Środkowa warstwa oka nazywana jest również błoną naczyniową. Składa się ona z tęczówki, ciała rzęskowego wraz z korpusem rzęskowym, czyli ciała promieniowego, oraz błony naczyniowej (Choroidea). Zapalenie błony naczyniowej to stan zapalny błony naczyniowej w tym obszarze. W zależności od dotkniętej części oka rozróżnia się różne rodzaje zapalenia.
Środkowa błona oka składa się z:
- Tęczówki oka (Iris)
- Ciała rzęskowego oka (Corpus ciliare)
- Naczyniówki oka (Choroidea)
Zasadniczo błona środkowa oka odpowiada za zaopatrzenie siatkówki w składniki odżywcze. Dlatego nazywana jest również błoną naczyniową. Siatkówka stanowi część ośrodkowego układu nerwowego. Tkanka ta zaopatruje wewnętrzną warstwę komórek nerwowych.
Ponadto zapewnia ona również dostosowanie wzroku do różnych odległości (akomodacja). Dzięki powiększaniu lub zmniejszaniu źrenicy możliwe jest dostosowanie się do różnych warunków oświetleniowych (adaptacja).
Zapalenia błony środkowej oka nazywane są również zapaleniem błony naczyniowej. Podział zapalenia błony naczyniowej zależy od:
- dotkniętych obszarów błony środkowej oka (zapalenie tęczówki, zapalenie naczyniówki)
- Od regionu oka (przednia, środkowa, tylna część oka)
- Przyczyny (pierwotnej lub wtórnej jako choroba współistniejąca)
Zapalenie błony naczyniowej należy bezwzględnie leczyć pod okiem specjalisty, ponieważ może ono trwale upośledzić wzrok.
.jpg "Anatomie des Auges")
Budowa ludzkiego oka @ bilderzwerg /AdobeStock
Przed soczewką widoczna jest tęczówka zawierająca pigmenty barwiące (melaninę). Jej zabarwienie odpowiada kolorowi oczu danej osoby.
Pigmentacja tęczówki nie jest jeszcze ustalona w momencie urodzenia, ale rozwija się w pierwszym roku życia lub później. Oczy niemowlęcia są początkowo prawie zawsze niebieskie lub szare.
W środku tęczówki znajduje się źrenica. Jest to okrągły otwór, którego wielkość można zmieniać za pomocą mięśni tęczówki.
W ten sposób oko może reagować na różne warunki oświetleniowe. Tęczówka pełni więc w aparacie fotograficznym funkcję przysłony.
Odruch źreniczny
Nie możemy świadomie kontrolować wielkości źrenicy. Kontrolę przejmuje za nas autonomiczny układ nerwowy.
W sytuacjach stresowych, przy słabym oświetleniu lub podczas patrzenia w dal źrenica rozszerza się.
Z kolei średnica źrenicy zmniejsza się w jasnym świetle, przy zmęczeniu lub podczas skupiania wzroku na przedmiotach znajdujących się blisko.
Tęczówka dzieli obszar między soczewką a rogówką na komorę tylną i przednią.
Środkowa błona oka jest wrażliwa i przy osłabionym układzie odpornościowym może szybko ulec zapaleniu.
Objawami zapalenia tęczówki (iritis) są:
- Ból spowodowany światłem
- Silne łzawienie
- Skurcz powiek z pogorszeniem widzenia
Zapalenie tęczówki może mieć charakter ostry lub przewlekły. Zazwyczaj zapalenie tęczówki jest chorobą towarzyszącą schorzeniom reumatologicznym. Jeśli tęczówka oka jest w stanie zapalnym, najczęściej dochodzi do zapalenia ciała rzęskowego (cyklit).
Zapalenie tęczówki może mieć różne przyczyny, takie jak:
- Różne czynniki zakaźne (borelioza – zakażenie przenoszone przez kleszcze)
- Infekcja wirusowa wywołana wirusami grypy
W obszarach objętych stanem zapalnym dochodzi do zmian w naczyniach krwionośnych tęczówki. W związku z tym z przedniej komory oka mogą wydostawać się białka lub białe krwinki.
Powoduje to pogorszenie widzenia. Podobnie, w przypadku zapalenia tęczówki mogą wydzielać się fibryna i komórki, które zatykają drogi odpływu cieczy wodnistej. Może to prowadzić do zrośnięcia się rogówki, tęczówki oraz źrenicy.
Zapalenie tęczówki zakłóca krążenie cieczy wodnistej. W konsekwencji wzrasta ciśnienie wewnątrzgałkowe (jaskra wtórna). W skrajnych przypadkach może to prowadzić do utraty wzroku.
W przypadku albinizmu tęczówka nie ma pigmentacji, przez co widoczne jest dno oka. Prowadzi to do czerwonawego zabarwienia oczu. Ponieważ tęczówka pełni funkcję przeciwodblaskową, w przypadku albinizmu nie może jej pełnić. Osoba dotknięta tą chorobą odczuwa oślepienie.
Większość osób z albinizmem ma jaśniejszy kolor oczu i włosów @ AnnaStills /AdobeStock
Jeśli tęczówka nie występuje od urodzenia, eksperci nazywają to aniridią. Wady tęczówki oka nazywane są kolobomami.
Ciało rzęskowe (Corpus ciliare, ciało promieniowe) jest częścią środkowej błony oka. Znajduje się ono pomiędzy tęczówką a naczyniówką oka. Składa się z nabłonka rzęskowego (błony) i mięśnia rzęskowego i otacza soczewkę oka w kształcie pierścienia. W ten sposób zapewnia jej stabilność.
