Opryszczka pieluszkowa jest powszechną dolegliwością u niemowląt i małych dzieci. Dwie trzecie wszystkich dzieci noszących pieluchy cierpi na tę dolegliwość przynajmniej raz, ale najczęściej częściej.
Jednak niemowlęta karmione wyłącznie piersią są mniej narażone na tę dolegliwość. Również osoby, które z powodu nietrzymania stolca lub moczu muszą nosić pieluchy ochronne, mogą cierpieć na pieluszkowe zapalenie skóry.
Opryszczka pieluszkowa może mieć przebieg łagodny, ale może też być bardziej nasilona.
Wysypka pieluszkowa pojawia się w okolicy pieluszki. Podrażnienia skóry występują przede wszystkim w okolicy odbytu, ale także w okolicy narządów płciowych. Najbardziej dotknięte są miejsca zakryte pieluszką, w tym
- pośladki,
- okolice pachwinowe,
- ud oraz
- narządy płciowe zewnętrzne.
W rzadkich przypadkach pieluszkowe zapalenie skóry może rozciągać się również na plecy i podbrzusze. W głębokich fałdach skórnych pieluszkowe zapalenie skóry występuje rzadko. W tych miejscach pieluszka nie ma bezpośredniego kontaktu ze skórą.
Opryszczka pieluszkowa powoduje
- nieostro ograniczone zaczerwienienie oraz
- ewentualne pęcherzyki z wydzieliną (tzw. pęcherzyki) lub pęcherze
- obrzęki (edemy),
- łuszczenie się (deskwamacja),
- wtórne zmiany na skórze lub błonie śluzowej (erozje) lub
- tworzenie strupów (wysięk).
Nie wszystkie z tych objawów muszą wystąpić w przypadku pieluszkowego zapalenia skóry. Wszystkie mogą jednak wskazywać na tę chorobę.
Bolesne miejsca na dotkniętych chorobą obszarach skóry są bardzo nieprzyjemne dla niemowląt i dzieci. Dlatego często są one w złym humorze. Wiele dzieci częściej płacze i reaguje na dotyk (np. podczas zmiany pieluchy) w miejscach dotkniętych chorobą.
Przyczyny pieluszkowego zapalenia skóry są bardzo zróżnicowane.
Ogólnie rzecz biorąc, odpowiedzialne są za to nagromadzenie ciepła i wilgoci, które dominują w nowoczesnych pieluchach. Przede wszystkim częste opróżnianie pęcherza u niemowląt powoduje powstanie tzw. „wilgotnej komory”. To podrażnia skórę.
Mocznik zawarty w moczu rozkłada się w wyniku reakcji alkalicznej do amoniaku. Powoduje to wzrost wartości pH, co można porównać do ciągłego mycia rąk mydłem. Skóra staje się w ten sposób bardziej podatna na bakterie.
Inne przyczyny to między innymi
- zły stan zdrowia dziecka,
- dziedziczna skłonność do wyprysku atopowego lub łojotokowego, a także
- łuszczyca.
W pewnych okolicznościach nietolerancje mogą wywołać pieluszkowe zapalenie skóry. Przykładem mogą być
- kremy pielęgnacyjne zawierające substancje zapachowe i konserwanty,
- chusteczki czyszczące lub
- pralnych lub płynów do płukania tkanin.
Rzadko, ale możliwe, że nietolerancja określonego rodzaju pieluch powoduje zapalenie skóry pieluszkowej. Po zmianie rodzaju pieluch zapalenie skóry pieluszkowej ustępuje.
W wyniku pieluszkowego zapalenia skóry mogą wystąpić pewne powikłania.
Możliwe jest na przykład wtórne zakażenie grzybami z grupy Candida (np. Candida albicans). Ta choroba grzybicza znana jest wówczas jako pleśniawka pieluszkowa. Grzyb może dalej rozprzestrzeniać się na jelita. Taka infekcja grzybicza powoduje zazwyczaj biało-żółtawe pęcherzyki lub guzki.
W wyniku pieluszkowego zapalenia skóry może również pojawić się łuszcząca się wysypka (łojotokowe zapalenie skóry). Rzadko, ale w pewnych okolicznościach możliwe jest, że objawy pieluszkowego zapalenia skóry pojawią się również na
- ramionach,
- nogach,
- twarzy lub
- głowie
.
W skrajnych przypadkach dochodzi do rozległego zajęcia skóry. Leczenie infekcji grzybiczej kortyzonem może ponadto prowadzić do zaniku tkanki skórnej. Skóra staje się wtedy cieńsza i bardziej podatna na dalsze podrażnienia.
W ramach diagnozy lekarz omawia objawy z rodzicami chorego dziecka. Następnie przeprowadza badanie dolegliwości.
Jeśli istnieje podejrzenie infekcji bakteryjnej lub drożdżakowej, lekarz zazwyczaj pobiera wymaz. Próbka tkanki jest następnie badana mikrobiologicznie.
