Ψυχοθεραπεία - Ειδικοί στον τομέα της ιατρικής

Τι είναι η ψυχοθεραπεία;

Η ψυχοσωματική ιατρική ασχολείται με τις ψυχικές διαταραχές. Η προτιμώμενη θεραπευτική μέθοδος είναι η ψυχοθεραπεία.

Η ψυχοθεραπεία είναι μια διαδικασία μεταξύ θεραπευτή και ασθενούς, με σκοπό τη θεραπεία συμπεριφορικών διαταραχών, καταστάσεων δυσφορίας και ψυχικών παθήσεων.

Αυτό επιτυγχάνεται μέσω:

• Λεκτική επικοινωνία (συνομιλητική θεραπεία)
• Μη λεκτική επικοινωνία (θεραπεία μέσω δημιουργικών δραστηριοτήτων, σωματική θεραπεία ή μουσικοθεραπεία)
• Τον καθορισμό ενός στόχου (ελαχιστοποίηση των συμπτωμάτων ή αλλαγή συμπεριφοράς)
• Συγκεκριμένες τεχνικές

Βασικές προσεγγίσεις της ψυχοθεραπείας

Υπάρχουν διάφορες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις. Οι ειδικοί τις αποκαλούν επίσης «βασικές κατευθύνσεις». Κάθε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση έχει διαφορετικές βασικές παραδοχές και διαφορετικές θεραπευτικές μεθόδους:

Οι ψυχοθεραπευτικές κατευθύνσεις είναι:

• Το συμπεριφοριστικό μοντέλο
• Το ψυχαναλυτικό μοντέλο
• Η ανθρωπιστική ψυχολογία

Στην πρακτική της ψυχοθεραπείας, αυτό οδηγεί σε διάφορες θεραπευτικές μεθόδους, οι οποίες είναι βασικά τυποποιημένες.

Αυτές είναι:

• Συμπεριφορική θεραπεία
• Ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία
• Διαλογική ψυχοθεραπεία

Ανάλογα με τη μέθοδο, είναι δυνατές διαφορετικές συνθήκες:

• Ατομική θεραπεία
• Ομαδική θεραπεία
• Θεραπεία ζευγαριών και οικογενειών
• Θεραπεία σε νοσοκομείο, εξωτερική ή ημι-νοσοκομειακή

Στην εξωνοσοκομειακή ψυχοθεραπεία, ειδικοί γιατροί, ψυχοθεραπευτές ή εναλλακτικοί θεραπευτές προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο δικό τους ιατρείο @ Meow Creations /AdobeStock

Ψυχοθεραπεία σε νοσοκομείο

Η ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία είναι μια αυτόνομη μορφή θεραπείας, στην οποία ο ασθενής, το νοσηλευτικό ίδρυμα και ο φορέας κάλυψης των εξόδων σχεδιάζουν από κοινού την εισαγωγή και τη θεραπεία. Η ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία πραγματοποιείται σε εξειδικευμένη κλινική.

Κατά τη διάρκεια αυτής, χρησιμοποιούνται διάφορες, αλληλοσυντονισμένες θεραπευτικές μέθοδοι. Στόχος είναι η βελτίωση και η ίαση του ασθενούς, ο οποίος πάσχει από ψυχοσωματική και ψυχονευρωτική διαταραχή.

Στην ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία, το νοσοκομείο αποτελεί τον χώρο όπου ο ασθενής και ο θεραπευτής επεξεργάζονται και αντιμετωπίζουν τα ακόλουθα θέματα:

• Συγκρούσεις
• Ελλείψεις στη δομή της προσωπικότητας
• Διαταραχές στις σχέσεις
• Πολυτροπική και πολυεπαγγελματική θεραπεία

Η ψυχοθεραπεία σε νοσοκομείο περιλαμβάνει διάφορους τύπους θεραπείας, στους οποίους συνεργάζονται ειδικοί από διαφορετικούς επαγγελματικούς τομείς.

Για την επιτυχία της θεραπείας του ασθενούς, η ομάδα διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο. Οι θεραπευτές συνεργάζονται όχι μόνο με τον ασθενή, αλλά και με τους συγγενείς, τους γιατρούς και το νοσηλευτικό προσωπικό.

