Chrząstki chronią stawy i zapewniają płynność naszych ruchów. Staje się to widoczne dopiero wtedy, gdy w wyniku zużycia i ścierania dochodzi do uszkodzenia chrząstki – a tym samym do bólu stawów. Nowoczesna chirurgia chrząstki oferuje innowacyjne metody operacyjne mające na celu odbudowę uszkodzonej lub zniszczonej chrząstki.
Tutaj znajdziesz więcej informacji oraz listę specjalistów w dziedzinie chirurgii chrząstki.
Chirurgia chrząstki zajmuje się zabiegami mającymi na celu odbudowę i rekonstrukcję chrząstki w celu zachowania stawów.
Chirurgia chrząstki stanowi specjalną dziedzinę leczenia w ramach ortopedii i chirurgii urazowej.
W zależności od dotkniętego stawu, chirurgię chrząstki dzieli się na następujące specjalizacje:
Kości naszych stawów pokryte są ochronną warstwą chrząstki, która ma niezrównane właściwości ślizgowe. Dba o to, żeby podczas ruchu stawu powstawało jak najmniej tarcia.
Chrząstka stawowa składa się z gęstej sieci komórek chrzęstnych i włókien kolagenowych. W około 80% składa się z wody. To nadaje chrząstce elastyczność i sprawia, że działa jak amortyzator, który łagodzi każdy ruch.
Obciążanie i odciążanie stawu ma zasadnicze znaczenie dla zaopatrzenia chrząstki w składniki odżywcze. Ruch stawu pompuje składniki odżywcze do chrząstki. Dlatego aktywność fizyczna jest bardzo ważna dla pielęgnacji i utrzymania stawów.
Chrząstka nie posiada naczyń krwionośnych – w związku z tym jej zdolność do regeneracji jest niewielka. Uszkodzenia chrząstki, które już wystąpiły, mają zatem charakter trwały, szczególnie w wieku dorosłym. Z czasem prowadzą one zazwyczaj do większych ubytków chrząstki.
Po lewej: zdrowy chrząstka, po prawej: szorstka, uszkodzona chrząstka © crevis | AdobeStock
Najczęstsze przyczyny chorób chrząstki są bezpośrednio związane z układem ruchu:
Za główną przyczynę uszkodzeń chrząstki uważa się zużycie i starzenie się. Wraz z wiekiem chrząstka traci elastyczność. Zmniejsza się również zawartość wody w chrząstce. Niegdyś gładka powierzchnia chrząstki staje się szorstka i krucha.
Teraz warstwy chrząstki ocierają się o siebie przy każdym ruchu stawu. W ten sposób uwalniają się najmniejsze cząsteczki – powierzchnia chrząstki ulega zużyciu i powstają drobne pęknięcia.
W ostatecznym rozrachunku może to doprowadzić do całkowitego zniszczenia powierzchni chrząstki. Lekarze określają to, najczęściej związane z wiekiem, niszczenie chrząstki ogólnym terminem „artroza”.
Oprócz zużycia stawów związanego z wiekiem, do uszkodzeń chrząstki mogą prowadzić również wypadki i kontuzje sportowe. Osoby dotknięte tym problemem muszą zatem jak najszybciej poddać się leczeniu, aby nie spowodować trwałych uszkodzeń.
Również wady ustawienia stawów (np. koślawość i szpotawość) wiążą się z nadmiernym obciążeniem poszczególnych części stawów i powierzchni chrzęstnych. W miejscach obciążonych zużycie powierzchni chrzęstnej jest odpowiednio duże.
Inne przyczyny uszkodzeń chrząstki to:
To, czy i kiedy operacja chrząstki wchodzi w grę, zależy w dużej mierze od stopnia uszkodzenia chrząstki.
Lekarze dzielą uszkodzenia chrząstki na cztery stopnie:
W przypadku uszkodzenia chrząstki stopnia 1 i 2 operacja chrząstki nie jest konieczna.
W takich przypadkach stosuje się leczenie zachowawcze w celu stabilizacji uszkodzeń chrząstki, takie jak:
Inaczej jest w przypadku stopnia 3–4. W tym przypadku mamy do czynienia z głębokim uszkodzeniem chrząstki, które zazwyczaj można wyleczyć za pomocą operacji chrząstki.
Ważny warunek: pozostała tkanka chrzęstna i funkcja stawu są nadal w dobrym stanie.
