξαρτώμενες κιρσώδεις φλέβες στην εσωτερική πυέλου, ιδίως στην αριστερή πλευρά και στην περιοχή γύρω από τη μήτρα», διευκρινίζει ο Δρ. Jomha.

Επιπλέον, μπορούν να πραγματοποιηθούν εργαστηριακές εξετάσεις για να αποκλειστούν άλλες αιτίες πόνου ή οιδήματος, όπως φλεγμονές ή ορμονικές ανισορροπίες. Η διάγνωση του συνδρόμου των πυελικών φλεβών προκύπτει, επομένως, από έναν συνδυασμό ιστορικού, φυσικής εξέτασης και στοχευμένης απεικόνισης, όπου οι απεικονιστικές μέθοδοι είναι καθοριστικές για την ακριβή αναγνώριση της φλεβικής στάσης και πιθανών στενώσεων.

---

Σε γυναίκες με γνωστή φλεβική ανεπάρκεια ή οικογενειακό ιστορικό, θα πρέπει να δίνεται προσοχή στους ορμονικούς παράγοντες και, σε περίπτωση συμπτωμάτων, να συμβουλεύονται έγκαιρα έναν γιατρό. Η έγκαιρη διάγνωση προσφέρει τις καλύτερες πιθανότητες για την ανακούφιση του πόνου, την πρόληψη των κιρσών και την αποφυγή μακροπρόθεσμων επιπλοκών.

---

Η θεραπεία του συνδρόμου των πυελικών φλεβών εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, την έκταση της φλεβικής διαστολής και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου. Γενικά, γίνεται διάκριση μεταξύ συντηρητικών μέτρων, φαρμακευτικής αγωγής και ελάχιστα επεμβατικών ή χειρουργικών επεμβάσεων.

Ο Δρ. Jomha εξηγεί τις μεθόδους θεραπείας: «Η συντηρητική θεραπεία του συνδρόμου των πυελικών φλεβών συνίσταται πρωτίστως στη συμπτωματική αντιμετώπιση του πόνου, για παράδειγμα με αναλγητικά όπως η ιβουπροφαίνη. Η ορμονική θεραπεία χρησιμοποιείται σήμερα με μεγάλη επιφύλαξη και, λόγω πιθανών μακροπρόθεσμων παρενεργειών, ιδίως του αυξημένου κινδύνου οστεοπόρωσης, συνήθως δεν συνιστάται. Οι χειρουργικές επεμβάσεις διαδραματίζουν πλέον μόνο δευτερεύοντα ρόλο και εφαρμόζονται μόνο σε σπάνιες εξαιρετικές περιπτώσεις. Ως σύγχρονη και αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή έχει καθιερωθεί η επεμβατική θεραπεία. Αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο φλεβογραφίας και επιτρέπει τον στοχευμένο αποκλεισμό των παθολογικά διασταλμένων πυελικών φλεβών. Η επέμβαση πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, εισάγεται ένας καθετήρας μέσω μιας φλέβας στον δεξιό βραχίονα. Μέσω αυτού του καθετήρα, οι κιρσοί στην πυελική περιοχή αντιμετωπίζονται με αφρό απολύμανσης, ενώ οι φλέβες των ωοθηκών αποκλείονται μόνιμα με μικρά μεταλλικά σπειράματα (coils). Σε ποσοστό άνω του 90% των περιπτώσεων, με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η αποτελεσματική εξάλειψη των διασταλμένων φλεβών. Στο 70 έως 80% των ασθενών, αυτό οδηγεί σε σημαντική και διαρκή βελτίωση των συμπτωμάτων. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, με τη βοήθεια ακτινοσκιερού μέσου, καθίσταται ορατή η παθολογικά διασταλμένη αριστερή ωοθηκική φλέβα μαζί με τις κιρσώδεις φλέβες που εκτείνονται από αυτήν γύρω από τη μήτρα και στις εσωτερικές πυελικές φλέβες. Στη συνέχεια, πραγματοποιείται η στοχευμένη απόφραξη της προσβεβλημένης φλέβας με τη χρήση μεταλλικών σπειρών και ενός μέσου απολύμανσης, προκειμένου να εξαλειφθεί μόνιμα η φλεβική στάση».

Εάν το σύνδρομο των πυελικών φλεβών παραμείνει χωρίς θεραπεία, τα συμπτώματα μπορεί με την πάροδο του χρόνου να γίνουν χρόνια και να επιδεινωθούν σημαντικά. Ένα κεντρικό πρόβλημα είναι η μόνιμη φλεβική στάση, η οποία αυξάνει συνεχώς την πίεση στις φλέβες.

«Ένα σύνδρομο πυελικών φλεβών που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιους πόνους στην περιοχή της λεκάνης ή στα πόδια. Επιπλέον, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος σχηματισμού θρόμβων (θρομβώσεων) στις πυελικές φλέβες. Η ποιότητα ζωής των ατόμων που πάσχουν μπορεί να περιοριστεί σημαντικά, καθώς οι καθημερινές δραστηριότητες επηρεάζονται από τα συμπτώματα. Ένας υγιεινός τρόπος ζωής, όπως η ισορροπημένη διατροφή και η τακτική άσκηση, συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση της φλεβικής υγείας. Επίσης, τα τακτικά διαλείμματα κατά τη διάρκεια παρατεταμένης καθιστικής ή όρθιας στάσης είναι σημαντικά για την ενίσχυση της φλεβικής κυκλοφορίας και την πρόληψη των συμπτωμάτων», συνιστά ο Δρ. Jomha στο τέλος της συνομιλίας μας.

Σας ευχαριστούμε θερμά, Δρ. Jomha, για αυτές τις χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το σύνδρομο των πυελικών φλεβών!

---

• Δρ. ιατ. (Συρ.) Amer Jomha, διευθυντής της Κλινικής Αγγειοχειρουργικής και Φλεβολογίας στο Νοσοκομείο Bad Hersfeld.
• Εκπαίδευση στα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία της Δαμασκού και του Γκίσεν· ειδικός στην Αγγειοχειρουργική και τη Φλεβολογία, ειδικός στην ενδοαγγειακή χειρουργική.
• Θεραπεία ανευρυσμάτων, κυκλοφορικών διαταραχών, κιρσών και συνδρόμου του διαβητικού ποδιού.
• Χρήση σύγχρονων τεχνικών ελάχιστα επεμβατικής και ανοικτής χειρουργικής, θεραπεία με ραδιοσυχνότητες για τις κιρσώδεις φλέβες, θεραπεία πληγών ανάλογα με το στάδιο της νόσου.
• Κύρια πεδία εξειδίκευσης: ενδοαγγειακή αντιμετώπιση ανευρυσμάτων αορτής, περιφερική αρτηριακή νόσος, ολιστική αγγειακή περίθαλψη στο πιστοποιημένο αγγειακό κέντρο Hersfeld-Rotenburg.
• Διευθυντής της κλινικής από το 2023, μέλος της ιατρικής ομάδας από το 2011· διεπιστημονική και προσανατολισμένη στον ασθενή προσέγγιση.
• Πολυετής εμπειρία, δέσμευση στην περαιτέρω ανάπτυξη της αγγειακής ιατρικής, αναγνωρισμένος ειδικός στην περιοχή.