Ponadto lekarz musi wykluczyć inne choroby o podobnych objawach. Należą do nich np.
Zapalenie skóry spowodowane pieluchami wynika z różnych czynników występujących w okolicy pieluchy © Kristin Gründler | AdobeStock
Po zdiagnozowaniu pieluszkowego zapalenia skóry nie należy używać
- chusteczek nawilżanych,
- maści,
- kremów ani
- mydła
u dziecka. Do mycia nadają się miękkie, czyste bawełniane ściereczki oraz ciepła woda.
Jeśli maści są absolutnie konieczne, należy sięgać po pasty, które wchłaniają wilgoć. Jedną z możliwości są np. miękkie pasty z tlenkiem cynku. Należy je nakładać cienką warstwą na dotknięte obszary skóry. Pasty mogą być dodatkowo wzbogacone olejem parafinowym lub olejem z wątroby dorsza. Dzięki temu łatwiej się je nakłada i są łagodne dla podrażnionej skóry.
Pomocna może być zmiana marki pieluch lub przejście na pieluchy materiałowe.
Jeśli dziecko cierpi dodatkowo na grzybicę pieluszkową, należy zgłosić się do lekarza. Lekarz przepisze specjalną pastę (lek przeciwgrzybiczy) przeciwko grzybowi. W ciężkich przypadkach możliwe jest również leczenie słabo działającym hydrokortyzonem.
W przypadku podejrzenia kandydozy jelitowej wykonuje się badanie kału pod kątem obecności grzybów. Następnie jelita są odpowiednio leczone.
Infekcje bakteryjne są zazwyczaj leczone antybiotykami.
Wszystkie tekstylia, które mogą mieć kontakt z grzybami lub bakteriami, należy używać tylko raz. Następnie należy je wyprać w wysokiej temperaturze. Zabije to patogeny i zapobiegnie ponownemu zakażeniu.
Leczenie infekcji grzybiczych lub bakteryjnych należy przeprowadzać konsekwentnie. Terapię należy kontynuować jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu objawów. W przeciwnym razie może szybko dojść do ponownego wystąpienia pieluszkowego zapalenia skóry z możliwymi powikłaniami.
Zazwyczaj wczesne wykrycie pieluszkowego zapalenia skóry pozwala na wyleczenie w ciągu kilku dni. Jeśli jednak choroba jest w bardziej zaawansowanym stadium, wysypka pieluszkowa może w niektórych przypadkach utrzymywać się nawet przez kilka tygodni.
Jeśli pieluszkowe zapalenie skóry nie jest leczone lub leczenie jest niewystarczające, może ono rozprzestrzenić się na inne części ciała.
Jeśli pieluszkowe zapalenie skóry występuje częściej lub środki zapobiegawcze nie pomagają, należy zbadać ogólny stan zdrowia dziecka. Dziecko może cierpieć na
- alergie,
- osłabiony układ odpornościowy lub
- inną poważną chorobę
.
Wielu rodziców przysięga na naturalne leczenie pieluszkowego zapalenia skóry. Najlepszym środkiem jest tu rumianek. Ponadto sprawdzają się również
- płomyk,
- gwiazdnica,
- dąb,
- nagietek,
- tymianek oraz
- szałwia.
Te zioła lecznicze mają działanie lecznicze, zazwyczaj również grzybobójcze oraz wysuszające. Tylko w ciężkich przypadkach należy sięgnąć po krem, np. Multilind (zawiera nystatynę o działaniu grzybobójczym).
Najważniejszym środkiem zapobiegającym odparzeniom pieluszkowym jest regularna zmiana pieluchy. Najlepiej zmieniać pieluchy bezpośrednio po wypróżnieniu, najpóźniej jednak po trzech do czterech godzinach.
Pieluszka powinna być luźno dopasowana, aby nie dochodziło do gromadzenia się ciepła.
Należy oszczędnie stosować środki piorące i dodatki do prania. Szczególnie w pierwszych miesiącach życia skóra nie powinna puchnąć.
Należy unikać produktów pielęgnacyjnych zawierających substancje zapachowe i konserwanty, zwłaszcza jeśli dziecko ma skłonność do podrażnień skóry.
Do usuwania zabrudzeń lub resztek maści nadaje się delikatny olej migdałowy lub oliwa z oliwek.
Dokładnie oczyść obszar pieluszki. Następnie dokładnie osusz cały obszar, a także wewnętrzną stronę ud i wszystkie fałdy skórne.
Karmiące matki powinny unikać kwaśnych i pikantnych potraw. Również później, dopóki dzieci noszą pieluchy, nie powinny otrzymywać takich potraw.
Najlepszym sposobem na uniknięcie pieluszkowego zapalenia skóry jest rezygnacja z pieluszek. Pozwól dziecku lub maluchowi jak najczęściej i jak najdłużej biegać lub raczkować bez pieluszki.