Ponieważ klasyczne zdjęcie rentgenowskie dostarcza informacji dopiero w przypadku bardzo zaawansowanych uszkodzeń chrząstki, metodą z wyboru jest rezonans magnetyczny (MRI). MRI pozwala wykryć nawet niewielkie uszkodzenia chrząstki i dostarcza informacji o uszkodzeniu już w początkowej fazie.
Dokładną diagnostykę można również przeprowadzić za pomocą artroskopii, czyli badania stawu.
Za pomocą MRI można między innymi dobrze rozpoznać uszkodzenia chrząstki © IEDNlab | AdobeStock
W chirurgii chrząstki dostępne są różne metody. Wybór konkretnej metody zależy od indywidualnych uwarunkowań, takich jak:
Mikrofrakturacja należy do metod stymulujących szpik kostny. Ta artroskopowa metoda operacyjna jest stosowana w przypadku niewielkich uszkodzeń chrząstki.
Można ją zastosować już podczas artroskopii. Jeśli lekarz wykryje odpowiednie uszkodzenia chrząstki, natychmiast usuwa uszkodzoną tkankę chrzęstną i wykonuje wiele nakłuć w leżącej poniżej kości.
Wypływający płyn zawiera komórki macierzyste szpiku kostnego, które stymulują wzrost tkanki zastępującej chrząstkę. Celem jest ponowne zamknięcie zmiany chorobowej.
W tym przypadku lekarz pobiera cylinder kostny wraz z przynależną chrząstką z zdrowej części stawu. Wycięty fragment umieszcza w uszkodzonym obszarze chrząstki.
Dzięki temu nad ubytkiem może powstać nowa tkanka chrzęstna. Ta operacja chrzęstna jest odpowiednia w przypadku mniejszych, ale głębszych uszkodzeń chrząstki.
Ilustracja przeszczepu chrząstki © giana | AdobeStock
W przypadku większego, głębokiego uszkodzenia chrząstki obiecujące wyniki daje dość skomplikowany przeszczep komórek chrzęstnych.
W ramach artroskopii chirurg pobiera najpierw niewielki fragment zdrowego chrząstki. Dzięki specjalnej obróbce laboratoryjnej z tego niewielkiego fragmentu chrząstki powstaje nowa tkanka chrzęstna w wyniku skomplikowanego procesu.
Następnie, podczas drugiej operacji, lekarze wszczepiają ją do uszkodzonego stawu.
Niemieckie Towarzystwo Ortopedii i Chirurgii Urazowej (DGOU) podkreśla rosnące znaczenie:
W związku z tym DGOU utworzyło tzw. rejestr chrząstki. Dokumentuje on w sposób anonimowy przebieg rekonwalescencji po tych zabiegach, dostarczając w ten sposób ważnych informacji dla badań medycznych.
Jeśli za uszkodzenia chrząstki odpowiedzialna jest nieprawidłowa pozycja osi nogi, samo leczenie chirurgiczne chrząstki nie wystarczy.
W tym przypadku przed właściwą operacją chrząstki konieczna jest dodatkowa osteotomia korekcyjna, która koryguje nieprawidłowe ustawienie stawu.
Zabieg w ramach chirurgii chrząstki wymaga zazwyczaj 2–3-dniowego pobytu w szpitalu. Po wypisaniu pacjenta czeka faza leczenia pooperacyjnego, której zakres różni się w zależności od rodzaju zabiegu.
W każdym przypadku następuje około 6-tygodniowy okres odciążania pooperacyjnego, podczas którego pacjent korzysta z kul.
Aby przywrócić ruchomość leczonego stawu, konieczna jest dodatkowo intensywna mobilizacja fizjoterapeutyczna.
W przypadku operacji chrząstki kolanowej pacjent otrzymuje szynę motoryczną do stosowania w domu. Dzięki temu szybko wraca do codziennej aktywności.
Z reguły staw jest w pełni obciążalny po około 3 miesiącach. Niemniej jednak zaleca się, aby w pierwszym roku unikać uprawiania sportów, które silnie obciążają stawy.
Zabiegi rekonstrukcyjne, które odbudowują zniszczoną lub uszkodzoną chrząstkę, są niezwykle złożone. Chirurgia chrząstki stawia zatem wysokie wymagania chirurgowi i wymaga specjalistycznej wiedzy oraz bogatego doświadczenia.
U specjalisty w dziedzinie chirurgii chrząstki są Państwo w najlepszych rękach.