Η συνεργασία των ειδικών περιλαμβάνει:

• Καθημερινές συζητήσεις μεταξύ θεραπευτή, γιατρού και νοσηλευτικού προσωπικού
• Συναντήσεις με όλους τους εμπλεκόμενους συνεργάτες
• Συνεργασία με έμπειρους ψυχοσωματιστές
• Συζητήσεις με τους συγγενείς, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο

Το εξειδικευμένο προσωπικό εφαρμόζει διάφορες μεθόδους:

• Ατομικές θεραπείες
• Ομαδικές θεραπείες
• Θεραπείες μέσω δημιουργικής έκφρασης
• Θεραπείες κίνησης και σώματος
• Μουσικοθεραπείες
• Ομαδικά μαθήματα που μεταδίδουν θεωρητικές γνώσεις σχετικά με την ασθένεια
• Ψυχοθεραπείες με έμφαση στο τραύμα
• Ομάδες συμπεριφορικής θεραπείας
• Τεχνικές χαλάρωσης
• Φαρμακοθεραπεία και ψυχοφαρμακοθεραπεία

Κατά κανόνα, η ψυχοθεραπεία σε νοσοκομειακό περιβάλλον αφορά βραχυπρόθεσμες θεραπείες και ομαδικές θεραπείες. Τα ειδικά τμήματα είναι η Εσωτερική Ιατρική και η Νευρολογία.

Στην εξωνοσοκομειακή θεραπεία, οι οδηγίες ψυχοθεραπείας ρυθμίζουν τις εφαρμογές. Στην ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία, οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Παρ' όλα αυτά, βασίζεται γενικά στις μεθόδους των επιμέρους θεραπευτικών κατευθύνσεων.

Η ψυχοθεραπεία σε νοσοκομείο πραγματοποιείται σε κλινικές ή νοσοκομεία @ rh2010 /AdobeStock

Βασικές κατευθύνσεις στην ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία

Όπως και στην εξωνοσοκομειακή περίθαλψη, οι ακόλουθοι τύποι θεραπείας διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία:

• Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία
• Η συμπεριφορική θεραπεία
• Η ψυχοθεραπεία διαλόγου

Η ψυχαναλυτική βασική προσέγγιση

Κεντρικά στοιχεία της βασικής ψυχαναλυτικής προσέγγισης είναι:

• Ανάλυση της μεταβίβασης και της αντιμεταβίβασης
• Δημιουργία μιας βοηθητικής θεραπευτικής σχέσης
• Δημιουργία μιας θεραπευτικής συμμαχίας
• Λήψη υπόψη της κοινωνικής και πραγματικής σχέσης
• Η ανάλυση των αντιστάσεων 
• Αποκάλυψη ασυνείδητων ψυχικών συγκρούσεων

Η επεξεργασία του παρελθόντος διαδραματίζει λιγότερο σημαντικό ρόλο στην ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία. 

Η ψυχαναλυτική-θεραπευτική ψυχοθεραπεία χαρακτηρίζεται από δύο βασικές στάσεις:

1. Ουδετερότητα: Ο ψυχοθεραπευτής δεν πρέπει ούτε να αξιολογεί όσα λέει ο ασθενής ούτε να παίρνει δική του θέση.
2. Αποχή: Οι ψυχοθεραπευτές δεν πρέπει να χρησιμοποιούν τη σχέση εμπιστοσύνης με τον ασθενή για την ικανοποίηση των δικών τους αναγκών.

Η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία πραγματοποιείται συνήθως σε περιβάλλον δύο ατόμων ή σε ομαδική ψυχοθεραπεία. Ωστόσο, είναι δυνατές και μη λεκτικές τεχνικές, όπως η θεραπεία μέσω της τέχνης και της μουσικής.

Οι γνωστικο-συμπεριφορικές μέθοδοι

Οι γνωστικο-συμπεριφορικές μέθοδοι εστιάζουν στις ακόλουθες διαδικασίες:

• Επεξεργασία πληροφοριών
• Αντίληψη και προσοχή
• Αντιπροσώπευση της γνώσης και μνήμη
• Επίλυση προβλημάτων και λογική σκέψη 
• Γλώσσα και κατανόηση της γλώσσας

Συνήθως, οι γνωστικο-συμπεριφορικές μέθοδοι εφαρμόζονται σε ατομικές ή ομαδικές συνεδρίες. Παραδείγματα αποτελούν: ομάδες εξάσκησης δεξιοτήτων και ικανοτήτων, ομάδες επίλυσης προβλημάτων.

Διαλογική ψυχοθεραπεία

Μια άλλη βασική προσέγγιση είναι η ψυχοθεραπεία διαλόγου, η οποία σπάνια συναντάται στην ενδονοσοκομειακή ψυχοθεραπεία.

Κεντρικό στοιχείο της ψυχοθεραπείας διαλόγου είναι η τάση προς την επικαιροποίηση. Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος επιδιώκει να αναπτυχθεί και να αξιοποιήσει πλήρως τις δικές του ατομικές δυνατότητες ανάπτυξης.

Μια ανεπιτυχής τάση προς την αυτοπραγμάτωση θεωρείται εδώ ως βάση μιας (νευρωτικής) διαταραχής.

Η θεραπευτική σχέση διαμορφώνεται σύμφωνα με τις αρχές της ενσυναίσθησης, της θερμότητας και της αυθεντικότητας. Με αυτόν τον τρόπο ο θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή. Η ψυχοθεραπεία διαλόγου πραγματοποιείται τόσο στην ατομική όσο και στην ομαδική θεραπεία.