Ponadto bierze udział w produkcji cieczy komorowej dla komór oka. Ciecz komorowa zapewnia stabilne ciśnienie wewnątrzgałkowe.
Podczas produkcji cieczy wodnistej nabłonek najpierw przekazuje płyn do tylnej komory oka. Stamtąd może on przepływać do przedniej komory, „obmywając” rogówkę i soczewkę.
Przednia i tylna komora oka zawierają około 125 mikrolitrów cieczy komorowej. Jej produkcja trwa około godziny.
Ciało rzęskowe i soczewka są połączone za pomocą włókien zonularnych (więzadeł). Nacisk na włókna powoduje, że soczewka może się kurczyć lub rozluźniać. Dzięki elastycznej mocy refrakcyjnej soczewki może ona ostro ustawić obraz zarówno w oddali, jak i z bliska.
Ciało rzęskowe jest anatomicznie ściśle związane z tęczówką. Dlatego choroby często występują łącznie. Zapalenie obu tych obszarów lekarze nazywają „iridozyklitis”. Brak leczenia może prowadzić do jaskry (glaukomu) lub zaćmy (katarakty).
Ból oczu i wrażliwość na światło mogą wskazywać na zapalenie ciała rzęskowego.
Inne typowe objawy to:
- Zaburzenia widzenia
- Zmiany koloru źrenicy
- Zrosty między źrenicą a rogówką
Zapalenie ciała rzęskowego ma często przyczyny internistyczne, takie jak:
Nowotwory mogą również atakować ciało rzęskowe. Najczęściej występuje złośliwy czerniak ciała rzęskowego. Jest to choroba zagrażająca życiu, wymagająca pilnej opieki okulistycznej. Najlepiej w centrum okulistyczno-onkologicznym.
Przyczyny zapalenia błony naczyniowej są różnorodne. Możliwe są infekcje wirusowe lub bakteryjne, rzadziej grzybicze lub pasożytnicze. Zapalenie błony naczyniowej może również wystąpić w przypadku reumatyzmu, choroby Bechterewa, zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, choroby Leśniowskiego-Crohna, sarkoidozy lub choroby Reitera. Do znanych czynników wywołujących tę chorobę zalicza się również toksoplazmozę. W wielu przypadkach przyczyna pozostaje jednak niejasna, a więc nieznana. W konsekwencji zapalenie błony naczyniowej oka może wywołać wiele różnych chorób.
Nieleczone zapalenie błony naczyniowej oka może powodować poważne powikłania, takie jak jaskra, zaćma, odwarstwienie siatkówki, uszkodzenie nerwu wzrokowego, a tym samym trwałe upośledzenie wzroku.
Diagnozę zapalenia błony naczyniowej stawia okulista. Kluczowe znaczenie ma badanie przedniej i tylnej części oka, kontrola rogówki, przedniej komory, ciała szklistego i siatkówki, a także pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. W zależności od wyników badania wyklucza się również możliwe przyczyny internistyczne, takie jak choroby reumatologiczne. W przypadku zajęcia ciała szklistego i siatkówki lub tylnej części oka szczególnie ważne są dodatkowe badania.
Najważniejszym celem jest szybkie opanowanie stanu zapalnego. Często stosuje się krople do oczu zawierające kortyzon. W cięższych przypadkach konieczne może być również podanie kortyzonu w postaci tabletek. Dodatkowo należy złagodzić ból i zapobiec zrostom źrenicy. Jeśli stan zapalny jest wywołany przez wirusy, bakterie lub inne patogeny, należy podjąć ukierunkowane działania. Rzadko choroba może być wywołana przez grzyby lub pasożyty. Bez leczenia grożą uszkodzenia, długotrwałe problemy z widzeniem, zmiany w ciele szklistym i siatkówce, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, jaskra, zaćma, a nawet odwarstwienie siatkówki. Dlatego każde zapalenie w okolicy środkowej części siatkówki powinno być starannie leczone i kontrolowane.
Czym jest zapalenie błony naczyniowej oka?
Zapalenie błony naczyniowej to stan zapalny środkowej warstwy oka. Może ono dotyczyć tęczówki, ciała rzęskowego i naczyniówki.
Czy zapalenie tęczówki to to samo co zapalenie błony naczyniowej oka?
Nie – nie do końca. Zapalenie tęczówki (iritis) to stan zapalny tęczówki. Jest to forma zapalenia błony naczyniowej, najczęściej w sensie przedniego zapalenia błony naczyniowej (uveitis anterior).
Jakie mogą być przyczyny zapalenia błony naczyniowej oka?
Do przyczyn zalicza się choroby autoimmunologiczne, infekcje, choroby reumatyczne, a także patogeny, takie jak wirusy lub bakterie. Możliwe są również toksoplazmoza, choroba Bechterewa, choroba Leśniowskiego-Crohna lub młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów.
Jak leczy się zapalenie błony naczyniowej oka?
W zależności od przyczyny stosuje się krople do oczu, kortyzon, inne leki przeciwzapalne oraz ukierunkowane leczenie choroby podstawowej.
Czy zapalenie błony naczyniowej oka może być niebezpieczne?
Tak, nieleczone zapalenie błony naczyniowej może prowadzić do powikłań, takich jak jaskra, zaćma, uszkodzenie nerwu wzrokowego i trwałe upośledzenie wzroku.
