Toczeń Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, która atakuje tkankę tarczycy. W chorobach autoimmunologicznych układ odpornościowy zwraca się przeciwko zdrowym częściom własnego organizmu, zamiast tylko przeciwko szkodliwym komórkom.
Przyczyna choroby leży w samym układzie odpornościowym organizmu. Ten błędnie atakuje tkankę tarczycy, powodując jej uszkodzenie. W ten sposób dochodzi do przewlekłego zapalenia tarczycy, co z kolei prowadzi do jej niedoczynności.
Jednocześnie Hashimoto jest najczęstszą postacią zapalenia tarczycy. Kobiety cierpią na zapalenie tarczycy Hashimoto około dziewięć razy częściej niż mężczyźni. Choroba ta występuje w większości przypadków w wieku od 40 do 50 lat. Swoją egzotyczną nazwę choroba zawdzięcza zresztą jej odkrywcy – japońskiemu lekarzowi Hakaru Hashimoto.
Położenie tarczycy w szyi © SciePro | AdobeStock
Stopniowe niszczenie tkanki tarczycy prowadzi do niedoczynności tarczycy. Osoby dotknięte tą chorobą bardzo różnie odczuwają związane z nią objawy. Niektórzy pacjenci odczuwają różne dolegliwości już przy niewielkiej niedoczynności. Inni nie odczuwają żadnych dolegliwości nawet przy wyraźnych zmianach poziomu hormonu tarczycy TSH.
Choroba zazwyczaj zaczyna się powoli i na początku objawia się niespecyficznymi dolegliwościami. Mogą one dotyczyć różnych obszarów:
- Metabolizm i trawienie: ogólne uczucie zimna, szybki przyrost masy ciała (nawet przy niewielkim spożyciu pokarmów), zaparcia
- Aktywność i psychika: zmęczenie, brak sił, nastroje depresyjne
- Układ sercowo-naczyniowy: nadciśnienie i spowolnione tętno
- Płodność: impotencja u mężczyzn, zaburzenia cyklu miesiączkowego, obniżona płodność, zwiększone ryzyko poronień u kobiet.
Bardzo rzadko u pacjenta występują jednocześnie wszystkie wymienione dolegliwości. Często na pierwszy plan wysuwa się tylko kilka objawów.
Choroby autoimmunologiczne powstają w wyniku błędów w funkcjonowaniu układu odpornościowego organizmu. Układ odpornościowy zwykle zwalcza tylko szkodliwe wirusy lub bakterie. Układ odpornościowy wytwarza wówczas przeciwciała przeciwko intruzom, aby je unieszkodliwić. Układ odpornościowy organizmu uaktywnia się również, gdy poszczególne komórki ciała są poważnie uszkodzone lub zainfekowane i z tego powodu muszą zostać usunięte.
Jednak w przypadku choroby autoimmunologicznej organizm reaguje przeciwko zdrowej tkance własnej. W przypadku choroby Hashimoto dotyczy to tarczycy.
Jak dotąd nie wiadomo dokładnie, dlaczego dochodzi do tego błędu układu odpornościowego. Badania wskazują, że w niektórych przypadkach przyczyną reakcji autoimmunologicznej może być infekcja wirusowa lub bakteryjna.
Pewne jest natomiast, że skłonność do rozwoju zapalenia tarczycy Hashimoto ma podłoże genetyczne. Dlatego krewni pacjentów z chorobą Hashimoto chorują częściej niż przeciętna populacja.
Innymi czynnikami wywołującymi chorobę Hashimoto mogą być również
- czynniki środowiskowe,
- stresowe sytuacje emocjonalne oraz
- zaburzenia równowagi w metabolizmie jodu
.
Najlepszymi metodami diagnozy zapalenia tarczycy typu Hashimoto są badania krwi i badania obrazowe.
Badanie tarczycy za pomocą ultrasonografii (USG) jest bezbolesne i szybkie. Pozwala ono wykryć pierwsze oznaki choroby.
W początkowej fazie zmiany w strukturze tkanki tarczycy są niewielkie. Z upływem czasu zmiany te stają się coraz bardziej wyraźne w wyniku narastającego gromadzenia się komórek zapalnych.
Badanie tarczycy za pomocą ultrasonografii może dostarczyć pierwszych wskazówek dotyczących choroby Hashimoto © Kalim | AdobeStock
Przeciwciała we krwi
Zazwyczaj podwyższone stężenie przeciwciał przeciwko tarczycy we krwi (TPO-AK, Tg-AK, TRAK) można zaobserwować jeszcze przed wystąpieniem zmian w funkcjonowaniu tarczycy.
Układ odpornościowy błędnie wytwarza tzw. przeciwciała TPO. Ponadto we krwi często można znaleźć przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie, specjalnemu białku znajdującemu się w tarczycy.
Hormony
Pierwszym objawem niedoczynności tarczycy jest wzrost poziomu TSH we krwi.
Istnieją określone wartości graniczne pozwalające na klasyfikację poziomu TSH. Poziom TSH w zakresie od 2,0 do 3,0 jest uważany za prawidłowy, w zależności od samopoczucia i objawów. W przypadku choroby Hashimoto i niedoczynności tarczycy poziom TSH bez leczenia jest zazwyczaj znacznie wyższy.
Jednak nieco wyższy lub niższy poziom TSH może być indywidualnym „zakresem dobrego samopoczucia”. W przypadku planowania ciąży poziom TSH powinien być jednak niższy i ustabilizować się na poziomie około 1.
Badanie TSH jest zatem najważniejszym badaniem pozwalającym wykryć niedoczynność tarczycy.
Leczenie choroby Hashimoto odbywa się za pomocą leków. Tabletki zastępują hormony tarczycy.
Dzięki odpowiedniemu dobraniu leków u wielu pacjentów można osiągnąć ustąpienie dolegliwości. Jednak im bardziej nasilona jest niedoczynność tarczycy i im dłużej trwa, tym więcej czasu potrzeba na ustabilizowanie leczenia farmakologicznego.
Zazwyczaj leczenie choroby Hashimoto odbywa się za pomocą tyroksyny (T4). Jest ona podobna do hormonu, który samą tarczyca uwalnia do krwi. Tyroksyna prawie nie wpływa na metabolizm. Służy jako zapas i jest powoli rozkładana przez organizm.
Z tyroksyny różne narządy mogą wytworzyć niezbędną ilość hormonu tarczycy, trijodotyroniny (T3). Jest ona niezbędna dla metabolizmu.
W wielu przypadkach choroba Hashimoto przebiega bez dolegliwości. Organizm jest wtedy w stanie utrzymać poziom hormonów przez pewien czas.
Jeśli stan zapalny atakuje zapasy hormonów w tarczycy, do krwi mogą przedostać się większe ilości hormonów tarczycy. W ten sposób dochodzi do nadczynności tarczycy.
Tkanka tarczycy ulega w ten sposób coraz większym uszkodzeniom, co dodatkowo upośledza jej funkcjonowanie. Skutkiem tego jest spadek poziomu hormonów tarczycy, co z kolei wywołuje objawy niedoczynności tarczycy.
Toczeń Hashimoto jest uważany za jedną z najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy u osób dorosłych. Do dziś choroba ta jest nieuleczalna. Jednak dzięki odpowiedniemu leczeniu farmakologicznemu u wielu pacjentów można osiągnąć brak dolegliwości i oczekiwaną długość życia osoby zdrowej.
Toczeń Hashimoto jest najczęstszą postacią autoimmunologicznego zapalenia tarczycy i uważa się go za najczęstszą przyczynę niedoczynności tarczycy. U osób z toczniem Hashimoto choroba ma zazwyczaj przebieg przewlekły, przy czym przebieg tocznia Hashimoto jest indywidualnie zróżnicowany. Klinicznie występują typowe objawy oraz objawy niedoczynności tarczycy, które należy wcześnie rozpoznać. Diagnoza zapalenia tarczycy Hashimoto opiera się przede wszystkim na wykryciu przeciwciał przeciwko TPO oraz oznaczeniu T3 i T4, a także trijodotyroniny.
Zapalenie tarczycy prowadzi w dłuższej perspektywie do jej powiększenia lub zmniejszenia. Zapalenie tarczycy typu Hashimoto jest najczęstszą przyczyną jawnej niedoczynności tarczycy i częściej dotyka kobiety niż mężczyzn. Często występuje związek z innymi chorobami, takimi jak choroba Gravesa-Basedowa, choroba Addisona lub cukrzyca typu 1. Termin „zapalenie tarczycy typu Hashimoto” pochodzi od nazwiska lekarza Hakaru Hashimoto, który jako pierwszy opisał tę chorobę.
Leczenie zapalenia tarczycy Hashimoto odbywa się zazwyczaj farmakologicznie za pomocą lewotyroksyny i jest dostosowywane do aktualnych objawów i wyników badań. Terapią z wyboru jest wyrównanie niedoboru hormonów, ponieważ dotychczas nie jest możliwe leczenie przyczynowe procesu leżącego u podstaw choroby. Dodatkowo rozważa się stosowanie selenu w zapaleniu tarczycy Hashimoto, zwłaszcza u części pacjentów. Leczenie utajonej niedoczynności tarczycy jest indywidualne, w zależności od dolegliwości i wyników badań laboratoryjnych.
U wielu osób dotkniętych zapaleniem tarczycy Hashimoto na początku choroby występują niespecyficzne dolegliwości, zanim rozwiną się dalsze objawy. Większość osób z zapaleniem tarczycy Hashimoto może osiągnąć dobrą jakość życia dzięki wczesnej diagnozie i konsekwentnemu leczeniu. Ważne są regularne kontrole, ponieważ zapalenie tarczycy Hashimoto powoduje zmiany długoterminowe. Pacjenci z zapaleniem tarczycy Hashimoto powinni być ściśle monitorowani, ponieważ choroba może przebiegać w różny sposób.
Diagnoza zapalenia tarczycy Hashimoto i leczenie zawsze opierają się na czynnikach indywidualnych. Częstość występowania zapalenia tarczycy Hashimoto wskazuje, że jest to powszechna choroba. Ogólnie rzecz biorąc, zapalenie tarczycy Hashimoto jest najczęstszą przyczyną zaburzeń hormonalnych tarczycy i dlatego powinno być wcześnie wykrywane.
Czym jest zapalenie tarczycy Hashimoto?
Zapalenie tarczycy Hashimoto to choroba autoimmunologiczna tarczycy, w której układ odpornościowy atakuje tkankę tarczycy. Często prowadzi to do niedoczynności tarczycy.
Jakie objawy występują w przypadku zapalenia tarczycy Hashimoto?
Typowymi objawami są zmęczenie, przyrost masy ciała, wrażliwość na zimno i problemy z koncentracją. Objawy niedoczynności tarczycy rozwijają się zazwyczaj stopniowo.
Jak diagnozuje się zapalenie tarczycy Hashimoto?
Diagnoza zapalenia tarczycy Hashimoto opiera się na badaniach krwi, w których określa się poziom przeciwciał, TSH oraz hormonów tarczycy. Dodatkowo można wykonać badanie ultrasonograficzne tarczycy.
Jak leczy się zapalenie tarczycy Hashimoto?
Leczenie zapalenia tarczycy Hashimoto polega zazwyczaj na przyjmowaniu L-tyroksyny w celu wyrównania niedoboru hormonów. Celem jest normalizacja poziomu hormonów tarczycy w organizmie.
Czy zapalenie tarczycy Hashimoto jest uleczalne?
Zapalenie tarczycy Hashimoto jest chorobą przewlekłą i nieuleczalną. Jednak dzięki odpowiedniemu leczeniu objawy można dobrze kontrolować.
